ఆశయాల ఆకాశం: $3 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా తెలంగాణ
తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థను పునర్నిర్మించే దిశగా ఒక విస్తృతమైన ప్రణాళిక 'తెలంగాణ రైజింగ్ 2047' ను ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ప్రస్తుత $200 బిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను 2034 నాటికి $1 ట్రిలియన్కు, ఆపై 2047 నాటికి భారీగా $3 ట్రిలియన్కు చేర్చడమే ఈ దార్శనికత లక్ష్యం. ఈ భారీ వృద్ధికి లైఫ్ సైన్సెస్, గ్లోబల్ క్యాపబిలిటీ సెంటర్స్ (GCCs) రంగాలను పునాదిగా నిర్మించుకోనుంది.
ఇప్పటికే $80 బిలియన్ విలువైన లైఫ్ సైన్సెస్ ఎకోసిస్టమ్ను కలిగి ఉన్న తెలంగాణ, కొత్త పాలసీల ద్వారా రాబోయే ఐదేళ్లలో $25 బిలియన్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలని, 2030 నాటికి ఈ మొత్తం $100 బిలియన్ చేరేలా చూడాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దీని ద్వారా లక్షలాది ఉన్నత-స్థాయి ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయని అంచనా. ఇటీవల, 5 లక్షల ఉద్యోగాలను సృష్టించాలనే లక్ష్యం నిర్దేశించబడింది. హైదరాబాద్ ఇప్పటికే ఒక ప్రముఖ గ్లోబల్ లైఫ్ సైన్సెస్ క్లస్టర్గా పేరుగాంచింది. ఇక్కడ 2,000కు పైగా లైఫ్ సైన్సెస్ కంపెనీలు, అద్భుతమైన సంఖ్యలో USFDA-అప్రూవ్డ్ ఫెసిలిటీస్ ఉన్నాయి.
రంగాల వారీ ఆశలు vs. గ్లోబల్ వాస్తవాలు
2030 నాటికి ప్రపంచంలోని టాప్ 5 లైఫ్ సైన్సెస్ హబ్లలో ఒకటిగా ఎదగాలని తెలంగాణ ఆకాంక్షిస్తోంది. హైదరాబాద్ ఇప్పటికే బోస్టన్, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో వంటి నగరాలతో పాటు ప్రపంచంలోని టాప్ 7 లైఫ్ సైన్సెస్ క్లస్టర్లలో ఒకటిగా నిలిచింది. గత ఏడాది ₹54,000 కోట్లకు పైగా, గత 20 నెలల్లో లైఫ్ సైన్సెస్ రంగంలో ₹63,000 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడులను రాష్ట్రం ఆకర్షించింది.
అయితే, ఈ గణాంకాలను $1 ట్రిలియన్ మరియు $3 ట్రిలియన్ ఆర్థిక మైలురాళ్లను చేరుకోవడానికి గణనీయమైన పురోగతి అవసరం. భారతదేశ ఫార్మా రంగం, జనరిక్స్, వ్యాక్సిన్ల సరఫరాలో బలంగా ఉన్నప్పటికీ, మేధో సంపత్తి హక్కుల పరిరక్షణ (IP protection) మరియు రెగ్యులేటరీ హార్మోనైజేషన్ వంటి అంశాలలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ఇది పెట్టుబడుల ఆకర్షణను ప్రభావితం చేయవచ్చు.
అంతేకాకుండా, తెలంగాణ లైఫ్ సైన్సెస్ రంగం 23% అద్భుతమైన వృద్ధిని సాధిస్తున్నప్పటికీ, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ వంటి ఇతర రాష్ట్రాలు కూడా ఇదే తరహా ఆర్థిక విస్తరణ లక్ష్యాలతో దూసుకుపోతున్నాయి. GCC మార్కెట్ కూడా $110 బిలియన్కు చేరుకుంటుందని అంచనా. ఇక్కడ కూడా ఉత్తరప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాలు పోటీని పెంచుతున్నాయి.
నైపుణ్యం కలిగిన శ్రామిక శక్తి, అమలులో అంతరం
రాష్ట్ర ఆర్థిక లక్ష్యాలు నెరవేరాలంటే, నైపుణ్యం కలిగిన శ్రామిక శక్తి అత్యంత కీలకం. 'యంగ్ ఇండియా స్కిల్స్ యూనివర్శిటీ', 'తెలంగాణ స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్' వంటి చొరవలతో జీన్ థెరపీ, AI వంటి అధునాతన రంగాలలో నైపుణ్యాలను పెంపొందించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
అయితే, భారతదేశంలో యువతలో అధిక నిరుద్యోగ రేటు, పరిశ్రమ అవసరాలకు అనుగుణంగా లేని నైపుణ్యాల అంతరం (skill gaps) వంటివి దీర్ఘకాలిక సమస్యలుగా ఉన్నాయి. హైదరాబాద్ తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందిస్తున్నప్పటికీ, గ్లోబల్ పోటీకి అవసరమైన పరిశోధన, అభివృద్ధి (R&D), అధునాతన తయారీ రంగాలలో నిరంతర నైపుణ్యాల పెంపు అవసరం.
