ఇండియా గ్రీన్ స్టీల్: ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో **26%** Mandate! భారీ డిమాండ్.. కానీ ధరల మంట!

భారతదేశంలో గ్రీన్ స్టీల్ డిమాండ్‌ను పెంచేందుకు ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో ఒక ప్రతిష్టాత్మకమైన mandate రాబోతున్నప్పటికీ, వాస్తవ ఆర్థిక పరిస్థితులు, సవాళ్లు పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

గ్రీన్ స్టీల్ Mandate: డిమాండ్ సామర్థ్యం

ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో 26% గ్రీన్ స్టీల్ వాడాలనే ప్రతిపాదన (Mandate) అమలైతే, FY30 నాటికి ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టుల నుంచే సుమారు 16 మిలియన్ టన్నుల (MTPA) గ్రీన్ స్టీల్ డిమాండ్ ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. Climate Catalyst సహకారంతో CII-Green Business Centre నివేదిక ప్రకారం, FY28 నాటికి సర్టిఫైడ్ తక్కువ-కార్బన్ స్టీల్ (Certified Low-Carbon Steel) కోసం భారతదేశంలో తొలిసారిగా పెద్ద ఎత్తున, హామీతో కూడిన మార్కెట్ ఏర్పడుతుంది. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులు ఏటా సుమారు 31.6 మిలియన్ టన్నుల స్టీల్ వినియోగిస్తున్నాయి, ఇది గణనీయమైన CO2 ఉద్గారాలకు కారణమవుతోంది. సర్వేలో పాల్గొన్న 28 స్టీల్ ఉత్పత్తిదారులలో (88 MTPA ముడి ఉక్కు సామర్థ్యం కలవారు) 93% మంది, స్పష్టమైన mandate ఉంటే, పారదర్శకమైన ఖర్చుల భర్తీ యంత్రాంగాలు (premiums, GST concessions, carbon credit offsets వంటివి) అందుబాటులో ఉంటే గ్రీన్ స్టీల్ సరఫరా చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని తెలిపారు. పాలసీతో సహాయకారులు (policy enablers) ఉంటే కొనుగోలు సంస్థలు కూడా సిద్ధంగా ఉన్నాయని సంకేతాలు ఇచ్చాయి. FY26-27కి యూనియన్ బడ్జెట్‌లో పెంచిన ప్రభుత్వ మూలధన వ్యయం (Public Capital Expenditure) ఈ చర్యలకు అనుగుణంగా ఉంది.

ముఖ్యమైన సవాళ్లు & ఆర్థిక అంశాలు

ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద స్టీల్ ఉత్పత్తిదారుగా ఉన్న భారతదేశం, 2030 నాటికి 300 MTPA సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే, ప్రస్తుతం బొగ్గు ఆధారిత ఉత్పత్తి (Blast Furnace-Basic Oxygen Furnace - BF-BOF route)పై ఎక్కువగా ఆధారపడటం వల్ల, భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యంత కార్బన్-ఇంటెన్సివ్ (carbon-intensive) రంగాలలో ఒకటిగా ఉంది. ఇక్కడ ఉద్గార తీవ్రత (emission intensity) ప్రతి టన్ను ముడి ఉక్కుకు 2.55 టన్నుల CO2గా ఉంది, ఇది ప్రపంచ సగటు కంటే చాలా ఎక్కువ. గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఆధారిత డైరెక్ట్ రెడ్యూస్డ్ ఐరన్ (H2-DRI) మరియు పునరుత్పాదక శక్తితో నడిచే ఎలక్ట్రిక్ ఆర్క్ ఫర్నేసులు (EAF) వంటి టెక్నాలజీల ద్వారా ఉద్గారాలను 97% వరకు తగ్గించే అవకాశం ఉంది. Tata Steel, JSW Steel వంటి ప్రధాన కంపెనీలు డీకార్బనైజేషన్ ప్రయత్నాలలో బిలియన్ల డాలర్లు పెట్టుబడి పెడుతున్నాయి.

అయినప్పటికీ, ఆర్థిక సాధ్యత (economic viability) ఒక ముఖ్యమైన ఆందోళనగా మిగిలిపోయింది. ప్రస్తుతం గ్రీన్ స్టీల్ కు ఉన్న ప్రీమియం (price premium) సుమారు $210 ప్రతి టన్ను. ఇది నిర్మాణ ప్రాజెక్టుల ఖర్చులను దాదాపు 3.7% పెంచుతుంది. టెక్నాలజీ పురోగతి, స్కేల్ ఎకానమీస్ (economies of scale) వల్ల FY30 నాటికి ఈ ప్రీమియం $7 ప్రతి టన్నుకు గణనీయంగా తగ్గుతుందని అంచనా. అయితే, భారతదేశం ధరల పట్ల సున్నితమైన మార్కెట్ కావడంతో, దీని తక్షణ ప్రభావం స్వీకరణను పరిమితం చేయగలదు. గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ధర ప్రస్తుతం $4-$7/kg మధ్య ఉండగా, గ్రే హైడ్రోజన్ ధర $1.8/kg మాత్రమే. యూరోపియన్ యూనియన్ కార్బన్ బార్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం (CBAM) కూడా ఒక ముప్పుగా పరిణమించవచ్చు, ఉద్గారాలను తగ్గించకపోతే భారతదేశం స్టీల్ ఎగుమతుల ఖర్చులను బిలియన్ల డాలర్లు పెంచే అవకాశం ఉంది.

