దేశీయ తయారీ రంగంలో పాత ఓడల నుంచి సేకరించిన స్టీల్ను వాడేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తోంది. పెరిగిన స్క్రాప్ డిమాండ్ను తీర్చడమే లక్ష్యంగా సెప్టెంబర్ 16, 2026న జరిగిన ఉన్నత స్థాయి సమావేశంలో ఈ కీలక నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
దేశీయ పారిశ్రామిక అవసరాలను తీర్చేందుకు కేంద్రం ఒక వినూత్న మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. పాతబడిన నౌకలను తుక్కుగా మార్చి, ఆ స్టీల్ను భారీ తయారీ, నిర్మాణ రంగాల్లో వాడేందుకు అవసరమైన ఆంక్షలను తొలగించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. 2025 నాటికి ప్రపంచ షిప్ రీసైక్లింగ్ మార్కెట్లో భారత్ 35.4% వాటాను కలిగి ఉంది. ఈ అనుభవాన్ని ఇప్పుడు పారిశ్రామిక అవసరాలకు అనుగుణంగా మలచాలని చూస్తోంది.
నాణ్యతే అసలు సవాలు
ప్రస్తుతం షిప్ బ్రేకింగ్ యార్డుల నుంచి వస్తున్న స్టీల్లో కేవలం 25% మాత్రమే భారీ పారిశ్రామిక అవసరాలకు సరిపోయేంత నాణ్యతతో ఉంటోంది. మిగిలినది తక్కువ విలువ కలిగిన పనులకే పరిమితమవుతోంది. దీనిని అధిగమించేందుకు 'బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్' (BIS)తో కలిసి కొత్త క్వాలిటీ బెంచ్మార్క్లను ప్రభుత్వం సిద్ధం చేస్తోంది. ఒకవేళ ఇవి విజయవంతమైతే, మిడ్-టైర్ తయారీదారులు విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
స్క్రాప్ కొరతకు చెక్
భారత పరిశ్రమలకు ఏటా 41 మిలియన్ టన్నుల ఫెర్రస్ స్క్రాప్ అవసరం కాగా, దేశంలో ఉత్పత్తి అవుతున్నది కేవలం 32 మిలియన్ టన్నులు మాత్రమే. ఈ గ్యాప్ను భర్తీ చేసేందుకు 'షిప్-బ్రేకింగ్ క్రెడిట్ నోట్ స్కీమ్'ను తెరపైకి తెచ్చారు. దీని ద్వారా స్క్రాప్ విలువలో 40% వరకు ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను ఓడ యజమానులకు కల్పిస్తున్నారు.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన రిస్కులు
ఈ రంగంలో లాభాలు అనేవి గ్లోబల్ స్టీల్ ధరలు మరియు రూపాయి మారకం విలువపై ఆధారపడి ఉంటాయి. గ్లోబల్ ధరలు తగ్గినా లేదా రూపాయి పడిపోయినా రీసైక్లింగ్ యార్డుల మార్జిన్లు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. అలాగే, 'హాంకాంగ్ ఇంటర్నేషనల్ కన్వెన్షన్' నిబంధనల వల్ల నిర్వహణ ఖర్చులు కూడా ఎక్కువగా ఉంటున్నాయి. నాణ్యతా ప్రమాణాలు పెరిగే క్రమంలో స్టీల్ ధరలు పెరగకుండా ప్రభుత్వం ఎలా నియంత్రిస్తుందన్నదే ఇప్పుడు అసలైన ప్రశ్న.