వృద్ధి లెక్కలు: సవాళ్ల కత్తి అంచులపై ప్రయాణం
2047 నాటికి $3 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారాలనే తెలంగాణ ప్రయాణం ఆశాజనకంగా ఉన్నప్పటికీ, గణనీయమైన అడ్డంకులను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. ఈ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి అవసరమైన వృద్ధి రేటు, గత చారిత్రక ధోరణులతో పోలిస్తే చాలా ఎక్కువగా ఉంది. ఉదాహరణకు, తమిళనాడు 18% వృద్ధి సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంటే, కేవలం 8.2% మాత్రమే సాధించింది. తెలంగాణ ప్రస్తుత GSDP వృద్ధి రేటు **8.2%**గా ఉంది, ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థను పదేళ్లలో నాలుగు రెట్లు పెంచడానికి అవసరమైన వార్షిక వృద్ధి రేటు కంటే చాలా తక్కువ.
ఈ లక్ష్య సాధనకు నైపుణ్యాల అంతరం, ప్రాంతీయ ఆర్థిక అసమానతలు, గ్లోబల్ స్థాయిలో పోటీ పడటంలో అంతర్గత కష్టాలు, ఆవిష్కరణ, సమర్థత, అనుకూలమైన వ్యాపార వాతావరణం వంటి ప్రాథమిక సవాళ్లను అధిగమించాల్సి ఉంటుంది.
రాష్ట్ర వ్యూహం లైఫ్ సైన్సెస్, GCC రంగాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది. ఇవి వృద్ధి చెందుతున్న రంగాలు అయినప్పటికీ, ఈ రంగాలపైనే అధికంగా ఆధారపడటం ఒక ప్రమాదకరం. ఈ నిర్దిష్ట పరిశ్రమలను ప్రభావితం చేసే ఏదైనా గ్లోబల్ మాంద్యం లేదా నియంత్రణ మార్పు తెలంగాణ ఆర్థిక పథాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేయవచ్చు.
మహారాష్ట్ర (2027-28 నాటికి $1T లక్ష్యం), గుజరాత్ (2030 నాటికి $1T లక్ష్యం) వంటి పోటీ రాష్ట్రాలు కూడా దూకుడుగా పాలసీలతో పెట్టుబడుల కోసం పోటీ పడుతున్నాయి. ఇది పెట్టుబడులు, నైపుణ్యాలను విభజించే అవకాశం ఉంది. తెలంగాణ పురోగతి సాధించినప్పటికీ, మహారాష్ట్ర ($15 బిలియన్ కంటే ఎక్కువ)తో పోలిస్తే, ప్రతి సంవత్సరం $2-3 బిలియన్ FDI మాత్రమే ఆకర్షిస్తోంది. ఇది దాని లక్ష్యాలకు అవసరమైన భారీ పెట్టుబడులను సమీకరించడంలో ఉన్న అతి పెద్ద పనిని తెలియజేస్తుంది.
భవిష్యత్ అంచనాలు, విశ్లేషకుల అభిప్రాయం
భారతదేశ లైఫ్ సైన్సెస్, GCC పరిశ్రమల భవిష్యత్తు సానుకూలంగానే కనిపిస్తోంది. గ్లోబల్ డిమాండ్, ప్రభుత్వ మద్దతు, పెరుగుతున్న నైపుణ్యం కలిగిన వనరులు దీనికి కారణం. విశ్లేషకుల సెంటిమెంట్ సాధారణంగా భారతదేశ మార్కెట్కు అనుకూలంగానే ఉంది. అయితే, తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల విజయాలు క్షుణ్ణమైన అమలు, నిరంతర పాలసీ ఆవిష్కరణలు, మారుతున్న గ్లోబల్ నియంత్రణ, మార్కెట్ డైనమిక్స్కు అనుగుణంగా మారడంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. పెట్టుబడులను ఆకర్షించడమే కాకుండా, లోతైన R&Dని ప్రోత్సహించడం, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా నియంత్రణ అనుగుణ్యతను కొనసాగించడం, ప్రపంచ స్థాయి, అనుకూల శ్రామిక శక్తిని అభివృద్ధి చేయడంలో రాష్ట్ర సామర్థ్యం దాని బహుళ-ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక ఆకాంక్షలను నెరవేర్చడంలో కీలక నిర్ధారకాలుగా ఉంటాయి.