భారత్ కీలక ఖనిజాల రంగంలో దూకుడు: ఏడాది చివర్లో పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ ఉత్పత్తి ప్రారంభం!

కీలక ఖనిజాల రంగంలో భారత్ వ్యూహాత్మక ముందడుగు

కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశాన్ని కీలక ఖనిజాల సరఫరా గొలుసులో (Supply Chain) అగ్రగామిగా నిలబెట్టేందుకు వ్యూహాత్మక అడుగులు వేస్తోంది. ఈ క్రమంలో, ఈ ఏడాది చివరి నాటికి దేశీయంగా పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ల (Permanent Magnets) ఉత్పత్తిని ప్రారంభించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కేంద్ర మంత్రి జీ. కిషన్ రెడ్డి వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఈ రంగంలో స్వావలంబన సాధించడం, ఆర్థికంగా, వ్యూహాత్మకంగా దేశ ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

ఇందుకోసం ₹7,280 కోట్ల విలువైన ఒక పథకాన్ని ప్రభుత్వం ఆమోదించింది. దీని కింద 6,000 మెట్రిక్ టన్నుల పర్ ఆనం (MTPA) సామర్థ్యంతో ఇంటిగ్రేటెడ్ రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ (REPM) తయారీ యూనిట్లను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ మార్కెట్ వేగంగా విస్తరిస్తోంది. 2028 నాటికి ఈ మార్కెట్ విలువ $10 బిలియన్లకు పైగా ఉంటుందని, 2033 నాటికి $25 బిలియన్లకు పైగా చేరుకుంటుందని అంచనా. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు (EVs), పునరుత్పాదక శక్తి, కన్స్యూమర్ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగాల నుంచి వస్తున్న డిమాండ్ ఈ వృద్ధికి ప్రధాన కారణం. ఈ నేపథ్యంలో, భారత్ ఈ మార్కెట్లో తన వాటాను దక్కించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.

తయారీ, అన్వేషణపై భారీ దృష్టి

ఈ విస్తరణ ప్రణాళికల్లో భాగంగా, ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ – ఈ నాల్గు రాష్ట్రాల్లో కీలక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. దేశీయంగా విలువ జోడింపును (Value Addition) పెంచడమే దీని లక్ష్యం. ఈ చర్యలు, ₹32,000 కోట్ల బడ్జెట్‌తో రూపొందించిన నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్స్ మిషన్‌కు అనుబంధంగా ఉన్నాయి. ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా 4,000కు పైగా కీలక ఖనిజాల అన్వేషణ కార్యకలాపాలు ప్రారంభమయ్యాయి.

అంతేకాకుండా, ఈ రంగంలో పరిశోధన, అభివృద్ధి (R&D), నైపుణ్యాల పెంపునకు తోడ్పాటునందించేందుకు తొమ్మిది సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (CoE) లను కూడా ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఈ రంగంలో అత్యాధునిక టెక్నాలజీలు, అర్బన్ మైనింగ్, గ్లోబల్ అసెట్ అక్విజిషన్ వంటి అంశాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టాలని పరిశ్రమ భాగస్వాములను ప్రభుత్వం కోరుతోంది. ముడి పదార్థాలపై దిగుమతి సుంకాలను మినహాయించడం, నేషనల్ మినరల్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ ట్రస్ట్‌కు నిధులు సమకూర్చడం వంటి ప్రోత్సాహకాలను ప్రభుత్వం అందిస్తోంది.

ప్రపంచ పోటీలో భారత్ స్థానం

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కీలక ఖనిజాల డిమాండ్ విపరీతంగా పెరుగుతోంది. క్లీన్ ఎనర్జీ, డిజిటలైజేషన్ వైపు ప్రపంచం అడుగులు వేయడంతో, 2024-2050 మధ్య కాలంలో సుమారు 3 బిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల ఖనిజాలు అవసరమవుతాయని అంచనా. అయితే, ప్రస్తుతం చైనా కీలక ఖనిజాల సరఫరా గొలుసులో, ముఖ్యంగా ప్రాసెసింగ్‌లో ఆధిపత్యం చెలాయిస్తోంది. ఇది భారత్ వంటి దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాలకు సరఫరా పరంగా రిస్క్‌లను సృష్టిస్తోంది.

భారత్ అనుసరిస్తున్న 'న్యూ ఫ్రాంటియర్' విధానం, అమెరికా 'ఫోర్ట్రెస్' (దేశీయ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం), చైనా 'లెవరేజ్' (ఎగుమతులు, టెక్నాలజీని నియంత్రించడం) వ్యూహాలకు భిన్నంగా ఉంది. సరఫరా గొలుసుల్లో వైవిధ్యం తీసుకురావాలనే ప్రపంచ ధోరణికి భారత్ ముందడుగు అనుగుణంగా ఉంది. అయితే, లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ వంటి కీలక ఖనిజాల కోసం 100% దిగుమతులపై ఆధారపడటం, దేశీయంగా వెలికితీత, ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాలు తక్కువగా ఉండటం వంటి సవాళ్లు భారత్ ముందున్నాయి.

సవాళ్లు, భవిష్యత్ అంచనాలు

ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా ఈ రంగంలోకి అడుగుపెట్టినప్పటికీ, కొన్ని కీలక సవాళ్లను అధిగమించాల్సి ఉంది. లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ వంటి కీలక ఖనిజాల కోసం భారత్ 100% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. దేశీయంగా ఖనిజ వనరులున్నా, వాటిని వెలికితీసే, ప్రాసెస్ చేసే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంది. చైనా ఆధిపత్యం, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, వనరుల జాతీయవాదం వంటి అంశాలు ఖనిజాల లభ్యతను మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి.

అలాగే, ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న ప్రొడక్షన్-లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకాలు అంతిమ ఉత్పత్తుల తయారీపైనే ఎక్కువ దృష్టి సారించాయని, ముడి ఖనిజాల వెలికితీత, ప్రాసెసింగ్‌పై అంతగా కేంద్రీకరించలేదని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఇది దిగుమతి చేసుకున్న భాగాలను అసెంబుల్ చేయడాన్ని ప్రోత్సహించి, లోతైన దేశీయ విలువ జోడింపును తగ్గిస్తుందని ఆందోళన వ్యక్తం అవుతోంది. ఈ రంగంలో పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం, అత్యాధునిక సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేయడం, సరఫరా గొలుసులను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం భారత్ విజయానికి కీలకం కానున్నాయి.