భారత్ స్టీల్ ముడిసరుకుల వేట: అర్జెంటీనా, ఇండోనేషియా, ఒమన్ లతో కీలక చర్చలకు రంగం సిద్ధం

భారతదేశం తన స్టీల్ పరిశ్రమ సరఫరా గొలుసును (supply chain) పటిష్టం చేసుకునే దిశగా ముందడుగు వేస్తోంది. న్యూఢిల్లీలో జరగనున్న 'భారత్ స్టీల్ 2026' శిఖరాగ్ర సమావేశంలో భాగంగా, ఈ దేశాలతో కీలక చర్చలు జరగనున్నాయి. దేశీయంగా పెరుగుతున్న డిమాండ్ ను చేరుకోవడం, స్వచ్ఛ ఇంధన రంగంలో (clean energy) భారతదేశం సాధించాలనుకుంటున్న లక్ష్యాలకు అవసరమైన కీలక ఖనిజాలను (critical minerals) పొందడం ఈ చర్చల ప్రధానాంశాలు.

ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో, స్టీల్ తయారీకి అత్యంత కీలకమైన కోకింగ్ కోల్, ఐరన్ ఓర్ వంటి ముడి పదార్థాల సరఫరాను పెంచుకోవడంతో పాటు, అధునాతన ఉక్కు తయారీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని (steelmaking technologies) పొందడంపై దృష్టి సారిస్తారు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నికెల్ నిల్వలు కలిగిన ఇండోనేషియా, భారతదేశానికి ఒక ముఖ్యమైన భాగస్వామి కానుంది. భారతదేశానికి ఐరన్ ఓర్ ను పెద్ద ఎత్తున సరఫరా చేసే ఒమన్ తో ఇప్పటికే మైనింగ్ సహకారంపై ద్వైపాక్షిక ఒప్పందం ఉంది. అలాగే, పెరుగుతున్న ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, పునరుత్పాదక ఇంధన నిల్వ రంగాలకు అవసరమైన లిథియం కోసం అర్జెంటీనాతో చర్చలు జరగనున్నాయి. లిథియం, కోబాల్ట్, రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్ వంటి కీలక ఖనిజాల స్థిరమైన సరఫరాను 2025 జనవరి నాటికి సాధించాలనేది భారతదేశ లక్ష్యం.

ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద ముడి ఉక్కు ఉత్పత్తిదారుగా ఉన్న భారతదేశం, ముడి పదార్థాల భద్రత కోసం క్లిష్టమైన ప్రపంచ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటోంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మొదటి 11 నెలల్లో భారతదేశ ఉక్కు ఉత్పత్తి 153.61 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు చేరుకుంటుందని అంచనా. ఈ వృద్ధికి భారీగా ముడి పదార్థాల దిగుమతులు అవసరం. ముఖ్యంగా, దేశీయంగా అధిక-గ్రేడ్ ఖనిజాల కొరత వల్ల, 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఐరన్ ఓర్ దిగుమతులు ఏడేళ్ల గరిష్ట స్థాయి అయిన 12-14 మిలియన్ టన్నులకు చేరవచ్చని అంచనా. బ్రెజిల్, ఒమన్ ప్రధాన సరఫరాదారులుగా ఉన్నారు. అదేవిధంగా, ఉక్కు ఉత్పత్తిని పెంచడానికి, మెటలర్జికల్ కోల్ దిగుమతులు కూడా పెరగనున్నాయి. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మొత్తం మెటలర్జికల్ కోల్ దిగుమతులు 83 మిలియన్ టన్నులకు చేరుకోవచ్చని, ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 9% పెరుగుదల.

యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) తీసుకువచ్చిన కార్బన్ బార్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం (CBAM) కూడా భారత స్టీల్ పరిశ్రమపై ప్రభావం చూపుతోంది. జనవరి 1, 2026 నుండి అమలులోకి వచ్చిన ఈ నిబంధన, కార్బన్-ఇంటెన్సివ్ దిగుమతులపై అదనపు భారం మోపుతుంది. దీనివల్ల భారతీయ ఎగుమతిదారుల ఖర్చులు 8-14% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

అంతర్జాతీయంగా ముడి పదార్థాల కోసం భారతదేశం అన్వేషిస్తున్నప్పటికీ, దేశీయంగా కొన్ని బలహీనతలున్నాయి. మధ్యప్రాచ్యంలోని సంఘర్షణల కారణంగా 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్' గుండా వెళ్లే LNG షిప్‌మెంట్లు దెబ్బతినడం వల్ల, పరిశ్రమలో లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG), సహజ వాయువు (Natural Gas) కొరత తీవ్రమైంది. ఈ సంక్షోభం JSW గ్రూప్ వంటి సంస్థల కార్యకలాపాలకు ఆటంకం కలిగించింది. భారత స్టీల్ అసోసియేషన్ ప్రకారం, ప్రొపేన్, LPG కొరతలు స్టీల్ రంగంలోని చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలను (SMEs) దెబ్బతీస్తున్నాయి. భారతదేశం తన LNG దిగుమతుల్లో 67% మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలపైనే ఆధారపడటం ఈ సరఫరా షాక్ లకు మరింత ఆస్కారం ఇస్తోంది.

భారతదేశం 2030 నాటికి ఉక్కు ఉత్పత్తిని 300 మిలియన్ టన్నులకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, కోకింగ్ కోల్ అవసరాల్లో 85% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది, ప్రధానంగా ఆస్ట్రేలియా నుంచి. ఇది అంతర్జాతీయ ధరల ఒడిదుడుకులకు, సరఫరా అంతరాయాలకు దారితీస్తుంది.

EU యొక్క CBAM, భారత స్టీల్ ఎగుమతులకు ముప్పుగా పరిణమిస్తోంది, ఉత్పత్తిదారులు కార్బన్ ఖర్చులను కవర్ చేయడానికి ధరలను తగ్గించాల్సి వస్తే, లాభాలు 16-22% వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. పెరుగుతున్న దేశీయ డిమాండ్, ఉత్పత్తి లక్ష్యాల నేపథ్యంలో భారత స్టీల్ రంగం వృద్ధిని సాధిస్తుందని అంచనా. అయితే, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య విధానాలు, శక్తి కొరతలు, డీకార్బనైజేషన్ వంటి సవాళ్లను అధిగమించాల్సి ఉంది. పరిశ్రమ వృద్ధికి, గ్లోబల్ ఎనర్జీ ట్రాన్సిషన్‌లో దాని పాత్రకు స్థిరమైన, సరసమైన ముడి పదార్థాల లభ్యత కీలకం.