భారత్ 'గ్రీన్ స్టీల్' రంగంలో భారీ ముందడుగు! ప్రభుత్వ టాక్సానమీతో.. కొత్త రూల్స్, కానీ ఈ సవాళ్లు ఏంటి?

ప్రభుత్వ 'గ్రీన్ స్టీల్' అజెండా: కొత్త మార్గదర్శకాలు

భారతదేశంలో ఉక్కు (Steel) రంగంలో సుస్థిరత దిశగా ఒక కీలక అడుగు పడింది. ప్రభుత్వం 'గ్రీన్ స్టీల్ టాక్సానమీ'ని తీసుకురావడంతో, ఉక్కు తయారీదారులు తమ ముడిసరుకు సేకరణ, ఉత్పత్తి పద్ధతులపై పునరాలోచన చేస్తున్నారు. ఈ నూతన నిబంధనలకు అనుగుణంగా కంపెనీలు స్క్రాప్ ప్రాసెసింగ్, గ్రీన్ టెక్నాలజీలపై భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. అయితే, ముడి స్క్రాప్ నాణ్యత, ధరల పోటీతత్వం వంటి అంశాలు ముందున్నాయి.

గ్రీన్ స్టీల్ కు కొత్త నిర్వచనం

ప్రపంచంలోనే తొలిసారిగా, భారతదేశం గ్రీన్ స్టీల్ కు స్పష్టమైన నిర్వచనాన్ని, కార్బన్ ఉద్గారాల (Carbon Emission) ప్రమాణాలను నిర్దేశించింది. ఒక టన్ను ఉక్కు ఉత్పత్తికి 2.2 టన్నుల CO2e కన్నా తక్కువ ఉద్గారాలుంటే గ్రీన్ స్టీల్ గా పరిగణిస్తారు. 1.6 t కన్నా తక్కువ ఉంటే 'ఫైవ్-స్టార్' రేటింగ్ దక్కుతుంది. ఈ వర్గీకరణకు నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సెకండరీ స్టీల్ టెక్నాలజీ (NISST) నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) వంటి దేశాల కార్బన్ బోర్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం (CBAM) నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉండటానికి ఈ టాక్సానమీ కీలకం.

ప్రభుత్వ సంస్థల నుంచి డిమాండ్

ఇంకా, ఆర్థిక సంవత్సరం 2028 నుంచి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs) తప్పనిసరిగా సర్టిఫైడ్ గ్రీన్ స్టీల్ ను కొనుగోలు చేయాలి. ముఖ్యంగా, ఐరన్, స్టీల్ కొనుగోళ్ల విలువ ₹1 కోటి మించిన ప్రాజెక్టులకు ఇది వర్తిస్తుంది. ఫైవ్-స్టార్ రేటెడ్ స్టీల్ కు కనీసం 1% నుంచి, త్రీ-స్టార్ రేటెడ్ స్టీల్ కు 20% వరకు కొనుగోళ్లు ఉండవచ్చు. ఇది దేశంలోని మొత్తం స్టీల్ వినియోగంలో సుమారు 22% మేర డిమాండ్ ను సృష్టించనుంది.

లైవ్ మార్కెట్ స్నాప్‌షాట్ (ఫిబ్రవరి 16, 2026 నాటికి):

• టాటా స్టీల్ (Tata Steel): సుమారు ₹203.20 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ దాదాపు ₹2,55,000 కోట్లు. స్టాక్ గత ఏడాదిగా మంచి రిటర్న్స్ ఇచ్చింది. దీని P/E రేషియో సుమారు 27.7, ఇది సెక్టార్ సగటు 35.1 కన్నా తక్కువ.
• జేఎస్డబ్ల్యూ స్టీల్ (JSW Steel): దాదాపు ₹1235.90 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు ₹3,02,000 కోట్లు. దీని P/E రేషియో సుమారు 40.5.
• ఆర్సిలర్ మిట్టల్ (ArcelorMittal): గ్లోబల్ కంపెనీ P/E రేషియో సుమారు 17.0.

కంపెనీల పెట్టుబడులు, వ్యూహాలు

ఈ కొత్త ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా, ప్రముఖ స్టీల్ మేకర్లు పెట్టుబడులు పెంచుతున్నాయి. టాటా స్టీల్, స్క్రాప్ రీసైక్లింగ్ ను ఒక ప్రత్యేక వ్యాపారంగా అభివృద్ధి చేస్తోంది. రోహ్తక్ లో 0.5 మిలియన్ టన్నుల ప్లాంట్ ను ప్రారంభించింది. లుధియానాలో మరో గ్రీన్ స్టీల్ ప్లాంట్ త్వరలో అందుబాటులోకి రానుంది. తూర్పు భారతదేశంలో ఐరన్ ఓర్, బొగ్గును ఉపయోగిస్తూ, ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ భారతదేశంలో రీసైకిల్డ్ స్క్రాప్ ను వాడే వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తోంది.

