భారత్ న్యూక్లియర్ రంగంలో కీలక నిర్ణయం! పెట్టుబడులకు రెడ్ కార్పెట్.. సేఫ్టీ జోన్ల తగ్గింపు!

పెట్టుబడులకు కొత్త దారులు తెరుచుకున్నాయా?

ప్రధానంగా, ఈ విధానపరమైన మార్పు దేశం యొక్క స్వచ్ఛమైన ఇంధన లక్ష్యాలను వేగవంతం చేయడానికి, ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. న్యూక్లియర్ సామర్థ్యాన్ని 2047 నాటికి 100 GW కి పెంచాలనే లక్ష్యానికి ఉన్న ప్రధాన అవరోధమైన భూ పరిమితులను అధిగమించడంలో ఇది సహాయపడుతుంది. ఇటీవలి పాలసీ మార్పుల తర్వాత, న్యూక్లియర్ రంగాన్ని ప్రైవేట్ ప్లేయర్‌ల కోసం తెరిచి, ప్రాజెక్టులను పెట్టుబడిదారులకు మరింత ఆకర్షణీయంగా మార్చే ప్రయత్నాల్లో భాగంగా ఈ నిర్ణయం వెలువడింది.

భూమి లభ్యత, రెగ్యులేటరీ ఊరట

భారతీయ రెగ్యులేటర్లు న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ల చుట్టూ కనీసం 1 కిలోమీటర్ దూరంలో ఉండే భద్రతా బహిష్కరణ జోన్లను (Safety Exclusion Zones) తగ్గించడానికి 'సూత్రప్రాయంగా' (in-principle) ఆమోదం తెలిపారు. రేడియేషన్ ప్రమాదాలను నియంత్రించడానికి నివాసాలను, ఆర్థిక కార్యకలాపాలను నివారించే ఈ జోన్లు, కొత్త మార్పులతో పెద్ద రియాక్టర్లకు భూమి అవసరాన్ని సగానికి, చిన్న రియాక్టర్లకు రెండు వంతులు తగ్గించనున్నాయి. దీనివల్ల ప్రస్తుత సైట్లలోనే రెండు నుంచి మూడు రెట్లు ఎక్కువ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.

ఈ భూమి ఆదా చర్యలు, గత ఏడాది డిసెంబర్ 2025లో ఆమోదం పొందిన SHANTI (Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Energy for Transforming India) బిల్లు నేపథ్యంలో వస్తున్నాయి. ఈ బిల్లు న్యూక్లియర్ విద్యుత్ రంగాన్ని ప్రైవేట్, విదేశీ పెట్టుబడులకు తెరవడమే కాకుండా, ఉమ్మడి వ్యాపార సంస్థల్లో (Joint Ventures) 49% వరకు విదేశీ వాటాను అనుమతిస్తుంది.

కంపెనీల వ్యూహాలు, ఆర్థిక అంచనాలు

ఇప్పటికే ప్రముఖ ఇంధన కంపెనీలు న్యూక్లియర్ ప్రాజెక్టుల కోసం సన్నాహాలు ముమ్మరం చేశాయి. Tata Power స్మాల్ మాడ్యులార్ రియాక్టర్ల (SMRs) అవకాశాలను అన్వేషిస్తూ, భాగస్వామ్యాల కోసం చూస్తోంది. Adani Power ఈ రంగంలోకి ప్రవేశించడానికి కోస్టల్-మహా అటామిక్ ఎనర్జీ లిమిటెడ్ (CMAEL), అదానీ అటామిక్ ఎనర్జీ లిమిటెడ్ వంటి అనుబంధ సంస్థలను ఏర్పాటు చేసింది. Reliance Industries కూడా న్యూక్లియర్ ఎనర్జీలో పెట్టుబడి పెట్టాలనే తన ఆసక్తిని సూచించింది. మే 2026 నాటికి ఈ కంపెనీల మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్లు సుమారు ₹1.39 ట్రిలియన్ (Tata Power), ₹4.35 ట్రిలియన్ (Adani Power), మరియు ₹19 ట్రిలియన్ (Reliance Industries) గా నమోదయ్యాయి. ఈ కొత్త సైటింగ్ నిబంధనలు సాధారణంగా ఉండే 4-5 సంవత్సరాల భూసేకరణ ఆలస్యాన్ని తగ్గించి, ప్రాజెక్ట్ టైమ్‌లైన్‌లను గణనీయంగా వేగవంతం చేస్తాయని భావిస్తున్నారు.

