భారత్ RECD ఆంక్షలు: సప్లయర్ల మోసాలు.. పర్యావరణ లక్ష్యాలకు పెను ముప్పు!

పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే దిశగా భారత్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన RECDల (Retrofit Emission Control Devices) విధివిధానాలు, మార్కెట్లో ఎదురవుతున్న అవరోధాల మధ్య కీలక మలుపు తిరిగాయి. ముఖ్యంగా, డీజిల్ జనరేటర్ల (DG) నుంచి వెలువడే కాలుష్యాన్ని అరికట్టాలనే లక్ష్యం, ప్రస్తుతం మార్కెట్లో నెలకొన్న అవినీతితో సతమతమవుతోంది. ఈ నిబంధనల వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం స్వచ్ఛమైన గాలిని అందించడమే అయినా, సప్లయ్ చైన్ లోని అవినీతి చర్యలు ఈ ప్రగతిని దెబ్బతీసే ప్రమాదం ఉంది.

కాలుష్య నియంత్రణ నిబంధనలు.. మార్కెట్ సవాళ్లు

డీజిల్ జనరేటర్ల (DG) సెట్స్, ముఖ్యంగా పాత మోడళ్లపై Retrofit Emission Control Devices (RECDs) తప్పనిసరి చేస్తూ కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (CPCB) కఠినమైన మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. 19 kW నుండి 800 kW మధ్య సామర్థ్యం కలిగిన DG సెట్లకు ఈ RECDలు అమర్చాలని, తద్వారా పార్టిక్యులేట్ మ్యాటర్ (PM) ఉద్గారాలను కనీసం 70% తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. విద్యుత్ అవసరాలను, పర్యావరణ పరిరక్షణను సమతుల్యం చేసే ఈ విధానం, RECDల కోసం డిమాండ్ ను పెంచింది. Chakr Innovation వంటి కంపెనీలు 80% పైగా ఉద్గారాలను తగ్గించగల Chakr Shield వంటి టెక్నాలజీలను అభివృద్ధి చేశాయి. అయితే, మార్కెట్లో సరైన Type Approval సర్టిఫికెట్లు లేకుండానే చాలామంది సప్లయర్లు పరికరాలను అమ్ముతున్నారని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఇది కొనుగోలుదారులకు భారీ జరిమానాలు, ఆపరేషనల్ సమస్యలను తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, ఉద్గారాల తగ్గింపు లక్ష్యాలను కూడా నీరుగారుస్తోంది.

మార్కెట్ లో కీలక సంస్థలు.. ఫండింగ్ వివరాలు

ప్రస్తుతం భారత్ లో RECD మార్కెట్లో సుమారు 11 మంది తయారీదారులు ఉన్నారు. Chakr Innovation వంటి కంపెనీలు ఇటీవల Iron Pillar నేతృత్వంలో $23 మిలియన్ల ఫండింగ్ ను పొందాయి. PI Green Innovations $5 మిలియన్లు సమీకరించింది. 2022లో స్థాపించబడిన Platino Automotive వంటి కొత్త సంస్థలు కూడా రంగంలోకి దిగాయి. మార్కెట్ విచ్ఛిన్నంగా (fragmented) ఉంది. గోవా రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (Goa State Pollution Control Board) వంటి సంస్థలు విక్రేతలను జాగ్రత్తగా ఎంచుకోవాలని హెచ్చరించాయి. మొత్తం మీద, DG సెట్ మార్కెట్ 2033 నాటికి USD 1,844.78 మిలియన్లకు చేరుతుందని అంచనా. ఇది RECDల అవసరాన్ని పెంచుతుంది, కానీ మార్కెట్ లో నిజాయితీ ఒక సవాలుగా మారింది.

నిబంధనల ఉల్లంఘన.. కొనుగోలుదారులకు రిస్క్

RECDల కోసం ప్రభుత్వం చేస్తున్న ఈ ప్రయత్నం, అమలులో లోపాలు, మోసపూరిత సప్లయర్ల పెరుగుదలతో తీవ్రంగా బలహీనపడుతోంది. తప్పనిసరి రెట్రోఫిట్టింగ్ వల్ల గాలి స్వచ్ఛంగా మారుతుందనే ఆలోచన, సప్లయ్ చైన్ లోని అవినీతి కారణంగా విఫలమవుతోంది. ధృవీకరణ లేని, నాసిరకం పరికరాలను చాలామంది విక్రేతలు అమ్ముతున్నారని తెలుస్తోంది. ఇది కొనుగోలుదారులను నియంత్రణ సంస్థల జరిమానాలకు గురి చేయడమే కాకుండా, పర్యావరణ ప్రయోజనాలను కూడా దెబ్బతీస్తుంది. అంతేకాకుండా, నాసిరకం RECDలు DG సెట్ల ఆపరేషన్లలో బ్యాక్ ప్రెజర్ లేదా భద్రతాపరమైన ప్రమాదాలకు దారితీయవచ్చు. భారత్ లోని భారీ సంఖ్యలో DG సెట్లు, ధరల విషయంలో రాజీపడే కొనుగోలుదారులు, మోసగాళ్లకు ఆస్కారం కల్పిస్తున్నారు.

అమలులో లోపాలు.. పరిష్కార మార్గాలు

రాష్ట్రాల మధ్య అమలులో ఉన్న అసమానతలు ఈ సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి. మార్కెట్ ఆధారిత పరిష్కారాలు, ఉదాహరణకు సూరత్ వంటి నగరాల్లో పారిశ్రామిక కాలుష్యానికి Emission Trading Schemes (ETS), కేవలం కఠినమైన నిబంధనలు మాత్రమే సరిపోవని సూచిస్తున్నాయి. Platino Automotive వంటి చిన్న కంపెనీలతో జరిగే అనేక డీల్స్ లో పారదర్శకత లేకపోవడం, విస్తృతమైన అవిశ్వాసాన్ని పెంచుతుంది, ఇది భారత్ స్వచ్ఛమైన గాలి లక్ష్యాలను అడ్డుకుంటుంది.

భవిష్యత్తు అంచనాలు.. ఎదురయ్యే సవాళ్లు

మెరుగైన RECD అమలుకు బలమైన నియంత్రణ తనిఖీలు, మార్కెట్ పారదర్శకత అవసరం. CPCB IV+ వంటి కొత్త ఉద్గార ప్రమాణాలు అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నా, రెట్రోఫిట్ మార్కెట్ కు ప్రత్యేక సవాళ్లున్నాయి. DG సెట్ మార్కెట్ వృద్ధి, ఉద్గార నియంత్రణ వ్యవస్థలకు నిరంతర డిమాండ్ ను నిర్ధారిస్తుంది. అయితే, మోసపూరిత సప్లయర్లకు వ్యతిరేకంగా కఠినమైన అమలు, కొనుగోలుదారుల జాగ్రత్తలు లేకపోతే, ఈ నిబంధనల ప్రభావం పరిమితంగానే ఉంటుంది. IoT పర్యవేక్షణ, హైబ్రిడ్ పరిష్కారాలు వంటి స్మార్ట్ జనరేటర్లు భవిష్యత్తులో సాంప్రదాయ DG సెట్ల నుండి వైదొలగేలా చేస్తున్నాయి. కానీ, RECDలు నిజమైనవేనని నిర్ధారించుకోవడం అనేది తక్షణ సవాలుగా మిగిలిపోయింది.