లక్షద్వీప్ లో అరుదైన 'బంగాళాదుంప' పగడపు దిబ్బ ఆవిష్కరణ!

'పోటాటో ప్యాచ్' - ఆశావహ దృశ్యం

లక్షద్వీప్ లోని కద్మత్ దీవి సమీపంలో కనుగొన్న ఈ 'పోటాటో ప్యాచ్' (Potato Patch) గా పిలువబడే 'పావోనా క్లావస్' (Pavona clavus) పగడపు దిబ్బ, సుమారు 4,250 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ప్రస్తుతం దీనిలో 58.47% కణజాలం (live tissue) సజీవంగా ఉండటం విశేషం. గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా భారత మహాసముద్రంలో సముద్రపు వేడి తరంగాలు (marine heatwaves) నాలుగు రెట్లు పెరిగినప్పటికీ, ఈ ప్రాచీన నిర్మాణం తన స్థితిస్థాపకతను (resilience) కాపాడుకోవడం శాస్త్రవేత్తలకు ఎంతో ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. దీని ద్వారా, తీవ్రమైన వేడిని తట్టుకుని పగడపు దిబ్బలు ఎలా మనుగడ సాగిస్తాయో అధ్యయనం చేయడానికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన కేస్ స్టడీగా మారింది.

లోతుగా దాగి ఉన్న రహస్యం

సాధారణంగా, సముద్ర ఉపరితలం వద్ద ఉండే పగడపు దిబ్బలు వేడి గాలులకు త్వరగా ప్రభావితమై బ్లీచింగ్ కు గురవుతాయి. అయితే, ఈ 'పోటాటో ప్యాచ్' 5.2 మీటర్ల లోతు నుంచి 20 మీటర్ల లోతు వరకు విస్తరించి ఉంది. ఈ లోతు ఒక థర్మల్ బఫర్ (thermal buffer) లా పనిచేసి, ఉపరితల వేడి గాలుల నుండి దీనిని కాపాడుతుందని భావిస్తున్నారు. 2024లో సోలోమన్ దీవుల్లో కనుగొన్న అతిపెద్ద పగడపు దిబ్బతో పోలిస్తే, లక్షద్వీప్ ఆవిష్కరణ దాని వయస్సు (700 నుండి 1,800 సంవత్సరాలు) కారణంగా ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. ఇది లక్షద్వీప్ లోతైన సముద్ర ప్రాంతాలలో, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం తక్కువగా ఉండే 'రెఫ్యూజియా' (refugia - ఆశ్రయ స్థానాలు) ఉండవచ్చని సూచిస్తోంది.

సవాళ్లు ఇంకా ఎక్కువే

ఈ ఆవిష్కరణ సంతోషాన్నిచ్చినా, లక్షద్వీప్ పగడపు దిబ్బల భవిష్యత్తు ఇంకా అనిశ్చితిలోనే ఉంది. ఇటీవలి పరిశోధనల ప్రకారం, భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో దాదాపు 85% పగడపు దిబ్బలు గతంలో జరిగిన బ్లీచింగ్ సంఘటనల వల్ల నశించిపోయాయి. అంతేకాకుండా, ఇక్కడి సముద్ర నీటిలో, అవక్షేపాలలో (sediment) మైక్రోప్లాస్టిక్ కాలుష్యం అధికంగా ఉంది. ఈ 'పోటాటో ప్యాచ్' మనుగడ కూడా చుట్టుపక్కల ఉన్న సముద్ర పర్యావరణంపై ఆధారపడి ఉంది. అధిక అవక్షేపణ (sedimentation) లేదా తీరప్రాంత నీటి ప్రవాహాలు (coastal runoff) దాని పెరుగుదల సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. అంతేకాకుండా, అనియంత్రిత చేపల వేట, పర్యాటకం వల్ల పెరుగుతున్న కాలుష్యం వంటి మానవ కార్యకలాపాలు ఈ అరుదైన సహజ సంపదకు పెను ముప్పుగా పరిణమించాయి.

భవిష్యత్ పరిశోధనలు

శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పుడు ఈ దిబ్బ యొక్క ఖచ్చితమైన వయస్సును నిర్ధారించడానికి 'స్క్లెరోక్రోనాలజికల్ డేటింగ్' (sclerochronological dating) వంటి పద్ధతులపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. ఈ దిబ్బ కనుక ఆశించినట్లుగా వేల సంవత్సరాల పురాతనమైనదైతే, గత సహస్రాబ్ది కాలంలో భారత మహాసముద్రం వాతావరణ వైవిధ్యానికి ఇది ఒక సజీవ ఆధారంగా నిలుస్తుంది. సంరక్షణా నిపుణుల ముందున్న ప్రధాన కర్తవ్యం, కేవలం పరిశీలన నుంచి క్రియాశీలక రక్షణ వైపు మారడం. ముఖ్యంగా, ఈ 'పావోనా క్లావస్' జాతి యొక్క జన్యుపరమైన లక్షణాలను అధ్యయనం చేసి, అధిక వేడికి సున్నితంగా ఉండే ఇతర పగడపు జాతుల పునరుజ్జీవనానికి ఎలా ఉపయోగించవచ్చో పరిశీలించడం వారి లక్ష్యం.