భౌగోళిక ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఫీడ్స్టాక్ మళ్లింపు ఆదేశాలు
ప్రస్తుతం పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, ముఖ్యంగా హార్మోజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) గుండా సరుకు రవాణాకు అంతరాయం కలగడం, గ్లోబల్ ఎనర్జీ, పెట్రోకెమికల్ సప్లై చైన్లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వం రిఫైనరీలు, పెట్రోకెమికల్ ప్లాంట్లకు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG) ఉత్పత్తికి ఉపయోగించే C3, C4 ఫీడ్స్టాక్లను ఇకపై ఫార్మా, ఫుడ్ రంగాల వైపు మళ్లించాలని నిర్దేశించింది. ఈ విభాగాల్లో పెట్రోకెమికల్స్ కొరత తీవ్రంగా ఉంది. సెంటర్ ఫర్ హై టెక్నాలజీ (CHT) ఈ కేటాయింపులను పర్యవేక్షిస్తుంది.
పెట్రోలియం, సహజవాయువు మంత్రిత్వ శాఖ జాయింట్ సెక్రటరీ సుజాతా శర్మ మాట్లాడుతూ, 'LPG కొరత, అత్యవసర రంగాల అవసరాల దృష్ట్యా ఈ మళ్లింపులు తప్పనిసరి' అని తెలిపారు. గ్లోబల్ అనిశ్చితి మన దేశీయ సరఫరా గొలుసులను ఎంత ప్రభావితం చేస్తుందో ఈ నిర్ణయం తెలియజేస్తోంది. వృద్ధి దశలో ఉన్న భారత పెట్రోకెమికల్ రంగం, ఈ ఫీడ్స్టాక్ కొరతతో కార్యకలాపాల సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది. పలువురు ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులు ఇప్పటికే యూనిట్లను తాత్కాలికంగా మూసివేయాల్సి వచ్చింది.
RIL SEZ రిఫైనరీకి విండ్ఫాల్ పన్నుల నుండి మినహాయింపు
రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ (RIL) కు చెందిన స్పెషల్ ఎకనామిక్ జోన్ (SEZ) రిఫైనరీపై, డీజిల్, జెట్ ఫ్యూయల్ (ATF) ఎగుమతులపై విధించిన కొత్త విండ్ఫాల్ ఎక్స్పోర్ట్ ట్యాక్స్లు వర్తించవని రెవిన్యూ డిపార్ట్మెంట్ స్పష్టం చేసింది. రెవిన్యూ డిపార్ట్మెంట్ జాయింట్ సెక్రటరీ జె.ఎస్. కందారి, ఎగుమతి-కేంద్రీకృత SEZ యూనిట్లకు ఈ పన్నుల నుండి మినహాయింపు ఉంటుందని చట్టపరమైన తీర్పులను ఉటంకిస్తూ తెలిపారు.
ఇది RIL యొక్క జామ్నగర్ కాంప్లెక్స్కు (సంవత్సరానికి 35.2 మిలియన్ టన్నుల సామర్థ్యంతో) పెద్ద ఉపశమనం. ఈ SEZ రిఫైనరీ ప్రధానంగా ఎగుమతులపైనే దృష్టి సారిస్తుంది. ఈ స్పష్టత లేకపోతే, డీజిల్, ATF ఎగుమతులపై RIL రిఫైనింగ్ లాభాలు గణనీయంగా తగ్గేవి. దేశీయ టారిఫ్ ఏరియా (DTA) రిఫైనరీలు, ఇతర పోటీదారులపై ఈ పన్నుల ప్రభావం పూర్తిగా పడుతుండగా, RIL SEZ యూనిట్ దీనికి మినహాయింపు పొందింది. దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్పై లీటరుకు ₹10 చొప్పున ఎక్సైజ్ డ్యూటీ తగ్గించిన నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం జరిగింది.
మార్కెట్ వాల్యుయేషన్, పోటీతత్వం
సుమారు ₹18-19 ట్రిలియన్ల మార్కెట్ విలువ కలిగిన RIL, తన పోటీదారులైన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (HPCL) ల కంటే చాలా ఎక్కువ వాల్యుయేషన్లో ట్రేడ్ అవుతోంది. IOCL, HPCL లు 4-8 P/E మల్టిపుల్స్తో ట్రేడ్ అవుతుండగా, RIL 21-23 TTM P/E తో ఉంది. RIL అధిక వాల్యుయేషన్కు డిజిటల్, రిటైల్ వ్యాపారాల్లో విస్తరణ కూడా కారణం.
అయితే, RIL స్టాక్ 2026లో 11% పడిపోవడంతో, 2011 తర్వాత ఇదే చెత్త ప్రారంభాన్ని నమోదు చేసింది. దాదాపు $29 బిలియన్ల మార్కెట్ విలువ ఆవిరైంది. చాలామంది విశ్లేషకులు 'బై' రేటింగ్ ఇచ్చి, సగటు టార్గెట్ ప్రైస్ను ₹1,719.94గా సూచించినప్పటికీ ఈ పతనం గమనార్హం.
మిగిలిన రిస్కులు, విశ్లేషకుల అభిప్రాయాలు
దేశీయంగా ఇంధన సరఫరా స్థిరంగా ఉంటుందని, RIL SEZకి పన్ను మినహాయింపు లభించినప్పటికీ, గణనీయమైన రిస్కులు అలాగే ఉన్నాయి. హార్మోజ్ జలసంధి మూసివేత, దేశ ఇంధన భద్రతకు పెను ముప్పుగా పరిణమిస్తుంది. గ్లోబల్ పెట్రోకెమికల్ మార్కెట్లో సరఫరా మిగులు (Oversupply) ఏర్పడే అవకాశం ఉంది, ఇది లాభాలను తగ్గించవచ్చు. ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఫీడ్స్టాక్ మళ్లింపు నిర్ణయం, కీలక రంగాలకు అవసరమైనా, పరిశ్రమలపై దాని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందో వేచి చూడాలి.
సరఫరా నిర్వహణ, భవిష్యత్ అంచనాలు
సరఫరా గొలుసు సవాళ్ల సమయంలో ఇంధన పంపిణీని నిర్వహించడానికి, నిల్వలను నివారించడానికి చమురు కార్యదర్శి (Oil Secretary) నీరజ్ మిట్టల్ అధికారులతో సమావేశమయ్యారు. పెట్రోల్, డీజిల్ సరఫరాలు స్థిరంగా ఉన్నాయని, ధరలు నియంత్రణలో ఉన్నాయని సుజాతా శర్మ హామీ ఇచ్చారు. ఇది దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను గ్లోబల్ ధరల ఒడిదుడుకుల నుండి కాపాడుతుంది, కానీ ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలపై (OMCs) ఆర్థిక భారాన్ని పెంచుతుంది. చమురు, ఎగుమతి సుంకాలు, దేశీయ లభ్యతను నిర్ధారించడానికి ప్రభుత్వం చేపడుతున్న చర్యలు, భవిష్యత్తులో పెట్రోకెమికల్ రంగ వృద్ధికి దోహదపడతాయి. అయితే, స్వల్పకాలిక స్థిరత్వం భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు తగ్గడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.