Whalesbook
వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంలో కీలక మలుపు
ఈ పర్యటన భారత్ రక్షణ, సాంకేతిక విధానంలో ఒక కీలక మలుపును సూచిస్తుంది. ఇది 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్', 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) వంటి కార్యక్రమాలకు నేరుగా ఊతమిస్తూ, కేవలం ఆయుధాల కొనుగోలుకు మించి, లోతైన సాంకేతిక ఏకీకరణ (Deep Technology Integration) మరియు ఉమ్మడి అభివృద్ధి (Joint Development) వైపు భారత్ను నడిపిస్తోంది. అత్యాధునిక సైనిక వ్యవస్థలు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), సైబర్ సెక్యూరిటీ రంగాలలో దేశీయ సామర్థ్యాలను పెంపొందించుకోవాలనే భారత్ ఆశయానికి, ఈ భాగస్వామ్యం కీలకం. ఇజ్రాయెల్, ఈ పరివర్తనలో ఒక వ్యూహాత్మక సాధనంగా (Strategic Enabler) ఉద్భవించింది.
కీలక ఉమ్మడి అభివృద్ధి లక్ష్యాలు
ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ఇజ్రాయెల్ పర్యటన, ద్వైపాక్షిక రక్షణ, సాంకేతిక సంబంధాలను మరింతగా లోతుగా పెంచుకోవాలనే బలమైన సంకల్పాన్ని తెలియజేస్తుంది. యాంటీ-బాలిస్టిక్ మిసైల్ డిఫెన్స్, నెక్స్ట్-జనరేషన్ డ్రోన్లు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ సామర్థ్యాలతో పాటు, డైరెక్టెడ్-ఎనర్జీ లేజర్ ఆయుధాలు వంటి అత్యాధునిక వ్యవస్థల ఉమ్మడి అభివృద్ధిపై (Co-development) చర్చలు కేంద్రీకృతమయ్యాయి. ఇజ్రాయెల్ యొక్క అత్యాధునిక రక్షణ సాంకేతికతను ఉపయోగించుకుంటూ, సైనిక ఆధునీకరణను మెరుగుపరచుకోవడానికి, స్వయం సమృద్ధిని సాధించడానికి ఇది భారత్ వ్యూహంలో అంతర్భాగం. ఇది కేవలం కొనుగోళ్లకు సంబంధించినది కాదు, ఇజ్రాయెల్ సాంకేతికతను భారత్లో తయారయ్యే హార్డ్వేర్లో పొందుపరచడంపై దృష్టి సారిస్తుంది. రాబోయే కొన్నేళ్లలో ఈ రక్షణ భాగస్వామ్యం విలువ సుమారు USD 10 బిలియన్ల వరకు చేరుతుందని అంచనా.
రష్యా నుంచి వైవిధ్యీకరణ - లోతైన విశ్లేషణ
భారత్ రక్షణ కొనుగోలు వ్యూహం గణనీయంగా మారింది. గతంలో రష్యాపై అధికంగా ఆధారపడే ధోరణి నుంచి, క్రమంగా వైవిధ్యీకరణ వైపు అడుగులు వేస్తోంది. 2009-2013 మధ్య కాలంలో భారత్ రక్షణ దిగుమతుల్లో రష్యా వాటా 76% ఉండగా, 2019-2023 నాటికి ఈ సంఖ్య **36%**కి తగ్గింది. ఈ క్రమంలో, ఇజ్రాయెల్ భారత్కు అతిపెద్ద రక్షణ ఎగుమతిదారుగా మారింది. 2020-2024 మధ్య, ఇజ్రాయెల్ మొత్తం రక్షణ ఎగుమతుల్లో భారత్ వాటా సుమారు **34%**గా ఉంది, ఈ కాలంలో మొత్తం ఆయుధాల అమ్మకాలు సుమారు $20.5 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. ఇది కేవలం అమ్మకాలకు సంబంధించినది కాదు, లోతైన సాంకేతిక ఏకీకరణను కూడా కలిగి ఉంది. ఇజ్రాయెల్ ఏవియానిక్స్, సెన్సార్లు, ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ భాగాలు ఇప్పటికే భారత్ దేశీయంగా తయారైన తేజస్ లైట్ కంబాట్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్లో (Tejas Light Combat Aircraft) పొందుపరచబడ్డాయి. ఇజ్రాయెల్ ఏరోస్పేస్ ఇండస్ట్రీస్ (IAI) ఏరియల్ ట్యాంకర్ల మార్పిడిలో పాలుపంచుకుంటోంది. అలాగే, భారత్ DRDOతో కలిసి అభివృద్ధి చేసిన బారక్-8 (Barak-8) వంటి క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలపై సహకారం ముందుకు సాగుతోంది. 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' , 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' విధానాలు ఈ ధోరణిని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. టాటా, L&T వంటి భారతీయ దిగ్గజ కంపెనీలతో కలిసి, 'భారత్ యాజమాన్యంలోని ప్లాట్ఫారమ్లలో' (India-owned platforms) తమ సిస్టమ్స్ను పొందుపరిచేందుకు ఇజ్రాయెల్ కంపెనీలు ఆసక్తి చూపుతున్నాయి.
