సరఫరా సమస్యలకు చెక్
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ఈ మేరకు అధికారిక ప్రకటన విడుదల చేసింది. పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా గొలుసులో (Supply Chain) తీవ్ర అంతరాయాలు ఏర్పడుతున్నాయి. షిప్పింగ్ మార్గాల్లో సమస్యలు, రవాణా ఖర్చులు పెరగడం వంటి కారణాలతో ముడి సరుకుల లభ్యతపై అనిశ్చితి నెలకొంది. ఈ పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి, భారతీయ పరిశ్రమలకు ఉపశమనం కలిగించేందుకు ఈ డ్యూటీ మినహాయింపు ఇవ్వబడింది. ఈ నిర్ణయం వల్ల దేశీయ పరిశ్రమలకు ముఖ్యంగా ప్లాస్టిక్స్, టెక్స్టైల్స్, ఫార్మాస్యూటికల్స్ రంగాలకు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది.
ఏయే రంగాలకు లాభం?
ఈ తాత్కాలిక డ్యూటీ మినహాయింపు వల్ల ప్లాస్టిక్స్, ప్యాకేజింగ్, వస్త్ర, ఔషధ, ఆటోమొబైల్ కాంపోనెంట్స్ తయారీదారులు ప్రయోజనం పొందుతారని భావిస్తున్నారు. మిథనాల్, స్టైరిన్ వంటి బేసిక్ కెమికల్స్, పాలిథిలిన్, పాలివినైల్ క్లోరైడ్ (PVC) వంటి పాలిమర్స్, అలాగే శుద్ధి చేసిన టెరెఫ్తాలిక్ యాసిడ్ (Purified Terephthalic Acid), ఎపాక్సీ రెసిన్స్ (Epoxy Resins) వంటి ఇంటర్మీడియట్ ఉత్పత్తులపై ఈ డ్యూటీ ఎత్తివేత వర్తిస్తుంది. దీనితో ముడి సరుకుల కొనుగోలు భారం తగ్గి, ఉత్పత్తి వ్యయాలు అదుపులోకి వస్తాయని, తద్వారా తుది ఉత్పత్తుల ధరలు కూడా స్థిరంగా ఉంటాయని ఆశిస్తున్నారు.
దిగుమతులపై భారతదేశం ఆధారపడటం
ఈ చర్య స్వల్పకాలిక ఉపశమనం అందించినప్పటికీ, పెట్రోకెమికల్ ఉత్పత్తుల కోసం భారతదేశం దిగుమతులపై ఎంతగా ఆధారపడుతుందో మరోసారి తెలియజేసింది. దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయ్యే పెట్రోకెమికల్ ఇంటర్మీడియట్ ఉత్పత్తులలో సుమారు 45% వరకు దిగుమతుల ద్వారానే వస్తుండటం, ప్రపంచ సరఫరాలో ఎలాంటి అవాంతరాలు ఏర్పడినా దేశం ప్రభావితమయ్యేలా చేస్తోంది. ప్రభుత్వం దేశీయంగా ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నప్పటికీ, కొత్త ప్లాంట్లు పూర్తి కావడానికి సమయం పడుతుంది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దిగుమతులపై ఆధారపడటం తప్పనిసరి.
తాత్కాలిక ఉపశమనంపై ఆందోళనలు
జూన్ 30, 2026తో ఈ డ్యూటీ మినహాయింపు గడువు ముగుస్తుంది. ఈ స్వల్పకాలిక గడువు కారణంగా, భవిష్యత్తులో మళ్లీ ధరలు పెరిగే అవకాశంపై, సరఫరాలో స్థిరత్వంపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. దేశీయంగా ఉత్పత్తి సామర్థ్యం అనుకున్నంత వేగంగా పెరగకపోతే, గడువు ముగిసిన తర్వాత మళ్లీ సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. గ్లోబల్ మార్కెట్లో చైనా వంటి దేశాల నుంచి అధిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కూడా మార్కెట్ డైనమిక్స్ ను ప్రభావితం చేస్తోంది.
భవిష్యత్ వృద్ధి అంచనాలు
అయితే, భారత పెట్రోకెమికల్ రంగం మాత్రం గణనీయమైన వృద్ధిని కనబరుస్తుందని అంచనాలున్నాయి. 2030 నాటికి మార్కెట్ విలువ $230-255 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా స్పెషాలిటీ కెమికల్స్, అధునాతన పాలిమర్స్ రంగాలపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. దీర్ఘకాలికంగా స్వావలంబన సాధించడం, కొత్త ఆవిష్కరణలు, ముఖ్యంగా సుస్థిర రసాయనాల (Sustainable Chemicals) అభివృద్ధిపై దృష్టి సారించడమే భారతదేశాన్ని ఒక కీలక తయారీ కేంద్రంగా నిలబెడుతుంది.