భారతదేశంలో బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ (Coal Gasification) ప్రోత్సాహక పథకానికి మంచి స్పందన లభించింది. Adani Enterprises, NTPC సహా మొత్తం ఏడు కంపెనీలు దరఖాస్తు చేసుకున్నాయి. అయితే, భారతీయ బొగ్గులోని అధిక బూడిద శాతం (High-Ash Content) కారణంగా సాంకేతిక సవాళ్లు కీలకంగా మారాయి.
భారీ లక్ష్యం.. ముందున్న అడ్డంకులు
కోల్ మినిస్ట్రీ ప్రకటించిన ₹37,500 కోట్ల ఇన్సెంటివ్ స్కీమ్కు సంబంధించి మొదటి రౌండ్ దరఖాస్తులు సెప్టెంబర్ 7న ముగిశాయి. 2030 నాటికి 100 మిలియన్ టన్నుల గ్యాసిఫికేషన్ సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యం. ఇందులో భాగంగా Adani Enterprises మూడు యూరియా ప్రాజెక్టుల కోసం, NTPC సింథటిక్ నేచురల్ గ్యాస్ కోసం ఆసక్తి చూపాయి. వీటితో పాటు Talcher Fertilisers, Gallantt Ispat, Shyam Sel & Power వంటి కంపెనీలు కూడా రంగంలోకి దిగాయి.
దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గించడమే లక్ష్యం
ప్రస్తుతం భారత్ LNG, యూరియా, అమ్మోనియా వంటి రసాయనాల కోసం భారీగా విదేశాలపై ఆధారపడుతోంది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే భారత్ ఈ దిగుమతుల కోసం ₹2.77 లక్షల కోట్లు ఖర్చు చేసింది. గ్యాసిఫికేషన్ ద్వారా స్థానికంగా ఉత్పత్తిని పెంచితే, దాదాపు ₹2.5 లక్షల కోట్ల నుండి ₹3 లక్షల కోట్ల వరకు పెట్టుబడులు వచ్చే అవకాశం ఉందని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది.
టెక్నాలజీ సమస్యే ప్రధానం
భారతీయ బొగ్గులో 30% నుండి 45% వరకు బూడిద (Ash) ఉంటుంది. ఇది ప్రపంచంలోని ఇతర బొగ్గు రకాల్లో చాలా తక్కువ. విదేశాల్లో వాడే గ్యాసిఫికేషన్ టెక్నాలజీని భారత్లో నేరుగా వాడటం కష్టం. చైనా వంటి దేశాల్లో దశాబ్దాల అనుభవం ఉన్నా, వారి టెక్నాలజీని కూడా మన బొగ్గు నాణ్యతకు తగ్గట్టుగా మార్చుకోవాల్సిందే (Engineering modifications). విదేశీ డిజైన్లను కాపీ కొట్టడం కాకుండా, స్వదేశీ టెక్నాలజీని అభివృద్ధి చేసుకోవడమే కంపెనీల ముందున్న అతిపెద్ద సవాలు.
ఈ ప్రాజెక్టులు అత్యంత ఖర్చుతో కూడుకున్నవి (Capital-intensive). కాబట్టి, కంపెనీలు తమ ఆపరేషనల్ ఖర్చులను ఎంత సమర్థవంతంగా తగ్గించుకుంటాయనే దానిపైనే వీటి లాభదాయకత ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రభుత్వం ఇప్పటికే సెప్టెంబర్ 8 నుంచి రెండో రౌండ్ అప్లికేషన్లను ప్రారంభించి, ప్రతి రెండు నెలలకోసారి కొత్త విండోలను తెరవాలని ప్లాన్ చేస్తోంది.