BHAVYA Scheme: భారత్ భారీ ప్లాన్.. కానీ అడుగడుగునా అడ్డంకులే!

BHAVYA స్కీమ్: లక్ష్యాలు, ప్రణాళిక

కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదించిన BHAVYA (Bharat Audyogik Vikas Yojna) పథకం, తయారీ రంగాన్ని (Manufacturing Sector) బలోపేతం చేయడానికి ఉద్దేశించినదే. రాబోయే ఐదేళ్ల కాలంలో ( 2026-27 నుంచి 2031-32 వరకు), 100 నుంచి 1,000 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో 100 కొత్త ఇండస్ట్రియల్ పార్కులను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ పార్కుల్లో రోడ్లు, అండర్ గ్రౌండ్ యుటిలిటీస్, లాజిస్టిక్స్, విద్యుత్, నీరు, కార్మికుల వసతి వంటి అన్ని సౌకర్యాలు కల్పించబడతాయి. కోర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కోసం ఎకరాకు ₹1 కోటి వరకు, ఎక్స్‌టర్నల్ కనెక్టివిటీ ఖర్చుల్లో 25% వరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది. భూమి ఇప్పటికే సిద్ధంగా ఉన్న, రవాణా కేంద్రాలకు దగ్గరగా ఉన్న, నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు అందుబాటులో ఉన్న ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. 60 రోజుల సింగిల్-విండో క్లియరెన్స్ సిస్టమ్ ద్వారా పరిశ్రమలు త్వరగా కార్యకలాపాలు ప్రారంభించేలా చూడటం దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

చైనా మోడల్ - భారత్ వాస్తవాలు

BHAVYA స్కీమ్ చైనాలోని విజయవంతమైన ఇండస్ట్రియల్ పార్కుల నమూనాను అనుకరించాలని చూస్తోంది. చైనాలో ప్రభుత్వ మద్దతు, బలమైన తయారీ రంగం, సమర్థవంతమైన ప్రణాళిక దీనికి కారణం. అయితే, చైనాలో అధికంగా ప్రభుత్వ నిధులతో మౌలిక సదుపాయాలు నిర్మిస్తే, భారత్ ఎక్కువగా పబ్లిక్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం (PPP) మోడల్ పై ఆధారపడుతోంది. భారత్ లో PPP ప్రాజెక్టుల పనితీరు మిశ్రమంగా ఉంది. అనుకున్న సమయం కంటే ఆలస్యం అవుతుండటం, ఖర్చు పెరిగిపోవడం, భూసేకరణలో సమస్యలు, నియంత్రణపరమైన అనిశ్చితులు వంటివి PPP లలో ప్రధాన పరిమితులు.

పాత అడ్డంకులే మళ్ళీ..?

అయితే, BHAVYA స్కీమ్ గతంలో ఇండస్ట్రియల్ జోన్ల అభివృద్ధిని అడ్డుకున్న ప్రాథమిక సమస్యలను సమర్థవంతంగా పరిష్కరించేలా కనిపించడం లేదు. ముఖ్యంగా, నిధుల సమీకరణకు దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక స్పష్టంగా లేదు. భూసేకరణ ఇప్పటికీ పెద్ద సవాలుగా మిగిలిపోయింది. 2013 నాటి భూసేకరణ చట్టం (LARR Act) న్యాయమైన పరిహారాన్ని అందించాలని చూసినా, దాని క్లిష్టత ప్రక్రియను నెమ్మదిస్తుంది.

అంతేకాకుండా, అనుమతులు పొందడంలో జరిగే అధికార యంత్రాంగం జాప్యం, స్థానిక అవినీతి వంటి అంశాలపై స్పష్టత లేదు. దీనివల్ల 'ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్' లక్ష్యం నెరవేరడం కష్టమవుతుంది. కార్మిక చట్టాలలో సరైన సరళీకరణ లేకపోవడం కూడా వృద్ధిని అడ్డుకుంటుంది. గతంలో చేపట్టిన స్పెషల్ ఎకనామిక్ జోన్స్ (SEZs) పనితీరు చూస్తే, అనేక SEZలలో 45% వరకు ఖాళీలు ఉండటంతో పాటు, మౌలిక సదుపాయాలు, భూమి సమస్యల వల్ల చాలా వరకు పూర్తిస్థాయిలో కార్యకలాపాలు ప్రారంభించలేకపోయాయి. పబ్లిక్ SEZల కంటే ప్రైవేట్ SEZలు మెరుగ్గా పనిచేశాయి.

ముగింపు:

చివరగా, BHAVYA స్కీమ్ విజయం దాని ఆధునిక డిజైన్ కంటే, ప్రాథమిక అడ్డంకులను అధిగమించడంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. స్థిరమైన నిధుల సమీకరణ, సులభతర భూసేకరణ, అధికార యంత్రాంగం జాప్యాన్ని తగ్గించడం, కార్మిక చట్టాలలో నిజమైన సరళత వంటివి లేకపోతే, ఈ స్కీమ్ తన సామర్థ్యాన్ని చేరుకోలేకపోవచ్చు. అలా జరిగితే, గతంలో ఇండస్ట్రియల్ జోన్లు, SEZలు ఎదుర్కొన్న వైఫల్యాన్నే మళ్ళీ ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.