భారతదేశ న్యూక్లియర్ ఆశయాలు

భారతదేశ మొత్తం విద్యుత్ సామర్థ్యం మార్చి 2026 నాటికి సుమారు 533 GW కి చేరుకుంది. అయితే, దేశం తన స్వచ్ఛమైన ఇంధన వ్యూహంలో భాగంగా 2047 నాటికి 100 GW న్యూక్లియర్ సామర్థ్యాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు (Renewables) ప్రస్తుతం 53% పైగా ఆక్రమించినప్పటికీ, అడపాదడపా వచ్చే సౌర, పవన విద్యుత్‌ను సమతుల్యం చేయడానికి స్థిరమైన, తక్కువ-కార్బన్ బేస్‌లోడ్ విద్యుత్ వనరుగా న్యూక్లియర్ పవర్‌ను కీలకమైనదిగా పరిగణిస్తున్నారు. SHANTI బిల్లు కేవలం పెట్టుబడులనే కాకుండా, సరఫరాదారుల అపరిమిత బాధ్యతను తొలగించి, ఆపరేటర్ల బాధ్యతను పరిమితం చేయడం వంటి బాధ్యత (Liability) నిబంధనలను సవరించడం ద్వారా పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని పెంచేలా రూపొందించబడింది.

సవాళ్లు: అధిక వ్యయాలు, ప్రజాభిప్రాయం

అన్ని ప్రభుత్వ మద్దతులు, భూమి మెరుగుదలలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రైవేట్ న్యూక్లియర్ పవర్ ప్రాజెక్టులకు గణనీయమైన రిస్కులు అలాగే ఉన్నాయి. సుమారు ₹8,200 - ₹17,500 కోట్ల వ్యయంతో కూడిన ఒక్కో 700 MW యూనిట్‌కు అవసరమైన భారీ మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure), ముఖ్యంగా అధిక రుణ భారం ఉన్న Adani Power వంటి కంపెనీలకు ప్రధాన ఆర్థిక సవాలుగా నిలుస్తుంది. న్యూక్లియర్ ప్రాజెక్టులు సుదీర్ఘ అభివృద్ధి సమయాలు, వ్యయాలు పెరిగిపోవడం, నిర్మాణ ఆలస్యాలకు పేరుగాంచాయి. ఇది పెట్టుబడిదారుల సహనాన్ని పరీక్షించవచ్చు.

న్యూక్లియర్ పవర్ పట్ల భారతదేశంలో ఇప్పటికీ రేడియేషన్ ప్రమాదాలు, భద్రతాపరమైన ఆందోళనలు ఉన్నాయి. భద్రతా హామీగా భావించే పెద్ద బహిష్కరణ జోన్లను తగ్గించడంపై ప్రజల నుంచి, రాజకీయ నాయకుల నుంచి వ్యతిరేకత వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఆధునిక రియాక్టర్ టెక్నాలజీ, అంతర్జాతీయ పద్ధతులు ఉన్నప్పటికీ, పెట్టుబడికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ భద్రతను బలహీనపరిస్తే పరిణామాలు తీవ్రంగా ఉంటాయని విమర్శకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వేగంగా, తక్కువ పెట్టుబడితో కూడిన సౌర, పవన ప్రాజెక్టులతో పోలిస్తే, న్యూక్లియర్ ప్రాజెక్టులు బహుళ-దశాబ్దాల నిబద్ధతతో కూడుకున్నవి, కాబట్టి వేగంగా నగదు ప్రవాహాన్ని ఆశించే పెట్టుబడిదారులకు ఇవి రిస్క్‌తో కూడుకున్నవే.