భారత్ స్టీల్ రంగంలో చారిత్రక విజయం! తొలిసారిగా 'నెట్ ఎక్స్‌పోర్టర్' గా అవతరించిన దేశం

భారత్ స్టీల్ ఎగుమతులతో 'నెట్ ఎక్స్‌పోర్టర్' గా ముందడుగు

దేశీయ స్టీల్ పరిశ్రమ ప్రపంచ మార్కెట్లో దూసుకుపోతోంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2025/26లో (మార్చి 31, 2026 నాటికి) భారతదేశం ఫినిష్డ్ స్టీల్ లో 'నెట్ ఎక్స్‌పోర్టర్' గా మారింది. ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం, ఈ ఏడాది స్టీల్ ఎగుమతులు ఏకంగా 35.9% పెరిగి 6.6 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు చేరాయి. ఇదే సమయంలో దిగుమతులు 6.5 మిలియన్ టన్నులకు పరిమితమయ్యాయి. గతంలో ఎగుమతుల కంటే దిగుమతులు ఎక్కువగా ఉండేవి, కానీ ఈసారి ట్రెండ్ పూర్తిగా మారింది. ఇటలీ, వియత్నాం, బెల్జియం, యూఏఈ, స్పెయిన్ వంటి దేశాలకు భారత్ స్టీల్ ను ఎక్కువగా ఎగుమతి చేసింది. ఇదే సమయంలో, దేశీయంగా క్రూడ్ స్టీల్ ఉత్పత్తి 10.7% పెరిగి 168.4 మిలియన్ టన్నులకు, ఫినిష్డ్ స్టీల్ వినియోగం 7-8% పెరిగి 164 మిలియన్ టన్నులకు చేరుకోవడం కూడా ఈ చారిత్రక విజయానికి దోహదపడింది.

ప్రపంచ స్టీల్ మార్కెట్లో భారతదేశం ఆధిపత్యం

ప్రపంచ స్టీల్ మార్కెట్లో ఓవర్‌కెపాసిటీ (అదనపు ఉత్పత్తి సామర్థ్యం), డిమాండ్ మందకొడిగా ఉండటం వంటి పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. అయితే, భారతదేశం మాత్రం తన ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని గణనీయంగా పెంచుకుంటూ పోతోంది. 2030 నాటికి 300 మిలియన్ టన్నుల స్టీల్ ఉత్పత్తి లక్ష్యంతో ముందుకు వెళ్తోంది. దేశీయంగా మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు, నిర్మాణం, రైల్వేలు, తయారీ రంగాల్లో పెరుగుతున్న పెట్టుబడుల వల్ల స్టీల్ డిమాండ్ గణనీయంగా పెరుగుతోంది. ఈ బలమైన దేశీయ డిమాండ్, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లోకి కూడా స్టీల్ ను ఎగుమతి చేయడానికి అవకాశాలను కల్పిస్తోంది. గతంలో భారత్ స్టీల్ దిగుమతులు, ఎగుమతుల మధ్య అటు ఇటుగా కదులుతూ ఉండేది, కానీ ఇటీవల కాలంలో స్థిరమైన వాణిజ్య మిగులు (Trade Surplus) ను కొనసాగించింది.

లాభదాయకతపై ఖర్చులు, వాణిజ్య అడ్డంకుల ప్రభావం

అయితే, 'నెట్ ఎక్స్‌పోర్టర్' గా అవతరించినప్పటికీ, భారతీయ స్టీల్ కంపెనీలు లాభదాయకత (Profitability) విషయంలో కొన్ని సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. కోకింగ్ కోల్ (Coking Coal) వంటి ముడిసరుకుల ధరలు పెరగడం, లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు అధికమవడం వంటివి మార్జిన్స్ (Margins) పై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య విధానాలు కూడా ఆటంకాలు సృష్టిస్తున్నాయి. యూరప్ దేశాలు ప్రవేశపెట్టనున్న కార్బన్ బోర్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం (CBAM), సేఫ్‌గార్డ్ కోటాల్లో మార్పులు వంటివి 2026 మధ్యకాలం నుంచి యూరప్ మార్కెట్ యాక్సెస్‌ను పరిమితం చేయవచ్చు. దీంతో యూరప్‌కు ఫ్లాట్ స్టీల్ ఎగుమతులు సగానికి పైగా తగ్గే అవకాశం ఉంది. చైనా నుంచి వస్తున్న అధిక ఉత్పత్తి వల్ల అంతర్జాతీయ ధరలు తక్కువగా ఉండటం కూడా కంపెనీలకు కష్టంగా మారింది.

విస్తరణ ప్రణాళికలు, ప్రపంచ పోటీ

భారత్ స్టీల్ రంగం భవిష్యత్తులో మరింత విస్తరణకు సిద్ధమవుతోంది. SAIL, టాటా స్టీల్, JSW స్టీల్ వంటి పెద్ద కంపెనీలు కొత్త ఉత్పత్తి సామర్థ్యాలను, ఆధునిక టెక్నాలజీని అభివృద్ధి చేయడానికి భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. దేశీయంగా డిమాండ్ పెరుగుతుందనే నమ్మకంతోనే ఈ పెట్టుబడులు పెడుతున్నారు. అయితే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా OECD దేశాల వెలుపల ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కూడా పెరుగుతోంది. ఇది దీర్ఘకాలంలో ధరల పతనం, తీవ్రమైన పోటీకి దారితీయవచ్చు. దేశీయ డిమాండ్ పెరుగుదల, ఎగుమతి మార్కెట్ల పరిస్థితులను బట్టి, భారత 'నెట్ ఎక్స్‌పోర్టర్' స్థాయి భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంటుంది.