కాంపోనెంట్స్ తయారీకి ఊపు
దేశీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ సరఫరా గొలుసును (Supply Chain) పటిష్టం చేసే దిశగా, కేంద్రం తన ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (ECMS) కింద 29 పెట్టుబడి ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం తెలిపింది. ఈ ప్రాజెక్టుల ద్వారా మొత్తం ₹7,104 కోట్ల పెట్టుబడి రానుంది. వీటితో దేశీయంగా ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్స్ తయారీని భారీగా పెంచి, ₹84,515 కోట్ల విలువైన అవుట్పుట్ను సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ ఆమోదించిన ప్రాజెక్టుల్లో ప్రింటెడ్ సర్క్యూట్ బోర్డులు (PCBs), కెపాసిటర్లు, కనెక్టర్లు, లిథియం-అయాన్ సెల్స్ వంటి కీలకమైన కాంపోనెంట్లు ఉన్నాయి. గతంలో దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు ఈ చర్యలు దోహదపడతాయి. కేవలం అసెంబ్లింగ్ (Assembly) దాటి, సమగ్రమైన తయారీ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలను ఈ తాజా ఆమోదాలు సూచిస్తున్నాయి. MeitY సెక్రటరీ ఎస్. కృష్ణన్ ఈ పనుల వల్ల దాదాపు 14,246 కొత్త ఉద్యోగాలు పుట్టుకొస్తాయని తెలిపారు.
వ్యూహాత్మక లక్ష్యం: 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' & ఆత్మనిర్భరత
ఈ ECMS ఆమోదాలు 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) మరియు 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' (Atmanirbhar Bharat - స్వయం సమృద్ధ భారతదేశం) వంటి దేశ వ్యూహాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి. ఏప్రిల్ 2025లో ప్రారంభించిన ECMS, మొత్తం ₹22,919 కోట్ల బడ్జెట్తో, విలువ గొలుసు (Value Chain) అంతటా దేశీయ, విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం ద్వారా బలమైన ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ పథకం, ప్రొడక్షన్-లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకాల వంటి ఇతర ప్రధాన ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలతో కలిసి పనిచేస్తుంది. ఈ PLI పథకాలు ఇప్పటికే భారీ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీతో సహా పలు రంగాలలో గణనీయమైన పెట్టుబడులను ఆకర్షించి, ఉత్పత్తిని పెంచాయి. 14 రంగాలలో మొత్తం ₹1.97 లక్షల కోట్ల బడ్జెట్తో ఉన్న PLI పథకాలు, ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి సుమారు ₹15,554 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలు అందించి, FDI ప్రవాహానికి, ఎగుమతి వృద్ధికి దోహదపడ్డాయి. చారిత్రాత్మకంగా, భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం సెమీకండక్టర్లు, PCBల వంటి కీలక కాంపోనెంట్ల కోసం దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడింది. గ్లోబల్ సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలు ఈ బలహీనతను బహిర్గతం చేశాయి. ECMS స్థానిక ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం, దేశీయ విలువ జోడింపును (Value Addition) పెంచడం ద్వారా ఈ ధోరణిని మార్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది కేవలం అసెంబ్లింగ్ దాటి తయారీపై దృష్టి సారిస్తుంది. ఈ వ్యూహం, కంపెనీలు తమ సరఫరా గొలుసులను ఒకే దేశంపై ఆధారపడకుండా విస్తరిస్తున్న 'చైనా+1' (China+1) విధానం వంటి ప్రపంచ తయారీ ట్రెండ్లతో కూడా సరిపోలుతుంది. భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ మార్కెట్ గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు, 2025-2026 నాటికి $300 బిలియన్లకు, 2030 నాటికి $500 బిలియన్లకు చేరుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఈ పాలసీలు ఒడిసిపట్టుకోవడానికి ఉన్న అవకాశాలు చాలా పెద్దవి.
గ్లోబల్ పోటీలో సవాళ్లు
అయితే, గ్లోబల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ కేంద్రంగా ఎదగాలనే భారతదేశ ప్రయత్నాలలో కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యమైన ఆందోళన ఏమిటంటే, కేవలం అసెంబ్లింగ్ ఆధారిత నమూనా నుండి లోతైన, విలువ ఆధారిత (Value-added) తయారీకి మారడం. ECMS కాంపోనెంట్ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహిస్తున్నప్పటికీ, చైనా, వియత్నాం, మెక్సికో వంటి దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశంలో తయారీ ఖర్చులు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. స్థిరమైన సబ్సిడీలు లేకపోతే ఇది ప్రపంచ పోటీతత్వాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. ఈ పథకం విజయం, కొత్త కాంపోనెంట్లకు తగిన దేశీయ డిమాండ్ను సృష్టించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒరిజినల్ ఎక్విప్మెంట్ మాన్యుఫ్యాక్చరర్స్ (OEMs), సిస్టమ్ ఇంటిగ్రేటర్ల నుండి బలమైన ఆదరణ లేకపోతే, సరఫరా డిమాండ్ను మించిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అంతేకాకుండా, ప్రభుత్వ ప్రోత్సాకాలపై ఆధారపడటం, సబ్సిడీలు ముగిసిన తర్వాత తయారీ కార్యకలాపాల దీర్ఘకాలిక సుస్థిరతపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. వివిధ రాష్ట్ర, జాతీయ పరిపాలనా స్థాయిలలో విధానాలను అమలు చేయడం కూడా బ్యూరోక్రాటిక్ అడ్డంకులు, జాప్యాలకు దారితీయవచ్చు. తీవ్రమైన ప్రపంచ పోటీ నుండి లాభాల మార్జిన్లు తగ్గడం, సంక్లిష్టమైన గ్లోబల్ సరఫరా గొలుసులను నిర్వహించడం, తక్కువ ఉత్పత్తి జీవిత చక్రాలతో (Product Lifecycles) నాణ్యతను నిర్ధారించడం వంటి నష్టాలను కూడా పరిశ్రమ ఎదుర్కొంటుంది.
ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ కేంద్రంగా ఎదిగే లక్ష్యం
గ్లోబల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ మార్కెట్లో పెద్ద వాటాను చేజిక్కించుకోవాలనే భారతదేశ ఆకాంక్షకు ఈ పథకాలు కీలకం. బలమైన కాంపోనెంట్ తయారీ స్థావరాన్ని అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా, ఎలక్ట్రానిక్స్ సిస్టమ్ డిజైన్ అండ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ (ESDM) కోసం ఒక ప్రధాన గ్లోబల్ హబ్గా మారాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పరిశ్రమ అంచనాల ప్రకారం, భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ మార్కెట్ గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతుందని, 2025-26 నాటికి $300 బిలియన్లు, 2030 నాటికి $500 బిలియన్ల లక్ష్యాలను చేరుకుంటుందని భావిస్తున్నారు. పెట్టుబడులు, ఉత్పత్తి అవుట్పుట్, బలమైన డిజైన్ సామర్థ్యాలు, ప్రపంచ స్థాయి నాణ్యత, నిజమైన దిగుమతి ప్రత్యామ్నాయం (Import Substitution) ద్వారా ఈ విజయాన్ని కొలుస్తారు. ఈ ప్రయత్నాలు భారతదేశ వాణిజ్య లోటును తగ్గించడం, కీలక సరఫరా గొలుసులను స్థిరీకరించడం, ఎగుమతి పోటీతత్వాన్ని పెంచడం, గ్లోబల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ మార్కెట్లో భారతదేశాన్ని ఒక కీలక ఆటగాడిగా నిలబెట్టడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.