Strategic petroleum reserves (SPR) విస్తరణలో జాప్యం జరగడంతో, భారత్ ఇప్పుడు కమర్షియల్ స్టోరేజ్ మోడల్ వైపు అడుగులు వేస్తోంది. ప్రైవేట్ మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలతో భాగస్వామ్యం ద్వారా ఖజానాపై భారం పడకుండా ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేసేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధమైంది.
దేశంలో ఇంధన నిల్వలను నిర్వహించే పద్ధతిలో భారత్ ఒక కీలక మార్పునకు శ్రీకారం చుట్టింది. ఇప్పటివరకు కేవలం ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ఆధ్వర్యంలోనే సాగుతున్న ఆయిల్ స్టోరేజ్, ఇకపై మరింత ఫ్లెక్సిబుల్ కమర్షియల్ విధానంలోకి మారనుంది. ప్రస్తుతం విశాఖపట్నం, మంగళూరు, పడూరు కేంద్రాల్లో మనకు 5.33 మిలియన్ టన్నుల స్టోరేజ్ సామర్థ్యం ఉంది. ఇది దేశ అవసరాలకు కేవలం ఒక్క వారం సరిపోయే నిల్వ మాత్రమే. మన దేశం 85% కంటే ఎక్కువ క్రూడ్ ఆయిల్ దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుండటంతో, గ్లోబల్ పరిస్థితులు మారినప్పుడు ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పుగా మారుతోంది.
ప్రాజెక్టుల జాప్యం.. పెరిగిన సవాళ్లు
2018 లోనే ప్రభుత్వం 6.5 మిలియన్ టన్నుల అదనపు నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని నిర్ణయించినా, పనులు ముందుకు సాగడం లేదు. పడూరు ప్రాజెక్ట్ ఒప్పందాలు 2025 వరకు సాగగా, 4 మిలియన్ టన్నుల సామర్థ్యం గల చండీఖోల్ ప్రాజెక్ట్ ఇంకా ప్లానింగ్ దశలోనే ఉంది. మరోవైపు, గత ఆరేళ్లలో (2018-2024) ఉన్న నిల్వ కేంద్రాల వినియోగం కూడా 8.74% నుండి 58.41% మధ్యే ఉంటూ, భారీ స్థాయిలో సామర్థ్యం వృథా అయ్యింది.
కమర్షియల్ మోడలే కీలకం
ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి ప్రభుత్వం పబ్లిక్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం (PPP) వైపు చూస్తోంది. అబుదాబి నేషనల్ ఆయిల్ కంపెనీ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాల ద్వారా, వారి క్రూడ్ ఆయిల్‌ను మన నిల్వ కేంద్రాల్లోనే దాచుకునే సౌకర్యం కల్పిస్తున్నారు. అత్యవసర సమయాల్లో ఆ ఆయిల్‌ను ముందుగా కొనుగోలు చేసే హక్కు (Right of First Refusal) భారత్‌కు ఉంటుంది. 2026 మే లో యూఏఈ (UAE) తో కుదిరిన ఒప్పందం కూడా ఇదే కోవకు చెందినది. ఈ వ్యూహం ద్వారా కొత్తగా వేల కోట్ల ఖర్చుతో ట్యాంకులు నిర్మించాల్సిన అవసరం లేకుండానే, ఇంధన భద్రతను పెంచుకునే దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయి.