భారతదేశంలో Compressed Biogas (CBG) రంగం ఊహించని అడ్డంకిని ఎదుర్కొంటోంది. బయోగ్యాస్ తయారీలో వెలువడే ఆర్గానిక్ మాన్యుర్‌ను (ఎరువు) అమ్ముకోలేక ప్లాంట్ నిర్వాహకులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఇప్పటివరకు లక్ష్యం పెట్టుకున్న **1,908** ప్లాంట్లలో కేవలం **217** మాత్రమే కార్యకలాపాలు మొదలుపెట్టాయి. ఈ ఎరువుల విక్రయాలు ఆగిపోవడం ప్రాజెక్టుల ఆర్థిక భవితవ్యంపై ప్రభావం చూపుతోంది.
దేశంలో క్లీన్ ఎనర్జీ విస్తరణలో భాగంగా చేపట్టిన Compressed Biogas (CBG) ప్రాజెక్టులు క్లిష్ట దశలో ఉన్నాయి. గ్యాస్ ఉత్పత్తికి ఒక పద్ధతి ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్లాంట్ల లాభదాయకత అంతా సెకండరీ ప్రొడక్ట్ అయిన 'ఫెర్మెంటెడ్ ఆర్గానిక్ మాన్యుర్' అమ్మకాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఈ ఎరువు ప్లాంట్లలో నిల్వలు పేరుకుపోయి, అవి గోదాముల్లా మారుతున్నాయి.
గణాంకాల గందరగోళం
ప్రతిరోజూ 100 టన్నుల వ్యర్థాలను ప్రాసెస్ చేసే ప్లాంట్ నుండి 4 టన్నుల బయోగ్యాస్ వస్తుంది. కానీ అదే సమయంలో 40 టన్నుల ఘన ఎరువు మరియు 50,000 లీటర్ల ద్రవ ఎరువు ఉత్పత్తి అవుతుంది. వీటిని ఎవరూ కొనకపోవడంతో ప్లాంట్లు ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని తగ్గించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
సబ్సిడీల తొలగింపుతో దెబ్బ
ముందుగా ఉన్న మార్కెట్ డెవలప్‌మెంట్ అసిస్టెన్స్ పథకం ద్వారా టన్ను ఎరువుపై ₹1,500 సబ్సిడీ వచ్చేది. అది ఆగిపోవడంతో, మార్కెట్లో భారీగా సబ్సిడీ పొందుతున్న రసాయన ఎరువులతో పోటీ పడటం ఆర్గానిక్ ఎరువులకు కష్టమవుతోంది. దీంతో ఫెర్టిలైజర్ కంపెనీలు కూడా వీటి పంపిణీకి ఆసక్తి చూపడం లేదు.
ఇన్వెస్టర్లకు హెచ్చరిక
ఈ ప్రాజెక్టుల మనుగడకు గ్యాస్ అమ్మకాలు ఎంత ముఖ్యమో, ఎరువుల ఆదాయం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఎరువు నిల్వలు పెరిగిపోతే, ప్లాంట్లు తమ కెపాసిటీని తగ్గించుకోవాల్సి వస్తుంది. ఫలితంగా ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ఆపరేషనల్ బెంచ్‌మార్కులను అందుకోలేక, సబ్సిడీలు కోల్పోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. ప్రభుత్వం దీనిపై ఏదైనా కొత్త పాలసీని తీసుకువస్తుందా లేదా అన్నదే ఇప్పుడు అందరిలో ఉన్న ఆసక్తి.