ఇండియా రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్స్: చైనా ఆధిపత్యానికి చెక్! తయారీ గడువు పొడిగింపు!

దేశీయ సామర్థ్యం పెంపునకు చర్యలు

ఈ కీలకమైన ₹7,280 కోట్ల ప్రోత్సాహక పథకం గడువును జూన్ 29కి పొడిగించారు. దీని ద్వారా దేశీయంగా ఏటా 6,000 మెట్రిక్ టన్నుల (MTPA) రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ (REPM) తయారీ సామర్థ్యాన్ని నెలకొల్పాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు (EVs), పునరుత్పాదక ఇంధన రంగాలకు (Renewable Energy) అవసరమైన కీలక భాగాల కోసం దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడమే ఈ నిర్ణయం వెనుక ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. వాటాదారుల అభ్యర్థనల మేరకు ఈ గడువు పొడిగింపు ఇవ్వబడింది.

రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్ల ప్రాముఖ్యత

నియోడైమియం-ప్రోసియోడైమియం (NdPr) వంటి అరుదైన ఖనిజాలతో తయారయ్యే ఈ మాగ్నెట్లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల్లోని మోటార్లకు, విండ్ టర్బైన్లలోని జనరేటర్లకు అత్యంత కీలకం. రాబోయే దశాబ్దంలో వీటి డిమాండ్ విపరీతంగా పెరగనుంది. ఈ నేపథ్యంలో, భారతదేశంలో ముడి ఖనిజాల (Rare Earth Oxides) ప్రాసెసింగ్ నుంచి తుది మాగ్నెట్ల తయారీ వరకు పూర్తి స్థాయి పారిశ్రామిక గొలుసును (Industrial Chain) నిర్మించాలని ఈ పథకం యోచిస్తోంది.

చైనా ఆధిపత్యం

ప్రపంచ రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్ మార్కెట్లో చైనా ఆధిపత్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. 2024 నాటికి, ప్రపంచంలోని 91% వరకు ఖనిజాల శుద్ధి (Separation and Refining), దాదాపు 94% వరకు మాగ్నెట్ల తయారీని చైనానే నిర్వహిస్తోంది. అంతేకాదు, 44 మిలియన్ టన్నుల అరుదైన ఖనిజ నిల్వలు కూడా చైనా వద్ద ఉన్నాయి. 'మేడ్ ఇన్ చైనా 2025' వంటి వ్యూహాలతో, చైనా ఈ రంగంలో పూర్తి నియంత్రణను సాధించింది.

భారతదేశంలో తయారీ అంతరం

మరోవైపు, భారతదేశం వద్ద కూడా 13.07 మిలియన్ టన్నుల మోనజైట్ ఇసుక రూపంలో, అదనంగా 482.6 మిలియన్ టన్నుల ఖనిజ నిల్వలున్నాయి. అయినప్పటికీ, దేశీయంగా మాగ్నెట్ల ఉత్పత్తి చాలా తక్కువ. 2022-2025 మధ్య కాలంలో, భారతదేశపు మొత్తం అవసరాల్లో 85-90% వరకు, ముఖ్యంగా చైనా నుంచే దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది. ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్లు, అత్యాధునిక సాంకేతికత లేకపోవడం ఇక్కడ ప్రధాన అడ్డంకులు.

ప్రపంచ సరఫరా వైవిధ్యీకరణ ప్రయత్నాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, సరఫరా గొలుసుల్లో (Supply Chains) ఏకైక దేశంపై ఆధారపడటం వల్ల వచ్చే నష్టాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, అనేక దేశాలు తమ సరఫరా మార్గాలను వైవిధ్యపరచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్ దేశాలు కూడా ఈ దిశగా అడుగులు వేస్తున్నాయి.

గత PLI పథకాల ఫలితాలు

ఇంతకుముందు భారతదేశం ప్రవేశపెట్టిన ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకాలు కొన్ని రంగాలలో (ఎలక్ట్రానిక్స్, ఫార్మా వంటివి) మంచి ఫలితాలనిచ్చినా, మరికొన్నింటిలో సబ్సిడీల చెల్లింపులో జాప్యం, లక్ష్యాలను అందుకోలేకపోవడం వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నాయి. ఈ కొత్త పథకం విజయం కూడా అమలుతీరుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

భవిష్యత్తు సవాళ్లు

చైనాకు దశాబ్దాలుగా ఉన్న ఈ పటిష్టమైన, సమగ్రమైన పారిశ్రామిక వ్యవస్థను (Separation, Alloying, Manufacturing, Recycling) భారతదేశంలో నిర్మించడం ఒక పెద్ద సవాలు. ముడి ఖనిజాల శుద్ధి, ప్రాసెసింగ్‌పై చైనాకున్న పట్టు, ప్రపంచ సరఫరాపై దాని ప్రభావాన్ని పెంచుతోంది.

ఖనిజ సంపద పుష్కలంగా ఉన్నా, భారతదేశంలో అత్యాధునిక డౌన్‌స్ట్రీమ్ ప్రాసెసింగ్, మాగ్నెట్ తయారీ సాంకేతికతలు ఇంకా అభివృద్ధి చెందాల్సి ఉంది. ఇందుకు భారీ పెట్టుబడులు, ప్రత్యేక నైపుణ్యం, సమగ్రమైన సరఫరా గొలుసు సామర్థ్యాలు అవసరం.

అరుదైన ఖనిజాల మార్కెట్, భౌగోళిక రాజకీయ మార్పులకు, ధరల హెచ్చుతగ్గులకు లోనవుతుంది. చైనా ఎగుమతి నియంత్రణల ద్వారా సరఫరాను ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది. కొత్త కంపెనీలు, చైనా ప్రభుత్వ-ఆధారిత పోటీదారులతో పోలిస్తే, ముడి ఖనిజాల ధరలను నియంత్రిస్తూ, పోటీ ధరలకు మాగ్నెట్లను అందించడం పెద్ద సవాలుగా మారుతుంది.

భవిష్యత్ ప్రణాళిక

ఆటోమోటివ్, రక్షణ రంగాలతో సహా అనేక పరిశ్రమలకు దేశీయంగా రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్లను తయారు చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఖనిజ భద్రత కోసం కబిల్ (Khanij Bidesh India Limited) వంటి చొరవలు, కీలక రాష్ట్రాల్లో ప్రత్యేక REE కారిడార్ల ఏర్పాటు ద్వారా ప్రభుత్వం తన నిబద్ధతను చాటుకుంటోంది. ఈ చర్యలు స్వావలంబన, స్వచ్ఛ ఇంధన లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి. అమలు సవాళ్లను అధిగమిస్తే, భారతదేశం గ్లోబల్ క్లీన్-టెక్ తయారీ రంగంలో గణనీయమైన వాటాను సాధించగలదు.