సవాళ్లు, భవిష్యత్ అంచనాలు
వ్యూహాత్మక పురోగతి ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని ముఖ్యమైన సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయి. అత్యాధునిక వ్యవస్థల కోసం దిగుమతి చేసుకున్న భాగాలపై భారత్ ఆధారపడటం కొనసాగుతోంది. దేశీయ ఉత్పత్తి ప్రస్తుతం రక్షణ పరికరాలలో సుమారు 65% మాత్రమే ఉంది. ఒరిజినల్ ఎక్విప్మెంట్ మాన్యుఫాక్చరర్స్ (OEMs) తరచుగా తక్కువ-విలువైన అంశాలకే సాంకేతికత బదిలీని పరిమితం చేస్తారు, ఇది నిజమైన దేశీయ సామర్థ్యాల అభివృద్ధికి ఆటంకం కలిగిస్తుంది. రష్యా, వైవిధ్యీకరణ ధోరణి ఉన్నప్పటికీ, ముఖ్యంగా S-400 వంటి వాయు రక్షణ వ్యవస్థల విషయంలో గణనీయమైన సాంకేతికత బదిలీ, సహ-ఉత్పత్తిని అందిస్తూనే నమ్మకమైన భాగస్వామిగా ఉంది. రష్యా, పాశ్చాత్య/ఇజ్రాయెల్ సైనిక వ్యవస్థల మధ్య ఇంటర్ఆపరేబిలిటీ (పరస్పర కార్యాచరణ) సమస్యలు లాజిస్టికల్ సంక్లిష్టతలను సృష్టిస్తాయి. అంతేకాకుండా, భారత్ రక్షణ బడ్జెట్పై సిబ్బంది ఖర్చులు, పెన్షన్లతో సహా తీవ్రమైన ఒత్తిడి ఉంది, ఇవి దాదాపు సగం నిధులను ఆక్రమిస్తున్నాయి. ఇది పరిశోధన-అభివృద్ధి (R&D) మరియు మూలధన కొనుగోళ్లకు నిధులను పరిమితం చేయవచ్చు. ఇజ్రాయెల్ రక్షణ ఎగుమతులు కఠినమైన భద్రతా ఒప్పందాలు, ఎగుమతి నియంత్రణలకు లోబడి ఉంటాయి, కాబట్టి సాంకేతికత భాగస్వామ్యం జాగ్రత్తగా నిర్వహించబడుతుంది, ఎల్లప్పుడూ సమగ్రంగా ఉండదు. పశ్చిమ ఆసియాలోని భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు సహకారాన్ని పెంచుతున్నప్పటికీ, సరఫరా గొలుసులు లేదా వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతలను ప్రభావితం చేసే అంతర్లీన ప్రమాదాలను కూడా కలిగి ఉన్నాయి.
భవిష్యత్ అంచనాలు:
పరస్పర భద్రతా ప్రయోజనాలు, భాగస్వామ్య సాంకేతిక ఆశయాల ద్వారా భారత్-ఇజ్రాయెల్ మధ్య సహకార వేగం కొనసాగుతుందని అంచనా. దేశీయీకరణ, పెరుగుతున్న ఎగుమతుల ద్వారా నడపబడుతూ, FY25-FY28 మధ్య ప్రైవేట్ రక్షణ రంగం 32% వార్షిక EPS వృద్ధిని సాధిస్తుందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. రక్షణ తయారీ సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేసుకోవడం, ప్రపంచ రక్షణ సాంకేతిక మార్కెట్లో ముఖ్యమైన ఆటగాడిగా నిలవడం వంటి భారత్ దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలకు ఈ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం పునాది.