ప్రతికూల అంచనాలు (Bear Case)

FY30 నాటికి 16 MTPA డిమాండ్‌ను సాధించాలనే గ్రీన్ స్టీల్ mandate యొక్క ఆశాజనక అంచనాలు గణనీయమైన అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ప్రస్తుతం గ్రీన్ స్టీల్ యొక్క అధిక ధర ప్రీమియం (20-40% సంప్రదాయ స్టీల్ కంటే ఎక్కువ) భారత మార్కెట్‌కు ఆర్థికంగా సవాలుతో కూడుకున్నది. గ్రీన్ హైడ్రోజన్ అధిక ధర ($4-$7/kg) ఒక కీలక అవరోధంగా ఉంది. దీనికి తోడు, భారతదేశం యొక్క ఉక్కు పరిశ్రమ బొగ్గు ఆధారిత బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ (BF) సామర్థ్యంలో పెట్టుబడులు పెడుతూనే ఉంది, 2030 నాటికి సామర్థ్యాన్ని రెట్టింపు చేయాలనే ప్రణాళికలు కార్బన్ లాక్-ఇన్ (carbon lock-in) మరియు నిరుపయోగ ఆస్తుల (stranded assets) ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నాయి. భారతదేశంలో పనిచేస్తున్న ఐరన్ మేకింగ్ సామర్థ్యంలో 87% కంటే ఎక్కువ, అభివృద్ధిలో ఉన్న సామర్థ్యంలో 90% బొగ్గుపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. EAFలు తక్కువ ఉద్గారాలను అందిస్తున్నప్పటికీ, అవి స్క్రాప్ లభ్యతపై ఎక్కువగా ఆధారపడతాయి, ఇది ప్రస్తుతం భారతదేశంలో పరిమితంగా ఉంది. గణనీయమైన పాలసీ జోక్యం, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు, మరియు గ్రీన్ స్టీల్ కోసం స్పష్టమైన, అమలు చేయగల నియంత్రణ ఫ్రేమ్‌వర్క్ లేకుండా, mandate యొక్క ప్రతిష్టాత్మక డిమాండ్ లక్ష్యాలను సాధించడం కష్టంగా మారవచ్చు. మోసపూరిత ధృవపత్రాలు, నాణ్యతలో అస్థిరత వంటి ప్రమాదాలు కొనుగోలుదారుల విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు.

భవిష్యత్ దృక్పథం

ప్రస్తుత సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశంలో గ్రీన్ స్టీల్ యొక్క దీర్ఘకాలిక దృక్పథం అనేక అంశాల కలయికతో నడిచింది. గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ధరలు తగ్గడం, సాంప్రదాయ స్టీల్‌పై కార్బన్ ధరలు పెరగడంతో, FY30 నాటికి గ్రీన్ స్టీల్ ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా మారుతుందని, FY35 నాటికి మరింత చౌకగా మారే అవకాశం ఉందని అంచనా. విస్తరిస్తున్న ప్రపంచ గ్రీన్ స్టీల్ మార్కెట్, 2070 నాటికి భారతదేశం నెట్-జీరో లక్ష్యాలను చేరుకోవాల్సిన ఆవశ్యకత నిరంతర పెట్టుబడులు, పాలసీ అభివృద్ధికి బలమైన ప్రేరణలు. జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్, అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రభుత్వ కొనుగోలు విధానాలు వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు కీలక సహాయకులు. ప్రతిపాదిత 26% గ్రీన్ స్టీల్ mandate ను, స్పష్టమైన పాలసీ నిర్వచనాలు, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు, పటిష్టమైన పర్యవేక్షణ యంత్రాంగాలతో విజయవంతంగా అమలు చేయడం, భారతదేశాన్ని తక్కువ-కార్బన్ స్టీల్ రంగానికి మారడాన్ని వేగవంతం చేయడానికి అవసరమైన డిమాండ్‌ను ప్రేరేపించగలదు. ఇది భారతదేశం యొక్క ప్రపంచ పోటీతత్వాన్ని పెంచడమే కాకుండా, వాతావరణ నిబద్ధతలకు దోహదం చేస్తుంది.