భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం: మహిళల నియామకాలు టాప్.. కానీ మౌలిక సదుపాయాలు కష్టమే!

నైపుణ్యంతో మహిళల దూకుడు!

భారత ఎలక్ట్రానిక్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ రంగంలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం గణనీయంగా పెరిగింది. ప్రస్తుతం, పురుషుల 51.5% నియామకాలతో పోలిస్తే, మహిళల నియామకం 54% కి చేరింది. టీమ్‌లీజ్ (TeamLease) వంటి స్టాఫింగ్ సంస్థలు చెబుతున్న దాని ప్రకారం, ట్రైనింగ్‌లో మహిళలు మెరుగ్గా రాణించడం, ఫ్యాక్టరీ ఫ్లోర్ ఉద్యోగాలకు అవసరమైన స్కిల్స్ కలిగి ఉండటమే ఈ ట్రెండ్‌కు ప్రధాన కారణం. మాన్యువల్ స్కిల్ (Manual Skill), రిలయబిలిటీ (Reliability), ప్రొడక్షన్ స్టెప్స్‌ను జాగ్రత్తగా పాటించడం వంటి లక్షణాల వల్ల యజమానులు మహిళలనే ఎక్కువగా ఇష్టపడుతున్నారు. దీనివల్ల అబ్సెంటీయిజం (Absenteeism) తగ్గడంతో పాటు, వర్క్‌ఫోర్స్ (Workforce) కూడా స్థిరంగా ఉంటోంది. ముఖ్యంగా స్మార్ట్‌ఫోన్ అసెంబ్లీ వంటి పనుల్లో, కొన్ని ప్రాంతాల్లో మహిళల వాటా దాదాపు 90% కి చేరుకుంది.

ప్రభుత్వం అందిస్తున్న ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్ వంటి ప్రోత్సాహకాలతో ఈ రంగం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఈ స్కీమ్ ద్వారా ఇప్పటివరకు 1.33 మిలియన్ల ఉద్యోగాలు సృష్టించబడ్డాయి, అందులో ఎక్కువ భాగం మహిళలకే దక్కాయి.

రీజినల్ డివైడ్: దక్షిణాదిన జోరు, ఉత్తరాన వెనుకబాటు!

అయితే, ఈ మహిళా ఉద్యోగుల నియామకం దేశవ్యాప్తంగా ఒకేలా లేదు. ముఖ్యంగా సౌత్ ఇండియా (South India), అంటే తమిళనాడు, కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాలు ఈ విషయంలో ముందున్నాయి. ఫాక్స్‌కాన్ (Foxconn), టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ (Tata Electronics) వంటి పెద్ద కంపెనీలు ఈ పెరుగుదలకు కారణమవుతున్నాయి. చైనా మోడల్‌ను అనుసరిస్తూ, ఈ కంపెనీలు సురక్షితమైన వసతి, ఆహారం, రవాణా వంటి ఆన్-సైట్ (On-site) సదుపాయాలను కల్పిస్తున్నాయి. దీని ఫలితంగా, ఈ కంపెనీల్లో 80% కి పైగా వర్క్‌ఫోర్స్ మహిళలే.

దీనికి విరుద్ధంగా, నార్త్ ఇండియా (North India) లో మహిళా నియామకం చాలా తక్కువగా, తరచుగా 25-30% వరకే ఉంటోంది. దీనికి కారణం, సమగ్రమైన క్యాంపస్ సెటప్‌లు లేకపోవడం, భద్రత, వసతులపై తల్లిదండ్రుల్లో ఉండే ఆందోళనలు.

ఎదురవుతున్న సవాళ్లు: హై అట్రిషన్, మౌలిక సమస్యలు!

ఈ సానుకూల నియామకాల గణాంకాలు ఉన్నప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక వృద్ధికి, అందరినీ కలుపుకొనిపోయేలా (Inclusivity) చేయడానికి కొన్ని కీలకమైన నిర్మాణాత్మక సమస్యలు (Structural Issues) అడ్డంకిగా మారాయి. ప్రధాన సమస్యలలో ఒకటి వర్కర్ టర్నోవర్ (Worker Turnover) లేదా అట్రిషన్ (Attrition). శిక్షణ పొందిన మహిళల్లో దాదాపు 43% మంది ఇంటి బాధ్యతలు, పిల్లల సంరక్షణ (Caregiving Duties) వంటి కారణాలతో ఉద్యోగాలు మానేస్తున్నారు.

యజమానులు తగిన పిల్లల సంరక్షణ (Childcare) సౌకర్యాలు కల్పించకపోవడం ఈ సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేస్తోంది. 2017 నాటి మెటర్నిటీ బెనిఫిట్ (అమెండ్‌మెంట్) చట్టం (Maternity Benefit (Amendment) Act) ప్రకారం పెద్ద యజమానులు క్రెచ్ (Crèche) సేవలు అందించాలి, కానీ దీన్ని విస్తృతంగా అమలు చేయడం ఇంకా కష్టంగానే ఉంది. అలాగే, సురక్షితమైన వసతి, రవాణా లేని ప్రాంతాల్లోని మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ సెంటర్లకు మహిళలు రావడానికి భద్రతాపరమైన ఆందోళనలు కూడా అడ్డుపడుతున్నాయి.

టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్, ఫాక్స్‌కాన్ వంటి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న కంపెనీలకు కూడా స్కిల్ గ్యాప్ (Skill Gap) ఒక సమస్యగా మిగిలిపోయింది. దీనితో పాటు, పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో అధిక వసతి ఖర్చులు, ముఖ్యంగా మహిళలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందుల వల్ల వర్కర్ మొబిలిటీ (Worker Mobility) పరిమితంగా ఉంది. ఇది రంగం తన పెరుగుతున్న మహిళా శ్రామిక శక్తిని పూర్తిగా ఉపయోగించుకోకుండా అడ్డుకుంటోంది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా చూస్తే, భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం సుమారు 31.9% తో, వియత్నాం (55.1%) , థాయిలాండ్ (48.7%) వంటి దేశాల కంటే వెనుకబడి ఉంది.

భవిష్యత్ వృద్ధికి ఏం కావాలి?

భారత ఎలక్ట్రానిక్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ రంగం 2030 నాటికి $610 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ ఉత్పత్తితో గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా. ఈ వృద్ధికి దేశీయ డిమాండ్, దిగుమతుల తగ్గింపు, PLI స్కీమ్ వంటి ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలు దోహదం చేస్తాయి. పెద్ద కంపెనీలు తమ కార్యకలాపాలను విస్తరిస్తూ, లక్షల కొద్దీ కొత్త ఉద్యోగాలను సృష్టించే ప్రణాళికలు వేస్తున్నాయి. అయితే, ఈ ప్రతిష్టాత్మక వృద్ధిని సాధించాలంటే, మూల నిర్మాణ సమస్యలను పరిష్కరించడం తప్పనిసరి. స్కిల్ గ్యాప్‌లను పూరించడం, అందరికీ సురక్షితమైన పని ప్రదేశాలు, వసతి కల్పించడం, బలమైన పిల్లల సంరక్షణ మద్దతును ఏర్పాటు చేయడం చాలా అవసరం. ఈ ప్రాథమిక పునాదులు లేకుండా, ఈ రంగం నిరంతర శ్రామిక కొరతను, అధిక టర్నోవర్‌ను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది, ఇది దాని సమగ్ర, స్థిరమైన ఆర్థిక సహకారాన్ని పరిమితం చేస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ప్రస్తుత మోడల్ యొక్క ప్రాంతీయ ఆధారపడటాన్ని మార్చాలి.