పెరుగుతున్న ఖర్చులతో కాంట్రాక్టర్ల ఆందోళన
నేషనల్ హైవేస్ బిల్డర్స్ ఫెడరేషన్ (NHBF) భారత ప్రభుత్వానికి ఒక అధికారిక విజ్ఞప్తి చేసింది. ప్రస్తుతం జరుగుతున్న అన్ని జాతీయ రహదారుల ప్రాజెక్టులకు 17-18% అదనపు ఖర్చుల సాయం అందించాలని కోరింది. ఈ డిమాండ్కు ప్రధాన కారణం - మార్చి 2026 నాటికే బిటుమెన్ ధరలలో 20-50% పెరుగుదల, ఉక్కు (Steel) ధరలలో 15-18% పెరుగుదల. ఇవన్నీ పశ్చిమ ఆసియాలోని భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత వల్ల సంభవిస్తున్నాయి. ఇంధనం, రవాణా ఖర్చులు కూడా గణనీయంగా పెరిగి, ప్రాజెక్టుల వ్యయాన్ని అదనంగా 5-8% పెంచాయని పరిశ్రమ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి.
ఈ ఖర్చుల పెరుగుదల "అసాధారణమైనది, ఊహించనిది, కాంట్రాక్టర్ల నియంత్రణకు మించినది" అని NHBF పేర్కొంది. ఇది అసలు కాంట్రాక్టు నిబంధనలను దెబ్బతీస్తోందని తెలిపింది. దీంతో పాటు, ప్రాజెక్టుల గడువును సాధారణంగా మూడు నుండి ఆరు నెలలు పొడిగించాలని, పెనాల్టీలను మాఫీ చేయాలని, హైబ్రిడ్ అనూటీ మోడల్ (HAM) ప్రాజెక్టులలో నగదు ప్రవాహానికి (Cash Flow) రక్షణ కల్పించాలని కూడా ఫెడరేషన్ కోరుతోంది.
కాంట్రాక్టులు పెరిగిన ఖర్చులను భరించలేకపోతున్నాయి
సాధారణంగా కాంట్రాక్టులలో ధరల పెరుగుదలను లెక్కించే నిబంధనలు (Cost Escalation Clauses) ఉంటాయి. అయితే, NHBF వాదన ప్రకారం, ఇవి ఎక్కువగా టోకు ధరల సూచీ (Wholesale Price Index - WPI) వంటి ప్రామాణిక సూచికలకు ముడిపడి ఉంటాయి. భౌగోళిక రాజకీయ సంఘటనలు, ఇంధన ధరల ఆకస్మిక హెచ్చుతగ్గుల వల్ల కలిగే ప్రభావాలను ఇవి సరిగ్గా లెక్కించలేవు. దీనివల్ల ప్రస్తుత కాంట్రాక్టుల రక్షణలు సరిపోవడం లేదు. కొన్నిసార్లు కాంట్రాక్టర్లు అంచనా వ్యయం కంటే 48% తక్కువకు బిడ్లు వేయడం కూడా పరిస్థితిని సంక్లిష్టంగా మారుస్తోంది. దిగుమతులపై ఆధారపడటం, ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయంగా 40% బిటుమెన్ దిగుమతి చేసుకోవడం, హార్మోజ్ జలసంధి వంటి షిప్పింగ్ మార్గాలలో అంతరాయాలు ఏర్పడితే మరింత నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది.
అనేక రాష్ట్ర, ప్రాంతీయ ప్రాజెక్టులలో, NHAI యొక్క HAM కాంట్రాక్టుల వలె ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా చెల్లింపులను సర్దుబాటు చేసే స్పష్టమైన యంత్రాంగాలు లేవు. ఇది లాభాల మార్జిన్లను తగ్గిస్తోంది. ఈ పరిస్థితి దేశ మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో విస్తృతమైన ప్రాజెక్ట్ ఆలస్యాలకు దారితీస్తోంది. ఇప్పటికే 85 హైవే ప్రాజెక్టులు భూసేకరణ, అనుమతుల వంటి సమస్యల వల్ల మూడేళ్లకు పైగా ఆలస్యమయ్యాయి.
మార్కెట్ రిస్కులు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు
ఈ భారీ వ్యయాల పెరుగుదల డిమాండ్లు, భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి విధానంలో కొన్ని నిర్మాణాత్మక బలహీనతలను సూచిస్తున్నాయి. ఈ రంగం "ఎగ్జిక్యూషన్ గ్యాప్" (ప్రణాళికాబద్ధమైన ప్రాజెక్టులు, వాస్తవ డెలివరీ మధ్య వ్యత్యాసం) ను ఎదుర్కొంటోంది. ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోకపోతే, పెరుగుతున్న ఖర్చులు, ఆలస్యాలు ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారాన్ని పెంచుతాయి. ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, కేంద్ర రంగ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులలో ఇప్పటికే ₹5.66 లక్షల కోట్ల అదనపు ఖర్చులు నమోదయ్యాయి. అత్యంత తక్కువకు బిడ్లు వేయడం వల్ల పని నాణ్యత దెబ్బతినడం, కాంట్రాక్టర్లకు ఆర్థిక ఇబ్బందులు కలగడం వంటి ఆందోళనలు కూడా వ్యక్తమవుతున్నాయి.
భవిష్యత్ అంచనాలు, పరిశ్రమ పరిష్కారాలు
భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల మార్కెట్ వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా వేస్తున్నప్పటికీ, దాని దీర్ఘకాలిక విజయం ఎగ్జిక్యూషన్ గ్యాప్ను తగ్గించడం, ప్రైవేట్ కంపెనీలతో నమ్మకాన్ని పెంచుకోవడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI) ద్వారా ప్రభుత్వం పారదర్శకతను మెరుగుపరచడానికి, ముడిసరుకు సరఫరాలను సురక్షితం చేయడానికి కృషి చేస్తోంది. అయితే, ప్రస్తుత ఖర్చుల ఒత్తిళ్లు, అంతర్లీన నిర్మాణ సమస్యల వల్ల FY26 నాటికి గత దశాబ్దంలోనే అతి తక్కువ హైవే నిర్మాణాన్ని చూసే అవకాశం ఉంది. పరిశ్రమ వ్యూహాత్మక సోర్సింగ్, దీర్ఘకాలిక కాంట్రాక్టులు, రీసైకిల్డ్ ఆస్ఫాల్ట్ పేవ్మెంట్ వంటి కొత్త నిర్మాణ పద్ధతులను ఉపయోగించడం ద్వారా అనుసరణ (Adapting) చెందుతోంది. NHBF సూచనలు - ప్రత్యక్ష సహాయం, ద్రవ్యోల్బణ-ఆధారిత సర్దుబాట్లు, మెరుగైన అనూటీ చెల్లింపులు - ప్రామాణిక WPI-ఆధారిత నిబంధనలకు మించి వ్యయ అస్థిరతను నిర్వహించడానికి మెరుగైన, మరింత ముందుచూపుతో కూడిన మార్గాల అవసరాన్ని సూచిస్తున్నాయి.