హరియాణాలో అక్రమ మైనింగ్ పై హైకోర్టు ఆగ్రహం.. కీలక ఆదేశాలు!

పర్యావరణ విధ్వంసంపై న్యాయస్థానం కొరడా

హరియాణాలోని చార్ఖీ దాద్రీ జిల్లాలో అక్రమ మైనింగ్ కార్యకలాపాల వల్ల జరుగుతున్న పర్యావరణ విధ్వంసంపై పంజాబ్-హర్యానా హైకోర్టు కఠిన వైఖరి అవలంబించింది. 'పర్యావరణ నిబంధనల తీవ్ర ఉల్లంఘన' (Blatant violation of Environmental norms), 'సహజ వనరుల దోపిడీ మరియు విధ్వంసం' (loot and plunder of natural resources) వంటి కారణాలతో, పిచోపా కలాన్ గ్రామంలోని ఆ మైనింగ్ సైట్‌ను తక్షణమే సీల్ చేయాలని ఆదేశించింది. న్యాయమూర్తులు అష్వని కుమార్ మిశ్రా, రోహిత్ కపూర్ లతో కూడిన డివిజన్ బెంచ్, కొండలు కనుమరుగవడం, లోతైన గుంతలు ఏర్పడటం వంటి తీవ్ర నష్టాన్ని ధృవీకరించే నివేదికలు, డ్రోన్ సర్వే ఫుటేజీలను పరిశీలించిన తర్వాత ఈ ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వైఖరిని కోర్టు తీవ్రంగా విమర్శించింది. నియంత్రణ వ్యవస్థలు విఫలమయ్యాయని, అధికారుల ప్రమేయం లేకపోలేదని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. పర్యావరణ నష్టాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలో, బాధ్యులను ఎలా నిలదీయాలో వివరిస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి (Chief Secretary) వ్యక్తిగతంగా ఒక అఫిడవిట్ దాఖలు చేయాలని ఆదేశించింది.

న్యాయవ్యవస్థ జోక్యం.. పర్యవేక్షణ పెంపు

లీజు పరిమితులు దాటి మైనింగ్ జరుగుతోందన్న ఆరోపణలతో దాఖలైన పిటిషన్ల నేపథ్యంలో హైకోర్టు రంగంలోకి దిగింది. అడ్వకేట్ కమీషనర్ నివేదిక, డ్రోన్ సర్వేల ఆధారంగా ఈ ఆరోపణలు నిజమని తేలింది. ఈ విషయంలో కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖను కూడా ప్రతివాదిగా చేర్చిన కోర్టు, తగిన నివారణ చర్యలు సూచించాలని కోరింది. హరియాణా స్పేస్ అప్లికేషన్ సెంటర్ (HSAC) నుండి 2016 నాటి శాటిలైట్ చిత్రాలను కూడా సమర్పించాలని ఆదేశించింది. దీనితో పాటు, పర్యావరణాన్ని నాశనం చేస్తున్న ఈ అక్రమ కార్యకలాపాలపై, ప్రభుత్వ అధికారుల ప్రమేయంపై సమగ్ర చర్యల ప్రణాళికను ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి తన అఫిడవిట్‌లో వివరించాలి. ఈ విషయంలో సంతృప్తికరమైన సమాధానం రాకపోతే, కేసును స్వతంత్ర ఏజెన్సీకి బదిలీ చేసే అవకాశం ఉందని కోర్టు హెచ్చరించింది.

పర్యావరణ నిర్లక్ష్యం.. న్యాయ పరిశీలన

అక్రమ మైనింగ్ కార్యకలాపాలు పర్యావరణాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తున్నాయని, ముఖ్యంగా అరవళి వంటి సున్నితమైన ప్రాంతాలలో ఈ సమస్య తీవ్రంగా ఉందని ఈ తీర్పు మరోసారి స్పష్టం చేసింది. గతంలో సుప్రీంకోర్టు కూడా అరవళి మైనింగ్ పై అనేక రాష్ట్రాలలో నిషేధం విధించింది. కార్యనిర్వాహక, శాసనపరమైన చర్యలు సరిపోనప్పుడు, పర్యావరణ చట్టాలను అమలు చేయడంలో న్యాయవ్యవస్థ క్రియాశీలకంగా మారుతోంది. ఈ అక్రమ మైనింగ్ 'పర్యావరణాన్ని నాశనం చేస్తోంది' అని హైకోర్టు గతంలోనే వ్యాఖ్యానించింది. మైనింగ్ అధికారి ఒక లీజు రద్దు సిఫార్సును ఆర్థిక అసాధ్యత కారణంగా కాకుండా, పర్యావరణ ఉల్లంఘనల కారణంగా చేయడాన్ని కోర్టు తప్పుపట్టింది. ఇది గత అక్రమాలను చట్టబద్ధం చేసే ప్రయత్నంగా కోర్టు భావించింది.

రంగంపై ప్రభావం.. భవిష్యత్ అంచనాలు

ఈ తీర్పు, మైనింగ్ రంగంపై, ముఖ్యంగా పర్యావరణ నిబంధనల అమలు విషయంలో పెరుగుతున్న నియంత్రణ, న్యాయపరమైన పరిశీలనను స్పష్టం చేస్తుంది. ఇది మైనింగ్ పరిశ్రమకు, ముఖ్యంగా పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతాలలో పనిచేసే సంస్థలకు ఒక గట్టి హెచ్చరిక. పర్యావరణ ప్రమాణాలకు కట్టుబడి ఉండటం అత్యవసరం. ప్రైవేట్ సంస్థలతో పాటు, ప్రభుత్వ అధికారుల జవాబుదారీతనంపై దృష్టి పెట్టడం, పర్యావరణ పాలనలో మరింత కఠినమైన విధానాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది రంగంలో కార్యకలాపాల కొనసాగింపు, పెట్టుబడి నిర్ణయాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.