భారత్ రక్షణ బడ్జెట్: భారీ పెరుగుదల.. కానీ ఆధునికీకరణపై ఆందోళనలు!

రక్షణ బడ్జెట్ లో రికార్డు స్థాయి పెరుగుదల

కేంద్ర ప్రభుత్వం రక్షణ రంగానికి కేటాయింపులను భారీగా పెంచుతోంది. FY27 నాటికి రక్షణ బడ్జెట్ అంచనాలు ₹7.85 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంటాయని అంచనా. ఇది FY16 లో ఉన్న ₹2.46 లక్షల కోట్ల బడ్జెట్ తో పోలిస్తే దాదాపు 219% ఎక్కువ. గాల్వాన్ ఘర్షణ తర్వాత, ముఖ్యంగా గత రెండేళ్లుగా రక్షణ ఆధునికీకరణపై (Defense Modernization) ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. FY22-FY27 మధ్యకాలంలో వార్షిక వృద్ధి రేటు (CAGR) సుమారు 11% గా నమోదైంది, ఇది FY16-FY20 మధ్య ఉన్న 7.19% కంటే చాలా ఎక్కువ. వాస్తవ ఖర్చు కూడా అంచనాలను మించి పెరుగుతుండటం, నిధుల వినియోగం మెరుగుపడిందని సూచిస్తోంది.

కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ లో సానుకూల అంశం

మొత్తం బడ్జెట్ పెరగడంతో పాటు, కొత్త ఆయుధాలు, విమానాలు, ప్లాట్‌ఫాంల కొనుగోలుకు ఉపయోగపడే కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ (Capital Expenditure) కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. FY16 లో ₹85,000 కోట్లుగా ఉన్న ఈ కేటాయింపు, FY27 నాటికి ₹2.19 లక్షల కోట్లకు చేరవచ్చని అంచనా. ఇటీవల ఆమోదం పొందిన ₹3.25 లక్షల కోట్ల విలువైన 114 రాఫెల్ ఫైటర్ జెట్ల కొనుగోలు ఒప్పందం, ఈ వ్యయం పెరుగుదలకు ఒక ఉదాహరణ. ఇది దశాబ్దాలుగా తగ్గుముఖం పట్టిన వైమానిక దళం బలగాలను పెంచడానికి ఉద్దేశించబడింది.

తగ్గుతున్న కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ వాటా.. ఆందోళనకరం!

అయితే, బడ్జెట్ మొత్తం పెరిగినా, మొత్తం రక్షణ వ్యయంలో కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ వాటా మాత్రం ఆందోళనకరంగా తగ్గుతోంది. దశాబ్ద కాలంలో ఇది సుమారు 34.91% నుంచి 28% కి పడిపోయింది. రెండు వైపులా (Dual-front) చైనా, పాకిస్తాన్ వంటి అణ్వాయుధాలు కలిగిన దేశాల నుంచి ముప్పు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, సైనిక ఆధునికీకరణ వేగంగా జరగాల్సిన అవసరం ఉంది. అంతర్జాతీయంగా చూస్తే, అమెరికా, రష్యా వంటి దేశాలు తమ GDPలో 3% కంటే ఎక్కువ రక్షణపై ఖర్చు చేస్తుండగా, భారత్ ప్రస్తుత అంచనాలు 1.9% నుంచి 2.27% మధ్యలోనే ఉన్నాయి. చైనా బడ్జెట్ తో పోలిస్తే (సుమారు $318 బిలియన్లు 2020-2024 మధ్య), భారతదేశం వ్యయం గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది.

నిర్మాణపరమైన లోపాలు, మారుతున్న ప్రాధాన్యతలు

రక్షణ బడ్జెట్ లో రెవెన్యూ వ్యయం (Revenue Expenditure), అంటే జీతాలు, పెన్షన్లు, నిర్వహణ ఖర్చులకు ఎక్కువ వాటా (సుమారు 71%) వెళ్తోంది. దీనివల్ల, అత్యాధునిక ఆయుధాలు, పరికరాల కొనుగోలుకు నిధుల కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. రాఫెల్ ఒప్పందం వంటివి కూడా దశాబ్దాలుగా ఆలస్యమయ్యాయి. బడ్జెట్ కంటే ఎక్కువ వాస్తవ ఖర్చు జరగడం కొన్నిసార్లు మెరుగైన అమలును సూచించినా, ప్రణాళికాబద్ధంగా కాకుండా ఆకస్మిక అవసరాలకు నిధులు వెచ్చించడాన్ని కూడా ఇది సూచిస్తుంది. దేశీయ రక్షణ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం (Domestic Defense Production Capacity) కూడా కొనుగోళ్ల వేగానికి అనుగుణంగా లేకపోవడం దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని పెంచుతోంది.

భవిష్యత్ ప్రణాళికలు.. సవాళ్లను అధిగమించగలరా?

'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' (Aatmanirbhar Bharat) స్ఫూర్తితో స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే, కొనసాగుతున్న ఆధునికీకరణకు, ముఖ్యంగా కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ లో తగ్గుతున్న వాటాను అధిగమించడమే కీలకం. కొనుగోలు ప్రక్రియలోని అడ్డంకులను తొలగించి, పరిశోధన, అభివృద్ధి (R&D) మరియు మూలధన ఆస్తులలో తగిన పెట్టుబడులు పెట్టడం ద్వారానే దేశ భద్రతను బలోపేతం చేసుకోవచ్చు. మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితుల్లో, కేవలం బడ్జెట్ పెంచడమే కాకుండా, అత్యాధునిక సామర్థ్యాలను సమకూర్చుకోవడంపై దృష్టి సారించాలి.