చైనా దిగుమతుల వలయంలో భారత్! తయారీ రంగం భవిష్యత్తుపై ఆందోళనలు

భారతదేశం 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) పిలుపుతో తయారీ రంగంలో స్వావలంబన సాధించాలని చూస్తోంది. అయితే, గణాంకాలు మాత్రం మరోలా చెబుతున్నాయి. చైనా నుంచి దిగుమతులు (Imports from China) తగ్గకపోగా, కీలక రంగాల్లో ఈ ఆధారపడటం (Dependency) దేశ పారిశ్రామిక భవిష్యత్తుకే ముప్పు తెచ్చేలా ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ప్రధాన సమస్య ఎక్కడుంది?

2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను, భారతదేశం మొత్తం దిగుమతులు $774.98 బిలియన్లుగా నమోదయ్యాయి. ఇందులో సింహభాగం, అంటే $131.63 బిలియన్లు చైనా నుంచే దిగుమతి అయ్యాయి. దీంతో, చైనా మళ్లీ భారతదేశానికి అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామిగా (Trading Partner) అవతరించింది. ముఖ్యంగా, పారిశ్రామిక వస్తువుల (Industrial Goods) దిగుమతుల్లో చైనా వాటా దాదాపు 30.8% కి పెరిగింది. గత 15 ఏళ్లలో ఇది కేవలం 21% గా ఉండేది.

చైనాతో వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) కూడా భారీగా పెరిగింది. 2025-26లో ఈ లోటు సుమారు $112.16 బిలియన్లకు చేరుకుంది, ఇది మునుపటి ఆర్థిక సంవత్సరంలోని $99.2 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ. ఈ పెరుగుదల, ఎగుమతుల (Exports) కంటే దిగుమతులే (Imports) ఎక్కువగా జరుగుతున్నాయని, ఉత్పత్తిలో (Production) మనం చైనాపై ఎంతగానో ఆధారపడుతున్నామని స్పష్టం చేస్తోంది. మొత్తం ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం (Bilateral Trade) 2025-26లో $151.1 బిలియన్లకు చేరుకుంది.

రంగాలవారీగా లోతైన విశ్లేషణ

ఈ దిగుమతుల భారం అన్ని రంగాలపై ఒకేలా లేదు. ఎలక్ట్రానిక్స్, యంత్రాలు (Machinery), కంప్యూటర్లు, ఆర్గానిక్ కెమికల్స్ వంటి కీలకమైన పారిశ్రామిక రంగాల్లో చైనా వాటా దాదాపు 66% గా ఉంది, దీని విలువ సుమారు $82.6 బిలియన్లు.

ముఖ్యంగా, ఎలక్ట్రానిక్స్ దిగుమతుల్లో చైనా వాటా 43%, యంత్రాలు, కంప్యూటర్లలో 40%, ఆర్గానిక్ కెమికల్స్‌లో 44% గా ఉంది. ఇవి కేవలం కొనుగోళ్లు కావు, భారతదేశ పారిశ్రామిక ఇంజిన్‌కు అవసరమైన మూల పదార్థాలు.

దేశం స్వచ్ఛ శక్తి (Clean Energy), ఫార్మాస్యూటికల్స్ (Pharmaceuticals) రంగాల్లో పురోగతి సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నా, ఇక్కడా చైనాపై ఆధారపడటం తగ్గలేదు. సోలార్ మాడ్యూల్స్ (Solar Modules) దిగుమతుల్లో చైనా వాటా 60-80% వరకు ఉంది. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) బ్యాటరీల కోసం వాడే లిథియం-అయాన్ సెల్స్ (Lithium-ion cells) లో దాదాపు 70% చైనా, హాంగ్ కాంగ్ నుండే వస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 'ఫార్మసీ ఆఫ్ ది వరల్డ్'గా గుర్తింపు పొందిన భారత ఫార్మా రంగం కూడా, కీలకమైన యాక్టివ్ ఫార్మాస్యూటికల్ ఇంగ్రీడియంట్స్ (APIs), స్టార్టింగ్ మెటీరియల్స్ (KSMs) కోసం 70% పైగా చైనాపైనే ఆధారపడుతోంది.

సోలార్ భాగాల కోసం వియత్నాం, మలేషియా వంటి ప్రత్యామ్నాయాలు ఉన్నా, చైనా స్థాయి సరఫరా, ఏకీకరణ (Integration) ప్రస్తుతం సాధ్యం కావడం లేదు. 'చైనా ప్లస్ వన్' (China Plus One) వ్యూహం అమలులో ఉన్నప్పటికీ, కీలక ముడిసరుకుల (Raw Material) కోసం చైనాపై ఆధారపడటం మాత్రం పెద్ద అడ్డంకిగా మిగిలింది.

వ్యవస్థాగత ప్రమాదాలు (Systemic Risks) ఏమిటి?

చైనాపై ఈ తీవ్రమైన ఆధారపడటం వలన అనేక వ్యవస్థాగత ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయి. చైనా తీసుకునే రాజకీయ నిర్ణయాలు, వాణిజ్య వివాదాలు, లేదా ఎగుమతి ఆంక్షలు (Export Controls) విధించడం వంటి పరిణామాలు భారత సరఫరా గొలుసులను (Supply Chains) అకస్మాత్తుగా స్తంభింపజేయవచ్చు. ఒకే దేశంపై ఆధారపడటం వల్ల ధరల అస్థిరత, సరఫరా కొరత, జాతీయ భద్రతాపరమైన (National Security) సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. కోవిడ్-19 మహమ్మారి, ప్రాంతీయ సంఘర్షణలు వంటి గత సంఘటనలు ఈ గ్లోబల్ సప్లై చైన్ల బలహీనతను ఇప్పటికే నిరూపించాయి.

ప్రభుత్వం 'ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్' (PLI) పథకాలు, ALMM జాబితా వంటివి అమలు చేస్తున్నప్పటికీ, దేశీయ సామర్థ్యాన్ని (Domestic Capacity) పెంచడం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం ఆశించిన స్థాయిలో జరగడం లేదని ఈ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. API దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని జాతీయ భద్రతా సమస్యగా (National Security Issue) ఇదివరకే గుర్తించారు. బ్యాటరీ ఖనిజాల శుద్ధి (Battery Mineral Refining) వంటి కీలక రంగాల్లో చైనా ఆధిపత్యం, భారతదేశాన్ని ధర నిర్ణయించే స్థాయి నుంచి, ధరను తీసుకునే స్థాయికి (Price Taker) నెట్టివేస్తోంది.

ఈ రకమైన ఆధారపడటం భారతదేశం యొక్క 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) ఆశయాలకు, ఆర్థిక స్వావలంబనకు (Economic Resilience) తీవ్ర విఘాతం కలిగిస్తోంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

భారత ప్రభుత్వం ఈ దుర్బలత్వాలను (Vulnerabilities) గుర్తించి, దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి, సరఫరా గొలుసులను విస్తరించడానికి PLI వంటి పథకాలతో కృషి చేస్తోంది. కీలక రంగాలలో ఏ ఒక్క దేశంపై ఆధారపడటాన్ని 30% కి పరిమితం చేయాలనేది లక్ష్యం. అయితే, భారీ పెట్టుబడులు, అత్యాధునిక సాంకేతికత, ముడిసరుకుల లభ్యత వంటి సవాళ్లను అధిగమించి, నిజమైన స్వయం సమృద్ధి సాధించాలంటే సమగ్రమైన, వ్యూహాత్మక విధానం అవసరం.