Whalesbook
ద్రవ్యోల్బణం దెబ్బ: నిధుల విలువ ఎంత తగ్గింది?
బడ్జెట్ పత్రాల్లో ఆరోగ్య, ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖలకు సుమారు ₹1.06 లక్షల కోట్లు కేటాయింపులు కనిపించినా, వాస్తవ పరిస్థితి వేరేలా ఉంది. ఏటా 11.5% నుండి 15% వరకు పెరుగుతున్న మెడికల్ ఇన్ఫ్లేషన్ను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈ నిధుల అసలు విలువ (Real-term value) గణనీయంగా తగ్గుతోంది. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం, 2025-26 బడ్జెట్ అంచనాల్లో అసలు కేటాయింపులు 2020-21 నాటి వాస్తవ ఖర్చు కంటే 4.7% నుండి 7% తక్కువగా ఉన్నాయని తెలుస్తోంది. అంటే, ఎక్కువ డబ్బు కేటాయించినా, సేవలు అందించే సామర్థ్యం మాత్రం తగ్గుతోందన్నమాట. అంతేకాదు, దేశ GDPలో ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయింపుల వాటా 2020-21లో 0.37% ఉండగా, 2025-26 నాటికి ఇది 0.29% కి పడిపోయింది. మొత్తం కేంద్ర బడ్జెట్లోనూ ఈ వాటా 2020-21లో 2.26% నుండి సుమారు 2.05% కి తగ్గడం, ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలు మారుతున్నాయని సూచిస్తోంది. 2017 నాటి జాతీయ ఆరోగ్య విధానం నిర్దేశించిన GDPలో 2.5% కేటాయింపుల లక్ష్యం కూడా ఇంకా చేరుకోలేకపోవడం గమనార్హం.
మారుతున్న ప్రాధాన్యతలు: NHM కి కత్తెర?
ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలు మారుతున్నాయనేది స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ప్రాథమిక, ద్వితీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ, మాతా శిశు సంరక్షణ, వ్యాధుల నియంత్రణ వంటి కీలకమైన నేషనల్ హెల్త్ మిషన్ (NHM) కు కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా గణనీయంగా తగ్గింది. 2014-15లో **75.9%**గా ఉన్న ఈ వాటా, 2024-25 నాటికి 43% కి పడిపోయింది. 2026-27లో NHM కు మొత్తం ₹39,390 కోట్లు కేటాయించినప్పటికీ, రాష్ట్రాలకు కేంద్రం ఇచ్చే ప్రత్యక్ష నిధులు తగ్గడం, ఆశా వర్కర్స్ వంటి ఫ్రంట్లైన్ హెల్త్ వర్కర్లపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. దీనికి విరుద్ధంగా, ప్రైవేట్ రంగ ప్రయోజనాలను పెంచే ప్రధాన మంత్రి జన్ ఆరోగ్య యోజన (PMJAY) వంటి ఇన్సూరెన్స్ పథకాలకు నిధుల కేటాయింపులు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి. 2026-27లో PMJAY కు సుమారు ₹9,500 కోట్లు కేటాయించారని తెలుస్తోంది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే స్వల్పంగా పెరిగినప్పటికీ, అట్టడుగు వర్గాలకు దీని ప్రయోజనం ఎంతవరకు చేరుతుందనే దానిపై ప్రశ్నలున్నాయి. PMSSY, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ హెల్త్ రీసెర్చ్, PM-ABHIM, NACO, ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్ వంటి వాటికి కూడా కేటాయింపులు పెరిగినట్లు సమాచారం.
వాణిజ్యరంగానికి ఊతం: బయోఫార్మా, మెడికల్ టూరిజం
మరోవైపు, భారతదేశాన్ని బయోలాజిక్స్, బయోసిమిలర్స్లో గ్లోబల్ హబ్గా మార్చే లక్ష్యంతో 'బయోఫార్మా శక్తి' (Biopharma Shakti) పేరుతో కొత్త పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. దీనికి రాబోయే ఐదేళ్లలో ₹10,000 కోట్ల అవుట్లే కేటాయించారు. ఇది దేశీయ పరిశోధన, తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. అలాగే, మెడికల్ టూరిజం హబ్లను అభివృద్ధి చేయడం, డిజిటల్ హెల్త్ ఎకోసిస్టమ్ను బలోపేతం చేయడం వంటివి వాణిజ్యపరమైన ఆరోగ్య సేవలను ప్రోత్సహించే దిశగా అడుగులు. కొన్ని రకాల క్యాన్సర్, అరుదైన వ్యాధుల మందులపై కస్టమ్స్ డ్యూటీని మినహాయించడం వంటి చర్యలు రోగుల జేబుపై భారం తగ్గించినా, మొత్తం ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ సామర్థ్యంపై వీటి ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనేది వేచి చూడాలి.