పెట్రోకెమికల్స్ పై ఆధారపడటమే ప్రధాన సమస్య
పశ్చిమ ఆసియాలో రాజుకున్న సంఘర్షణలు భారతదేశ ఫార్మాస్యూటికల్ రంగాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా, పెట్రోకెమికల్ ఫీడ్స్టాక్లపై (Petrochemical Feedstocks) దేశం ఎంతగా ఆధారపడుతుందో ఈ సంక్షోభం ఎత్తిచూపింది. Pharmexcil, భారత ప్రభుత్వానికి అత్యవసరంగా ప్రొపిలీన్, మిథనాల్, అమ్మోనియా, బ్యూటేన్ వంటి ముడిసరుకులను కేటాయించాలని విజ్ఞప్తి చేసింది. ఎందుకంటే, సాల్వెంట్ మరియు API తయారీదారుల వద్ద ప్రస్తుతం నిల్వలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. APIలు, ఎక్సిపియంట్స్ (Excipients) తయారీకి అవసరమైన పెట్రోకెమికల్స్ కోసం ఈ దిగుమతులపై ఆధారపడటం, దీర్ఘకాలంగా దాగి ఉన్న ఒక వ్యవస్థాగత ప్రమాదాన్ని వెల్లడిస్తోంది. భారతదేశం తన నాఫ్తా (Naphtha) మరియు LPG అవసరాల కోసం ఎక్కువగా మధ్య ప్రాచ్యం (Middle East)పై ఆధారపడుతుంది. ప్రపంచ చమురు, LNG సరఫరాలో కీలకమైన హార్మోజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) గుండా రోజుకు 20-25% వాణిజ్యం జరుగుతుంది. దీనికి అంతరాయం ఏర్పడితే, ముడి సరుకుల ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి. మార్చి 24, 2026న బ్రెంట్ క్రూడ్ (Brent Crude) ధర సరఫరా ఆందోళనల కారణంగా $103.61 బ్యారెల్కు చేరుకుంది. ఈ ఉద్రిక్తతలు రసాయన సరఫరా గొలుసును నేరుగా ప్రభావితం చేస్తూ, ముడిసరుకు ఉత్పత్తి నుంచి తుది ప్యాకేజింగ్ వరకు అన్నింటినీ దెబ్బతీస్తున్నాయి.
బలహీనమైన API సరఫరా గొలుసు బట్టబయలు
ప్రస్తుత సంక్షోభం, APIలు మరియు వాటి పూర్వగాములకు (Precursors) భారతదేశం ఎంతగా దిగుమతులపై ఆధారపడుతుందో మరోసారి స్పష్టం చేసింది. చైనా చారిత్రాత్మకంగా భారతదేశ API మరియు ఇంటర్మీడియట్ దిగుమతుల్లో 73.7% వాటాతో ఆధిపత్య సరఫరాదారుగా ఉంది. భారతదేశంలో దేశీయ సామర్థ్యాలు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, చైనా APIల తక్కువ ధరల కారణంగా ఒక బలహీనత ఏర్పడింది. ఇది కోవిడ్-19 సమయంలో స్పష్టంగా కనిపించింది. పారాసెటమాల్ API ధరలు గతంలో కిలోకు సుమారు ₹250-₹270 నుండి ప్రస్తుతం ₹650 కి పెరిగాయి. ఇది తయారీదారులు ఎదుర్కొంటున్న తీవ్రమైన వ్యయ ద్రవ్యోల్బణాన్ని చూపుతుంది. ముఖ్యమైన ఔషధాల తయారీ ఖర్చులు 20-30% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. API తయారీదారులకు కేవలం విద్యుత్ ఖర్చులే 25% పెరిగాయి. రవాణా ఖర్చులు దాదాపు రెట్టింపు అయ్యాయి. ఇది యాంటీబయాటిక్స్, యాంటీ-డయాబెటిక్స్, కార్డియోవాస్కులర్ మందులు వంటి కీలక ఔషధాలను ప్రభావితం చేస్తుంది, ఇవి పెట్రోకెమికల్ ఆధారిత APIలపై ఆధారపడతాయి.
