ఈ రికార్డు స్థాయి ఉత్పత్తి వెనుక, కేవలం వాల్యూమ్ పెంచడం కాకుండా.. సుస్థిరమైన, పర్యావరణ హితమైన గ్రీన్ స్టీల్ ఉత్పత్తిపై, దిగుమతుల తగ్గింపుపై, ఎగుమతుల విస్తరణపై దృష్టి సారించడం కీలకమైంది. FY26లో నమోదైన 168.4 MT ముడి ఉక్కు ఉత్పత్తి, గత ఏడాదితో పోలిస్తే 10.7% వృద్ధిని సూచిస్తోంది. దేశీయంగా చూస్తే, పారిశ్రామిక రంగం జోరు, ముఖ్యంగా మౌలిక సదుపాయాలు, నిర్మాణం, రైల్వేస్, తయారీ రంగాల్లో కార్యకలాపాల వల్ల.. ఫినిష్డ్ స్టీల్ వినియోగం దాదాపు 7-8% పెరిగి 164 MTకి చేరింది. ఈ అద్భుతమైన పనితీరుతో, ఇండియా ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద ఉక్కు ఉత్పత్తిదారుగా అవతరించింది, 2024 నాటికి ప్రపంచ వాటాలో 7.9% కలిగి ఉంది.
ఈ పరివర్తనలో ప్రభుత్వ పథకాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ప్రత్యేక ఉక్కు (Specialty Steel) కోసం ప్రవేశపెట్టిన ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్ పెట్టుబడులను బాగా ఆకర్షించింది. తొలి దశల్లో (PLI 1.0 & 1.1) ₹44,106 కోట్ల పెట్టుబడి ప్రతిపాదనలు రాగా, ఇప్పటికే ₹23,022 కోట్ల పెట్టుబడి పెట్టారు. దీంతో 2.4 మిలియన్ టన్నుల ప్రత్యేక ఉక్కు సామర్థ్యం, 13,000కు పైగా ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు వచ్చాయి. ఇక నవంబర్ 2025లో ప్రారంభమైన PLI 1.2 దశతో ఈ ఊపు మరింత పెరిగింది. 55 కంపెనీలు 85 ప్రాజెక్టులకు కట్టుబడి, మరో ₹11,887 కోట్ల పెట్టుబడి, సుమారు 8.29 MT కొత్త సామర్థ్యం వస్తుందని అంచనా. మరోవైపు, కొన్ని ఫ్లాట్ స్టీల్ ఉత్పత్తులపై ఏప్రిల్ 2025 నుంచి అమలులోకి వచ్చిన 12% సేఫ్గార్డ్ డ్యూటీ వంటివి దేశీయ తయారీదారులకు అండగా నిలిచాయి. ఇది చైనా వంటి దేశాల నుంచి వచ్చే దిగుమతులతో ధరల వ్యత్యాసాన్ని పెంచి, స్థానిక సోర్సింగ్ను ప్రోత్సహించింది.
భారత్ సుస్థిర ఉక్కు ఉత్పత్తిలో ముందంజలో నిలవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2024లోనే 'గ్రీన్ స్టీల్ టాక్సానమీ'ని పరిచయం చేసిన మొదటి దేశం మనదే. దీని ప్రకారం, ఫినిష్డ్ స్టీల్ టన్నుకు 2.2 టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్ సమానమైన ఉద్గారాల కంటే తక్కువ ఉన్న ఉత్పత్తిని గ్రీన్ స్టీల్గా నిర్వచించారు. మార్చి 31 నాటికి, 89 స్టీల్ యూనిట్లు గ్రీన్ స్టీల్ సర్టిఫికేషన్ పొందాయి, ఇది 12.34 MT ఉత్పత్తిని కవర్ చేస్తుంది. సుస్థిరత వైపు నిబద్ధతకు మరింత నిదర్శనంగా, FY27 కేంద్ర బడ్జెట్లో కార్బన్ క్యాప్చర్ టెక్నాలజీల (CCUS) కోసం ఐదేళ్లలో ₹20,000 కోట్ల నిధులను కేటాయించారు. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వాడకం కూడా వేగవంతమైంది. AI ఇన్ స్టీల్ పెవిలియన్ వంటి కార్యక్రమాలు మైనింగ్, లాజిస్టిక్స్, ఉత్పత్తి, భద్రత, సుస్థిరత వంటి రంగాల్లో సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి సహకారాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. టాటా స్టీల్, JSW స్టీల్ వంటి ప్రముఖ కంపెనీలు ప్రిడిక్టివ్ మెయింటెనెన్స్, ప్రాసెస్ ఆప్టిమైజేషన్ కోసం AIని ఉపయోగిస్తూ, ఇండస్ట్రీ 4.0 వైపు అడుగులేస్తున్నాయి.
