Whalesbook
వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, దేశంలో విపత్తుల నిర్వహణ విధానాల్లో కీలక మార్పులు జరుగుతున్నాయి. 16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ సమర్పించిన నివేదికలో, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు (Heatwaves) మరియు మెరుపు దాడులు (Lightning Strikes) వంటివాటిని దేశవ్యాప్తంగా అధికారికంగా గుర్తించదగిన విపత్తుల జాబితాలో చేర్చాలని సూచించింది. దీని వెనుక పెరుగుతున్న తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనల (Extreme Weather Events) ప్రభావాన్ని, మరణాల సంఖ్యను గుర్తించడమే ప్రధాన కారణం.
ఈ సిఫార్సులకు అనుగుణంగా, 2026-27 నుంచి 2030-31 వరకు ఐదేళ్ల కాలానికి మొత్తం ₹2,04,401 కోట్ల నిధులను విపత్తు నిర్వహణ కోసం కేటాయించాలని కమిషన్ నిర్దేశించింది. ఇందులో కేంద్ర ప్రభుత్వం వాటా ₹1,55,915.85 కోట్లు కాగా, రాష్ట్రాల వాటా ₹48,485.15 కోట్లుగా ఉంటుంది. చాలా రాష్ట్రాలకు కేంద్రం-రాష్ట్రాల నిధుల నిష్పత్తి 75:25గా ఉంటుంది, అయితే ఈశాన్య, కొండ ప్రాంతాలకు ఇది 90:10గా ఉంటుంది. రాష్ట్ర విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (SDRF) కోసం ₹1,63,521 కోట్లు (80%), రాష్ట్ర విపత్తు ఉపశమన నిధి (SDMF) కోసం ₹40,880 కోట్లు (20%) కేటాయించాలని సూచించారు. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి మాత్రమే రాష్ట్రాలకు ₹1.4 లక్షల కోట్ల గ్రాంట్లు కేటాయించినట్లు కేంద్రం ప్రకటించింది.
ఈ నిర్ణయం వెనుక బలమైన గణాంకపరమైన ఆధారాలున్నాయి. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) లెక్కల ప్రకారం, 2018 నుంచి 2022 మధ్య కాలంలో కేవలం వేడిగాలుల కారణంగానే 3,798 మంది మరణించారు. 1981-2022 మధ్యకాలంలో తీవ్రమైన వేడిగాలుల సంఖ్య, తీవ్రత కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. మరోవైపు, సహజ విపత్తుల వల్ల సంభవించే మరణాల్లో మెరుపు దాడులది కీలక స్థానం. 2022లో ఒక్క సంవత్సరం లోనే మెరుపు దాడుల వల్ల 2,887 మంది మృతి చెందారు. ఇది ఆ ఏడాది సంభవించిన మొత్తం సహజ విపత్తు మరణాల్లో 35.8% కావడం గమనార్హం. గతంలో, మెరుపు దాడులు, వేడి గాలుల వల్ల జరిగే మరణాలను నివారించవచ్చనే కారణంతో వీటిని కేంద్ర స్థాయిలో గుర్తించలేదు.
ఈ కొత్త విధానం వల్ల రాష్ట్రాలు విపత్తు సహాయ నిధులను మరింత సులభంగా, స్థిరంగా పొందగలుగుతాయి. వాతావరణ సంబంధిత ఆర్థిక నష్టాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ మార్పు చాలా ముఖ్యం. వరదలు, తుఫానులు, అధిక వేడి వంటివి మౌలిక సదుపాయాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతూ, బీమా ప్రీమియంలను పెంచుతున్నాయి. కమిషన్ నివేదిక డిజిటల్ పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలని, నేషనల్ డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ను రియల్-టైమ్ డేటా ప్లాట్ఫామ్గా అభివృద్ధి చేయాలని సూచించింది. దీంతో నిధుల వినియోగంలో పారదర్శకత, సమర్థత పెరుగుతాయి. అంతేకాకుండా, రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక లోటు గ్రాంట్లను నిలిపివేసి, ఆర్థిక సంస్కరణలపై దృష్టి పెట్టాలని, ఖర్చులను నియంత్రించాలని కమిషన్ సిఫార్సు చేసింది.