చిన్న ఔషధ తయారీదారులు తీవ్ర ఇబ్బందుల్లో
ఈ సంక్షోభం భారతదేశంలోని చిన్న మరియు మధ్య తరహా ఔషధ తయారీదారులను (MSMEs) తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తోంది. Dr. Reddy's Laboratories లేదా Divi's Laboratories వంటి పెద్ద, ఆర్థికంగా బలంగా ఉన్న కంపెనీలు వ్యయ పెరుగుదలను తట్టుకోగలవు. కానీ చిన్న తయారీదారులు తీవ్రమైన ముప్పును ఎదుర్కొంటున్నారు. ప్రభుత్వ ధరల నియంత్రణల (Price Caps) కారణంగా, వారు పెరిగిన ఖర్చులను వినియోగదారులకు బదిలీ చేయలేకపోతున్నారు. ఇది వారి లాభాల మార్జిన్లను (Margins) తీవ్రంగా తగ్గిస్తోంది. సరఫరాలు పూర్తిగా నిలిచిపోతే, దాదాపు 200 చిన్న తయారీదారులు ఉత్పత్తిని నిలిపివేయవలసి వస్తుంది. పెరుగుతున్న ముడిసరుకుల ధరలకు, స్థిరమైన రిటైల్ ధరలకు మధ్య ఉన్న అంతరం భరించలేనిదిగా మారింది. ఇది 'ప్రపంచానికి ఫార్మసీ'గా ఉన్న భారతదేశ ప్రతిష్టకు ముప్పు కలిగిస్తోంది. 'ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్' (PLI) స్కీములు, బల్క్ డ్రగ్ పార్కులు వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు దీర్ఘకాలిక స్వావలంబనకు ఉద్దేశించినవి, కానీ ప్రస్తుత సరఫరా షాక్లను ఎదుర్కొంటున్న కంపెనీలకు తక్షణ సహాయాన్ని అందించలేవు.
సరఫరా గొలుసులో లోతుగా పాతుకుపోయిన ప్రమాదాలు
భౌగోళిక రాజకీయ (Geopolitical) అస్థిరత భారతదేశ వ్యూహంలోని నిర్మాణాత్మక లోపాలను బహిర్గతం చేసింది. స్వావలంబన కోసం ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నప్పటికీ, దేశం పెట్రోకెమికల్ ఫీడ్స్టాక్స్, APIల దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది. APIల కోసం చైనా, పెట్రోకెమికల్స్ కోసం మధ్య ప్రాచ్యం వంటి కొద్దిమంది సరఫరాదారులపై ఆధారపడటం, భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరతతో మరింత తీవ్రమయ్యే వ్యవస్థాగత ప్రమాదాన్ని సృష్టిస్తోంది. పరిశ్రమ సంఘాలు సబ్సిడీల కోసం లాబీయింగ్ చేస్తున్నప్పటికీ, ప్రధాన సరఫరా మార్గాల వైవిధ్యీకరణ (Diversification) అనేది దీర్ఘకాలిక సవాలుగా మిగిలిపోయింది. ఇది ద్రవ్యోల్బణానికి, ఎంపిక చేసిన కొరతకు దారితీస్తుందా లేక పూర్తి సరఫరా వ్యవస్థ కుప్పకూలుతుందా అనే దానిపై చర్చ కొనసాగుతోంది. తక్షణ వ్యయ ఒత్తిళ్లు, ఉత్పత్తి నిలిపివేతలను ఎదుర్కొంటున్న వ్యాపారాలకు వాస్తవం భయంకరంగా ఉంది. ఈ పరిస్థితికి సరఫరా గొలుసు వైవిధ్యీకరణను వేగవంతం చేయడం, ధరల విధానాలను సమీక్షించడం అవసరం.
స్థితిస్థాపకత వైపు ప్రయాణం
భారత ప్రభుత్వం ప్రస్తుత సంక్షోభాన్ని తగ్గించడానికి పెట్రోకెమికల్ సరఫరాలను సాల్వెంట్ తయారీదారులకు మళ్లించే అవకాశం ఉంది. అయితే, దీర్ఘకాలిక పరిష్కారానికి సరఫరా గొలుసు వైవిధ్యీకరణ, రసాయన ఇంటర్మీడియట్లలో దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడం అవసరం. ఈ ప్రయత్నాలు PLI పథకాలు, బల్క్ డ్రగ్ పార్కులతో ఇప్పటికే జరుగుతున్నాయి. ఇవి మధ్య-దీర్ఘకాలిక పరిష్కారాలు, కానీ తక్షణ సంక్షోభానికి ప్రభుత్వం నుండి వేగవంతమైన చర్య అవసరం. భవిష్యత్ స్థితిస్థాపకత (Resilience) అనేది దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత నుండి రక్షణ పొందడం, మారుతున్న ప్రపంచ ధరలకు అనుగుణంగా వ్యాపార నమూనాలను మార్చుకోవడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ బలహీనతలను పరిష్కరించడంలో విఫలమైతే, భారతదేశ పోటీతత్వం, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంరక్షణలో దాని పాత్ర తీవ్రంగా దెబ్బతినవచ్చు.