ఆసియా దాహార్తి: హిందూ కుష్ హిమాలయాల్లో నీటి కొరత - బిలియన్ల మందికి పెను ముప్పు!

మంచు నిల్వలు ప్రమాదకర స్థాయికి

హిందూ కుష్ హిమాలయ (HKH) ప్రాంతంలోని కీలకమైన మంచు నిల్వలు (Snow Reserves) ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుకున్నాయి. 2026 నాటికి, సగటుతో పోలిస్తే మంచు నిల్వలు 27.8% తగ్గిపోయాయి. ఇది వరుసగా నాలుగో ఏడాదైన తీవ్ర లోటు. ఈ తగ్గుదల, ఈ ప్రాంతంలోని నీటి వనరులపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. ఈ ప్రాంతంలోని పన్నెండు ప్రధాన నదీ పరివాహక ప్రాంతాలపై ఆధారపడి జీవిస్తున్న సుమారు 200 కోట్ల (రెండు బిలియన్ల) మంది ప్రజల ఆర్థిక స్థిరత్వానికి ఇది సవాలుగా మారింది.

ఆర్థిక అస్థిరత ముప్పు

తక్కువ మంచు నిల్వలు అంటే ఆసియా అంతటా వ్యవసాయానికి, హైడ్రోపవర్ (Hydropower) ఉత్పత్తికి నీటి లభ్యత తగ్గిపోవడం. ఆము దర్యా (Amu Darya), హెల్మండ్ (Helmand) వంటి నదులు, తమ నీటిలో 77.5%, 74.4% వరకు మంచు కరగడంపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. ఇప్పటికే ఈ నదుల్లో నీటి కొరత కనిపిస్తోంది. ఇది తాగునీరు, సాగునీరు, సహజ పర్యావరణ వ్యవస్థలపై ప్రభావం చూపుతుంది. మెకాంగ్ (Mekong), యాంగ్జీ (Yangtze) నదుల పరివాహక ప్రాంతాల్లోని హైడ్రోపవర్ ప్లాంట్లు, వసంతకాలం ప్రారంభంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఈ నీటి కొరత, ముఖ్యంగా సింధు (Indus), హెల్మండ్, ఆము దర్యా బేసిన్లలోని వ్యవసాయ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థలకు ఆహార భద్రతపై ప్రత్యక్ష ముప్పును కలిగిస్తుంది.

నీటి కొరత.. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు రిస్క్

'ఆసియా వాటర్ టవర్' గా ప్రసిద్ధి గాంచిన HKH ప్రాంతం, ప్రపంచవ్యాప్త పోకడలను ప్రతిబింబించే సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. అనేక ప్రాంతాలు 'వాటర్ బ్యాంక్రప్టసీ' (Water Bankruptcy) కి గురవుతున్నాయి. అంటే, నీటి వనరులు శాశ్వతంగా క్షీణించి, కోలుకునే స్థితిలో లేవు. దక్షిణాసియా ఈ విషయంలో కీలక ప్రాంతంగా ఉంది. 2050 నాటికి, ప్రపంచ GDPలో 46% వరకు అధిక నీటి ఒత్తిడి (High Water Stress) ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి రానుందని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. నీటి కొరత ఆర్థిక వృద్ధిని తగ్గిస్తుంది, పెట్టుబడులను నిరుత్సాహపరుస్తుంది, ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Inflation) పెంచుతుంది. ఉదాహరణకు, నీటి కొరత గణనీయంగా పెరిగితే, GDP వృద్ధి 0.16% వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ వార్షికంగా సుమారు $58 ట్రిలియన్ల విలువైన నీటి వనరులపై ఆధారపడి ఉంది. ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంక్ (Asian Development Bank), ప్రపంచ బ్యాంక్ (World Bank) వంటి సంస్థలు ఆసియా అభివృద్ధికి, వాతావరణ స్థితిస్థాపకతకు (Climate Resilience) నీటి భద్రత అత్యవసరమని భావిస్తున్నాయి. 2025 నుండి 2040 మధ్య ఆసియా దేశాలకు నీటి మౌలిక సదుపాయాల కోసం $4 ట్రిలియన్ల పెట్టుబడి అవసరమని అంచనా. బిలియన్ల మందికి ఉపాధి కల్పించే, ప్రపంచానికి ఆహారాన్ని అందించే వ్యవసాయం, పంట దిగుబడులు తగ్గడం, ఆహార కొరత, వలసల వంటి వాటికి గురయ్యే అవకాశం ఉంది.

నీటిపై పెరిగిన భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు

మంచు కరగడం వల్ల ఏర్పడుతున్న ఈ సంక్షోభం, ఇప్పటికే క్లిష్టంగా ఉన్న పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చుతోంది. పర్వత ప్రాంతాల్లో నీటి నిర్వహణ (Water Management) బలహీనంగా ఉండటంతో, సమస్య మరింత తీవ్రమవుతోంది. సింధు (Indus) వంటి అంతర్రాష్ట్ర నదులు (Transboundary Rivers) భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణలకు (Geopolitical Conflict) కేంద్రంగా మారుతున్నాయి. భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య దీర్ఘకాలంగా ఉన్న సింధు నీటి ఒప్పందం (Indus Water Treaty), వాతావరణ మార్పులు, వివాదాల వల్ల తీవ్ర ఒత్తిడికి గురవుతోంది. ఇది అణుశక్తి కలిగిన ఈ దేశాల మధ్య వలస సంక్షోభాలు, సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలు, సంఘర్షణల ప్రమాదాలను పెంచుతుంది. సింధు బేసిన్, ప్రపంచంలోని మూడు ప్రధాన నీటి వివాద హాట్‌స్పాట్‌లలో ఒకటిగా గుర్తించబడింది. ఆర్థిక పరిణామాలు, ముఖ్యంగా చిన్న రైతులు, తక్కువ-ఆదాయ వర్గాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతాయి. సింధు బేసిన్ అంతరాయాల వల్ల మాత్రమే పాకిస్తాన్ GDPలో 1.5-2% నష్టపోయే అవకాశం ఉందని కొందరు విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న అనుసరణ చర్యలు (Adaptation Measures), మంచు, హిమానీనదాల మార్పులు, తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనల వల్ల పెరుగుతున్న ప్రమాదాలను ఎదుర్కోవడానికి సరిపోవు.

తక్షణ చర్యలు అవసరం

భవిష్యత్తును పరిశీలిస్తే, HKH ప్రాంతంలో నీటి లభ్యత ఈ శతాబ్దం మధ్య నాటికి గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుని, ఆపై హిమానీనదాలు వేగంగా కరగడం వల్ల తగ్గుతుందని అంచనా. ఇది పర్వతాలు, దిగువ ప్రాంతాలలో నివసించే వర్గాలకు గణనీయమైన అనిశ్చితిని కలిగిస్తుంది. మంచు, ఐస్ కవర్లలో మార్పుల కారణంగా వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం (Landslides) వంటి సంఘటనలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. విస్తృతమైన ఆర్థిక సమస్యలను నివారించడానికి, నీటి కొరత ముప్పును తగ్గించడానికి అత్యవసర, సమన్వయంతో కూడిన నీటి నిర్వహణ, కరువు నివారణ చర్యలు కీలకం.