దేశంలోని ప్రముఖ స్టీల్ కంపెనీలు అద్భుతమైన పనితీరు కనబరుస్తూ, పరిశ్రమ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తున్నాయి. JSW స్టీల్ FY26లో సుమారు 30.14 మిలియన్ టన్నుల ముడి ఉక్కు ఉత్పత్తితో తన ఆల్-టైమ్ రికార్డును బద్దలు కొట్టింది, ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 8% వృద్ధి. అదే సమయంలో, ₹1.68 లక్షల కోట్ల ఆదాయం, ₹22,904 కోట్ల EBITDAని కూడా నమోదు చేసింది. టాటా స్టీల్ ఇండియా FY26లో 23.48 MT వార్షిక ముడి ఉక్కు ఉత్పత్తితో తన అత్యుత్తమ రికార్డును నెలకొల్పింది. జిందాల్ స్టీల్ & పవర్ FY26లో 9.25 MT రికార్డు ఉత్పత్తిని సాధించింది. విశ్లేషకులు కూడా ఈ రంగంపై సానుకూలంగా ఉన్నారు. HSBC, JSW స్టీల్, జిందాల్ స్టెయిన్ల పై 'బై' రేటింగ్తో కవరేజీని ప్రారంభించగా, మౌలిక సదుపాయాలు, పట్టణీకరణ వల్ల డిమాండ్ పెరుగుతుందని పేర్కొంటూ టాటా స్టీల్పై 'బై' రేటింగ్ను కొనసాగించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చూస్తే, 2026లో ఉక్కు డిమాండ్ 0.3% మేర స్వల్పంగా పెరగవచ్చని అంచనా వేస్తుండగా, భారతదేశం అతిపెద్ద వృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్గా గుర్తింపు పొందింది, ఇక్కడ డిమాండ్ 7.4% పెరుగుతుందని అంచనా.
అయితే, గణనీయమైన సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. గ్రీన్ స్టీల్కు మారడానికి ప్రతి మిలియన్ టన్నుల సామర్థ్యానికి సుమారు $2-4 బిలియన్ల పెట్టుబడి అవసరం. గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ధర ఒక ప్రధాన అడ్డంకి. ప్రస్తుతం, భారత స్టీల్ తయారీదారులు ప్రపంచ సగటు కంటే టన్నుకు ఎక్కువ కార్బన్ ఉద్గారాలను కలిగి ఉన్నారు. ప్రణాళికాబద్ధమైన సామర్థ్య విస్తరణలు తరచుగా బొగ్గు ఆధారిత ఉత్పత్తి పద్ధతులపై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఇది మధ్యకాలంలో ఉద్గారాలను పెంచే అవకాశం ఉంది. పెరుగుతున్న కోకింగ్ కోల్ ధరలు కూడా ఉత్పత్తి వ్యయాలపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. వాణిజ్య పరంగా చూస్తే, యూరోపియన్ యూనియన్ కార్బన్ బోర్డర్ అడ్జస్ట్మెంట్ మెకానిజం (CBAM) ఒక పెద్ద సవాలు. ఇది 2050 నాటికి భారత స్టీల్ ఎగుమతులకు $14.5 బిలియన్ల వరకు నష్టం కలిగించవచ్చు. ముఖ్యంగా చైనా నుంచి ప్రపంచవ్యాప్త మిగులు సరఫరా, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితులు కూడా అస్థిరతను సృష్టించి, ఎగుమతి అవకాశాలను పరిమితం చేస్తున్నాయి. AI వంటి అధునాతన సాంకేతికతలను అవలంబించడంలో ఇబ్బందులు, సేఫ్గార్డ్ డ్యూటీల వంటి విధానాలపై ఆధారపడటం వంటివి సంభావ్య బలహీనతలను సూచిస్తున్నాయి.
భారత స్టీల్ రంగం ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం, విస్తరిస్తున్న తయారీ రంగం మద్దతుతో వృద్ధిని కొనసాగించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల్లో పునరుత్తేజం కారణంగా FY2027లో డిమాండ్ వృద్ధి **9-10%**కి వేగవంతం అవుతుందని అంచనా. 2030 నాటికి 300 MT ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు, PLI స్కీమ్ ద్వారా FY31 నాటికి 8.7 MT అదనపు ప్రత్యేక ఉక్కు సామర్థ్యం రానుంది. ప్రపంచ ఒత్తిళ్లు, ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి అయ్యే ఖర్చులు ఉన్నప్పటికీ, బలమైన దేశీయ డిమాండ్, వ్యూహాత్మక ప్రభుత్వ మద్దతు, అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల పెరుగుతున్న వినియోగం ఈ రంగం స్థితిస్థాపకంగా ఉండి, విస్తరిస్తూనే ఉంటుందని సూచిస్తున్నాయి.
