మధ్యప్రదేశ్లోని ఛత్తర్పూర్లో కెన్-బెత్వా లింక్ ప్రాజెక్ట్కు వ్యతిరేకంగా 15 రోజులుగా సాగుతున్న ఆదివాసీల నిరసన ఆదివారం ముగిసింది. ప్రాజెక్ట్ లోపాలు, నిర్వాసితుల సమస్యలపై ఆందోళనకారులు తమ గళమెత్తారు. ఈ సంఘటన, సున్నితమైన ప్రాంతాలలో పెద్ద నీటి ప్రాజెక్టుల అమలులో ఉన్న సవాళ్లను మరోసారి ఎత్తిచూపింది.
పోలీసుల జోక్యంతో ముగిసిన ఆందోళన
మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఛత్తర్పూర్ జిల్లాలో కెన్-బెత్వా లింక్ ప్రాజెక్ట్కు వ్యతిరేకంగా ఆదివాసీలు చేపట్టిన సుదీర్ఘ నిరసన ఆదివారం ముగిసింది. కుపి గ్రామం సమీపంలో గత నెల 3 నుంచి ఆందోళనకారులు, ముఖ్యంగా మహిళలు, ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం, అభివృద్ధి పనులపై తమ వ్యతిరేకతను తెలియజేస్తూ ధర్నా చేశారు. స్థానిక అధికారులు ఈ నిరసన స్థలాన్ని ఖాళీ చేయించారు.
ప్రాజెక్ట్ పరిధి, లక్ష్యాలు
కెన్, బెత్వా నదులను అనుసంధానించే భారీ జాతీయ ప్రాజెక్ట్ ఇది. కరువు పీడిత బుందేల్ఖండ్ ప్రాంతానికి (మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తరప్రదేశ్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు) నీటిపారుదల, తాగునీటి అవసరాల కోసం కెన్ బేసిన్ నుంచి బెత్వా బేసిన్కు అదనపు నీటిని బదిలీ చేయడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. ఈ భారీ ప్రాజెక్ట్ కోసం గణనీయమైన భూసేకరణ, నదీ తీర ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్న ప్రజల తరలింపు వంటివి చేపట్టాల్సి ఉంది.
అమలు, పాలనపై ఆందోళనలు
ప్రాజెక్ట్ అమలు తీరు, నిధుల నిర్వహణలో లోపాలు ఉన్నాయని నిరసనకారులు ఆరోపించారు. ప్రాజెక్ట్ అమలు కోసం కేటాయించిన నిధుల్లో సుమారు ₹400 కోట్ల తేడా ఉందని ఆందోళనకారులు ఆరోపించినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ఆరోపణలు స్థానిక సంఘ నాయకులు, రాష్ట్ర అధికారుల మధ్య వివాదంలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఆర్థిక ఆరోపణలతో పాటు, పర్యావరణ పరిరక్షణ నిబంధనలను కఠినంగా పాటించాలని, ప్రాజెక్ట్ వల్ల భూమి, జీవనోపాధి కోల్పోయిన కుటుంబాలకు మెరుగైన పునరావాసం కల్పించాలని నిరసనకారులు డిమాండ్ చేశారు.
ఆందోళన చివరి దశల్లో, ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేస్తున్న నాయకుడు అమిత్ భట్నాగర్ ను నిరసన స్థలం నుంచి తరలించారు. స్థానిక నాయకులు తమను, ఇతరులను అదుపులోకి తీసుకున్నారని ఆరోపించగా, పోలీసుల జోక్యం శాంతిభద్రతలను పునరుద్ధరించడానికేనని, అదుపులోకి తీసుకోకుండా వారి వారి గ్రామాలకు పంపించామని అధికారులు తెలిపారు.
ఇన్వెస్టర్లు, ప్రాజెక్ట్ పర్యవేక్షణ
భారతదేశంలో భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులను పరిశీలిస్తున్న ఇన్వెస్టర్లకు, వాటాదారులకు ఈ సంఘటన భూసేకరణ, పర్యావరణ అనుమతులకు సంబంధించిన ఆపరేషనల్ రిస్క్లను నొక్కి చెబుతుంది. ఇలాంటి ప్రాజెక్టులు తరచుగా కమ్యూనిటీ ప్రతిఘటన, న్యాయపరమైన చిక్కులు లేదా పర్యావరణ నిబంధనల కారణంగా అమలులో ఆలస్యాన్ని ఎదుర్కొంటాయి. ప్రాజెక్ట్ పూర్తి అయ్యే అధికారిక సమయం, ఆర్థిక ఆడిటింగ్ ప్రక్రియలో పారదర్శకత, నిర్వాసిత ప్రజల పునరావాస అవసరాలను ప్రభుత్వం ఎంత సమర్థవంతంగా తీర్చగలదనేది ఈ ప్రాజెక్టుకు ముఖ్యమైన పర్యవేక్షణ అంశాలు. ప్రాజెక్ట్ పురోగతి, ఆరోపించిన అవకతవకలపై అధికారిక ప్రతిస్పందనలు, పర్యావరణ అనుమతి స్థితిలో ఏవైనా మార్పులు ప్రాజెక్ట్ దీర్ఘకాలిక అమలు ప్రమాదానికి కీలక సూచికలుగా ఉంటాయి.