భారత్ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ దూకుడు: దిగుమతుల భారం తగ్గి, ఏటా ₹60,000 కోట్ల ఆదా లక్ష్యం!

అసలు ఈ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ అంటే ఏమిటి?

భారతదేశం తన ఇంధన భద్రతను (Energy Security) బలోపేతం చేసుకోవడానికి, పారిశ్రామికంగా స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ (Coal Gasification) టెక్నాలజీని కీలకమైనదిగా భావిస్తోంది. కేంద్ర బొగ్గు, గనుల శాఖ మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ప్రక్రియను తీవ్రంగా ప్రోత్సహిస్తోంది. గల్ఫ్ దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకునే పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, అమ్మోనియా (Ammonia) వంటి వాటిని దేశీయ బొగ్గుతోనే ఉత్పత్తి చేయవచ్చని మంత్రి జీ. కిషన్ రెడ్డి (G. Kishan Reddy) తెలిపారు. ప్రస్తుతం, గ్లోబల్ టెన్షన్స్, ఇంధన ధరల అస్థిరత నేపథ్యంలో, దిగుమతులపై ఆధారపడటం వల్ల ఎదురయ్యే నష్టాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. భారతదేశం దాదాపు 83% ముడి చమురును, 90% మిథనాల్‌ను దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఒక్క అమ్మోనియా దిగుమతులకే 2024లో సుమారు $982 మిలియన్ల ఖర్చవుతోంది.

బొగ్గు నిల్వలను విలువైన ఉత్పత్తులుగా మార్చడం

భారతదేశంలో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బొగ్గు నిల్వలు ఉన్నాయి. అంచనాల ప్రకారం, ఇవి 344 నుండి 400 బిలియన్ టన్నుల వరకు ఉన్నాయి. నేషనల్ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ మిషన్ (National Coal Gasification Mission) లక్ష్యం ఏమిటంటే, 2030 నాటికి ఏటా 100 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గును గ్యాసిఫై చేయడం. ఈ వ్యూహంలో భాగంగా, బొగ్గును సిన్‌గ్యాస్ (Syngas) గా మారుస్తారు. ఈ సిన్‌గ్యాస్‌ను హైడ్రోజన్, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ మిశ్రమంగా ఉపయోగించి, కీలకమైన ఉత్పత్తులను తయారు చేస్తారు. దీనికి ఒక ఉదాహరణ - ఒడిశాలో భారత్ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ అండ్ కెమికల్స్ లిమిటెడ్ (Bharat Coal Gasification and Chemicals Ltd. - BCGCL) ₹25,000 కోట్ల పెట్టుబడితో చేపడుతున్న ప్రాజెక్ట్. దీనిలో BHEL టెక్నాలజీని ఉపయోగించి, బొగ్గు నుంచి అమ్మోనియం నైట్రేట్ (Ammonium Nitrate) ను ఉత్పత్తి చేస్తారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ రోజుకు 2,000 టన్నుల అమ్మోనియం నైట్రేట్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలదు. ఇది నేరుగా దిగుమతుల అవసరాన్ని తగ్గించి, దేశీయ ఎరువుల ఉత్పత్తిని పెంచుతుంది. కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ద్వారా ఏటా దిగుమతులపై ఆదా అయ్యే మొత్తం ₹60,000 కోట్ల నుండి ₹90,000 కోట్ల వరకు ఉండవచ్చని అంచనా.

ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలు, పాలసీ మద్దతు

కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ప్రాజెక్టులను ప్రోత్సహించడానికి, ప్రభుత్వం ₹8,500 కోట్ల ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను కేటాయించింది. ఈ మొత్తాన్ని మరింత పెంచే అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి. పాలసీ సంస్కరణల్లో భాగంగా, గ్యాసిఫికేషన్ కోసం ఉపయోగించే బొగ్గు కోసం కమర్షియల్ బొగ్గు బ్లాక్ వేలంపాట్లలో 50% రెవెన్యూ షేర్ రాయితీలు వంటివి ప్రైవేట్, ప్రభుత్వ రంగ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేలా రూపొందించబడ్డాయి. కొత్త గ్యాసిఫికేషన్ ప్లాంట్ల కోసం బొగ్గు సరఫరాకు ప్రత్యేక వేలంపాట్లు నిర్వహించడం, భూమి లీజులను సులభతరం చేయడంలో కూడా మంత్రిత్వ శాఖ సహాయం చేస్తోంది. ప్రస్తుతం, ₹64,000 కోట్ల కంటే ఎక్కువ విలువైన ఏడు భారీ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ప్రాజెక్టులు పురోగతిలో ఉన్నాయి. కొన్ని ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం ఇప్పటికే ప్రారంభమైంది.

సవాళ్లు, పర్యావరణ ఆందోళనలు

అయితే, కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ప్రక్రియలో కొన్ని సవాళ్లు, విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. దీనిని కొన్నిసార్లు ప్రత్యక్షంగా బొగ్గును కాల్చడం కంటే 'పరిశుభ్రమైనది' అని పిలిచినప్పటికీ, ఇది ఇప్పటికీ శిలాజ ఇంధనాలపైనే ఆధారపడుతుంది. కాబట్టి, గ్లోబల్ క్లైమేట్ టార్గెట్లకు ఇది ఎంతవరకు అనుకూలమనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ఈ భారీ ప్రాజెక్టులకు గణనీయమైన పెట్టుబడులు అవసరం, భారతీయ బొగ్గులో ఉండే అధిక బూడిద (ash) శాతం కూడా సాంకేతిక ఇబ్బందులకు కారణమవుతోంది. అంతేకాకుండా, తక్కువ ధర కలిగిన సహజ వాయువు (natural gas) , పెరుగుతున్న పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల (renewable energy sources) నుంచి కూడా దీనికి పోటీ ఉంది. నీటి వినియోగం, గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలు (greenhouse gas emissions) వంటి పర్యావరణ సమస్యలు కూడా ఉన్నాయి. వీటికి కార్బన్ క్యాప్చర్ (carbon capture) వంటి టెక్నాలజీల అవసరం పడవచ్చు. కార్బన్ తీవ్రత, నిర్వహణ సవాళ్లను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, నికర-సున్నా ఉద్గారాల (net-zero emissions) వైపు ప్రపంచం మళ్లుతున్న నేపథ్యంలో, దీని పాత్రను పరిమితంగా చూడాల్సి ఉంటుంది.

కీలక లక్ష్యాలు, స్వావలంబన

2030 నాటికి 100 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గును గ్యాసిఫై చేయాలనే భారతదేశ లక్ష్యం, దాని ఇంధన, రసాయన పరిశ్రమలను పునర్నిర్మించాలనే బలమైన నిబద్ధతను తెలియజేస్తుంది. దేశీయ బొగ్గును ముఖ్యమైన ఉత్పత్తులుగా మార్చడం ద్వారా, భారతదేశం ఇంధన స్వాతంత్ర్యాన్ని పెంచుకోవాలని, విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయాలని, పారిశ్రామిక వృద్ధిని ప్రోత్సహించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుత ప్రాజెక్టుల విజయం, స్థానిక టెక్నాలజీల అభివృద్ధి ఈ వ్యూహం యొక్క ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాలకు, పర్యావరణ స్థిరత్వానికి కీలకం. 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' (స్వయం-ఆధారిత భారతదేశం) చొరవతో ఇది ముడిపడి ఉంది. దీని ద్వారా సరఫరాలను భద్రపరచుకుని, ఆర్థిక వ్యవస్థను బాహ్య షాక్‌ల నుండి రక్షించుకోవాలని చూస్తోంది.