ఆర్సిలర్ మిట్టల్ నిప్పాన్ స్టీల్ ఇండియా (AM/NS India) ఇప్పటికే తమ కాయిల్స్ కు అధిక స్టార్ రేటింగ్స్ సాధించింది. జింక్, కాపర్ వంటి కలుషితాలను తగ్గించడానికి, స్క్రాప్ ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడానికి మూడు కొత్త సెంటర్లను ఏర్పాటు చేస్తోంది. జేఎస్డబ్ల్యూ స్టీల్, తమ డైరెక్ట్ రెడ్యూస్డ్ ఐరన్ (DRI) ప్లాంట్ లో హైడ్రోజన్ ను ఉపయోగిస్తూ, మహారాష్ట్రలో 0.5 MTPA స్క్రాప్ ప్రాసెసింగ్ ఫెసిలిటీని ఏర్పాటు చేస్తోంది. 2030 నాటికి కార్బన్ ఇంటెన్సిటీని 42% తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

స్క్రాప్ వాడకం: గ్లోబల్ ట్రెండ్స్, ఇండియా లక్ష్యం

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ఉక్కు ఉత్పత్తిలో స్క్రాప్ వాడకం పెరుగుతుందని అంచనా. 2030 నాటికి, ఎండ్-ఆఫ్-లైఫ్ స్క్రాప్ లభ్యత సుమారు 600 మిలియన్ టన్నులకు చేరుకుంటుంది. ఉత్పత్తిలో ప్రతి టన్ను స్క్రాప్ వాడకం వల్ల సుమారు 1.5 టన్నుల CO2 ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి. అయితే, ప్రస్తుతం భారతదేశంలో స్క్రాప్ వాడకం కేవలం 21-25% మాత్రమే ఉంది. 2047 నాటికి దీనిని **50%**కి పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

ప్రధాన సవాళ్లు: నాణ్యత, ఖర్చు భారం

దేశీయంగా లభించే స్టీల్ స్క్రాప్ నాణ్యత ఒక పెద్ద సవాలుగా మారింది. జింక్, కాపర్, పెయింట్ వంటి కలుషితాలు (Contaminants) ఉండటం వల్ల, స్క్రాప్ ను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడం కష్టమవుతోంది. దీనివల్ల, భారతీయ హై-టెక్ స్టీల్ ప్లాంట్లు దిగుమతులపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడుతున్నాయి. ఇది గ్లోబల్ ధరల ఒడిదుడుకులకు, సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) రిస్క్ లకు దారితీస్తోంది. దేశీయ స్క్రాప్ పరిశ్రమలో చాలావరకు అసంఘటితంగా ఉండటం కూడా సరైన విభజన, ప్రాసెసింగ్ లో సమస్యలను పెంచుతోంది.

ఇంకా, ప్రస్తుతం గ్రీన్ స్టీల్ ఉత్పత్తికి సాంప్రదాయ పద్ధతుల కన్నా 30% - 54% వరకు ఎక్కువ ఖర్చవుతోంది. అయితే, టెక్నాలజీలు మెరుగుపడి, కార్బన్ ధరలు పెరిగే కొద్దీ, ఈ వ్యత్యాసం $7 టన్నుకు తగ్గుతుందని అంచనా. ఇప్పటికే తక్కువ మార్జిన్లతో పనిచేసే ఈ పరిశ్రమకు, ఈ అదనపు ఖర్చు విస్తృత వినియోగానికి ఒక పెద్ద అవరోధంగా మారుతుంది.

భవిష్యత్తు ప్రణాళిక

ఈ సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ వ్యూహాత్మక లక్ష్యం స్పష్టంగా ఉంది. గ్రీన్ టెక్నాలజీలు, మౌలిక సదుపాయాలలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులకు భరోసా కల్పించడం, గ్రీన్ స్టీల్ కు హామీతో కూడిన దేశీయ మార్కెట్ ను ప్రోత్సహించడం టాక్సానమీ, PSU కొనుగోలు ఆదేశాల ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. జేఎస్డబ్ల్యూ స్టీల్ వంటి కంపెనీలు గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ప్రాజెక్టులను పైలట్ చేస్తున్నాయి, ఇది తక్కువ-కార్బన్ మార్గాలపై పరిశ్రమ నిబద్ధతను సూచిస్తుంది. భారతదేశం 2070 నాటికి 'నెట్-జీరో' లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి ఉక్కు రంగం పరివర్తన చాలా అవసరం. స్క్రాప్ నాణ్యత నిర్వహణ, సుస్థిర ఉత్పత్తి ఆర్థిక వ్యవస్థలను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడమే దీని విజయానికి కీలకం.