Whalesbook
పశ్చిమ ఆసియా ముప్పు.. ఇండియా వ్యూహాత్మక అడుగు!
పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న తీవ్రమైన భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, భారతదేశ ఇంధన భద్రతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. మన LPG దిగుమతుల్లో దాదాపు 90% రవాణా అయ్యే కీలకమైన స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ (Strait of Hormuz) మార్గంపై ముప్పు పెరుగుతోంది. ఇటీవల ప్రాంతీయ ఘర్షణల కారణంగా, 2026 ఫిబ్రవరి నుండి ఏప్రిల్ మధ్యకాలంలో భారతదేశ ముడి చమురు దిగుమతులు 21% తగ్గాయి. ఇది సముద్ర రవాణాపై ఆధారపడటంలోని నష్టాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, దేశీయ సరఫరా వ్యవస్థను మరింత పటిష్టంగా మార్చుకోవడానికి, అకస్మాత్తుగా పెరిగే దిగుమతి ఖర్చులను, రూపాయి విలువ పతనాన్ని నివారించడానికి ఈ పైప్లైన్ ప్రాజెక్టులను చేపట్టింది.
మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ.. ఒక కీలక మార్పు
పెట్రోలియం అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ రెగ్యులేటరీ బోర్డ్ (PNGRB) ఈ ప్రాజెక్టుల అమలును వేగవంతం చేస్తోంది. చెర్లపల్లి-నాగ్పూర్, షిక్రాపూర్-హుబ్లీ-గోవా, పారాదీప్-రాయ్పూర్, ఝాన్సీ-సీతార్గంజ్ వంటి నాలుగు ప్రధాన పైప్లైన్ల కోసం బిడ్డింగ్ ప్రక్రియ ఇప్పటికే ప్రారంభమైంది. ఇది భారతదేశ విస్తృత మౌలిక సదుపాయాల లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది. 2030 నాటికి ₹143 లక్షల కోట్ల విలువైన మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో భాగంగా, PM గతిశక్తి (PM Gati Shakti) వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా లాజిస్టిక్స్ ప్రణాళికను మెరుగుపరచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. గతంలో, భారతదేశం 2,800 కిలోమీటర్ల పొడవైన కందల-గోరఖ్పూర్ LPG లైన్ వంటి భారీ ప్రాజెక్టులను విజయవంతంగా నిర్మించింది, దీని విలువ సుమారు $1.3 బిలియన్లు. ప్రస్తుతం PNGRB చేపడుతున్న ఈ ప్రయత్నం, ఇంధన రవాణాను ఆధునీకరించడానికి ఒక సమన్వయంతో కూడిన జాతీయ యోచన.
సామర్థ్యం పెంపు & పర్యావరణ ప్రయోజనాలు
LPG రవాణాను రోడ్డు ట్యాంకర్ల నుంచి పైప్లైన్లకు మార్చడం వల్ల అనేక ప్రయోజనాలున్నాయి. ప్రధానంగా, రోడ్డు ప్రమాదాలను తగ్గించడం ద్వారా భద్రత పెరుగుతుంది. అలాగే, రవాణా సమయం తగ్గి, ఉత్పత్తుల నష్టాన్ని అరికట్టవచ్చు, దీంతో సరఫరా మరింత చౌకగా, నమ్మకంగా మారుతుంది. పర్యావరణ పరంగా చూస్తే, ట్యాంకర్ల నుంచి వెలువడే గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. ఇది భారతదేశ వాతావరణ లక్ష్యాలకు, 2070 నాటికి నెట్-జీరో (Net-Zero) సాధించాలనే సంకల్పానికి తోడ్పడుతుంది. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సరఫరా భద్రతను పెంచడానికి ఈ పైప్లైన్లు విస్తరించిన నిల్వ వ్యవస్థగా కూడా పనిచేయగలవు.
అమలులో సవాళ్లు.. విధానపరమైన సమస్యలు
అయితే, ఇటువంటి భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల అమలులో భారతదేశంలో అనేక సవాళ్లు ఎదురవుతుంటాయి. భూసేకరణ (Land Acquisition), పర్యావరణ అనుమతులు పొందడం వంటివి తరచుగా ఆలస్యానికి, వ్యయాలు పెరగడానికి కారణమవుతుంటాయి. PRAGATI ఫ్రేమ్వర్క్ కింద గుర్తించిన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల్లో మూడింట ఒక వంతు సమస్యలకు భూసేకరణే కారణమని క్యాబినెట్ సెక్రటరీ కూడా పేర్కొన్నారు. రాష్ట్రాల మధ్య అమలులో సమన్వయం లేకపోవడం, సంక్లిష్టమైన నిబంధనలు కూడా నష్టభయం కలిగిస్తాయి. ఈ పైప్లైన్లను విజయవంతంగా పూర్తి చేయడానికి ఈ అడ్డంకులను అధిగమించాల్సి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, ఇది దిగుమతి లాజిస్టిక్స్ను పరిష్కరిస్తున్నప్పటికీ, LPGతో సహా దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాలపై భారతదేశం మొత్తం ఆధారపడటం ఒక ఆర్థిక బలహీనతగానే మిగిలిపోతుంది.
భవిష్యత్ అంచనాలు
PNGRB యొక్క ఈ పైప్లైన్ ప్రణాళిక, భారతదేశ దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రతా వ్యూహంలో ఒక కీలక భాగం. శక్తి మిడ్స్ట్రీమ్ రంగం, ముఖ్యంగా సాంప్రదాయ ఇంధన రవాణాతో పాటు LNG, హైడ్రోజన్-రెడీ మౌలిక సదుపాయాలు వంటి ఎనర్జీ ట్రాన్సిషన్ అవకాశాలను కలిపి అందించే ప్రాజెక్టులు, మంచి రిస్క్-రిటర్న్ (Risk-Adjusted Returns) ను అందిస్తాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయ షాక్ల నుండి దేశీయ ఇంధన వినియోగాన్ని రక్షించుకోవడానికి, పెరుగుతున్న డిమాండ్ను తీర్చడానికి ఈ ప్రాథమిక మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు చాలా కీలకం.