భారత్ ఆయిల్ దిశ మార్పు: రష్యాకు ప్రత్యామ్నాయాలు వెతుకుతోందా? కాంట్రవర్సీలో క్రెమ్లిన్

అసలు ఏం జరిగింది? క్రెమ్లిన్ ఏం చెప్పింది?

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన ఒక వ్యాఖ్యతో ఈ వార్త దేశీయంగా, అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశమైంది. భారత్ ఇకపై రష్యా నుంచి చమురు కొనబోదని, అమెరికా, వెనుజులా నుంచి దిగుమతులు పెంచుకుంటుందని ట్రంప్ అన్నారు. అయితే, దీనిపై రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రతినిధి డిమిత్రి పెస్కోవ్ వెంటనే స్పందించారు. భారత్ తన శక్తి వనరుల సరఫరాదారులను మార్చుకోవడం అనేది చాలా కాలంగా జరుగుతున్న సాధారణ ప్రక్రియ అని, ఇది కొత్త పరిణామం కాదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. భారతీయ రిఫైనరీలు (Indian Refiners) కూడా ఇదే విషయాన్ని చెబుతూ, తమ దిగుమతి మిశ్రమాన్ని (Import Mix) ఎప్పటికప్పుడు సర్దుబాటు చేసుకుంటున్నాయని తెలిపారు.

వాస్తవాలు ఏం చెబుతున్నాయి? (Imports Data)

గతంలోతో పోలిస్తే, భారత్ దిగుమతుల్లో రష్యా చమురు వాటా స్వల్పంగా తగ్గిందని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో (FY24-25), భారత్ మొత్తం ముడి చమురు దిగుమతుల్లో రష్యా వాటా సుమారు 35.8% గా ఉంది. అంతకుముందుతో పోలిస్తే ఇది కొంచెం తక్కువ. మరోవైపు, అమెరికా నుంచి దిగుమతులు మాత్రం గణనీయంగా పెరిగాయి. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో (FY26) ఏప్రిల్-నవంబర్ మధ్య, అమెరికా వాటా 8.1% కి చేరింది. గత ఏడాది ఇదే కాలంలో ఇది కేవలం 4.6% మాత్రమే. ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ వంటి దేశాలు ఎప్పటిలాగే భారత్ ఇంధన భద్రతలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. టాప్ 5 సరఫరాదారుల నుంచే సుమారు 82% పైగా దిగుమతులు జరుగుతున్నాయి. అయినా, భారత్ తన ముడి చమురు అవసరాల్లో సుమారు 80-84% వరకు దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది.

కొత్త దారులకు సాంకేతిక, ఆర్థిక అడ్డంకులు?

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, రష్యా చమురు దిగుమతులను పూర్తిగా నిలిపివేసి, ఇతర దేశాల నుంచి తెచ్చుకోవడంలో కొన్ని ముఖ్యమైన సాంకేతిక, ఆర్థిక సవాళ్లు ఉన్నాయి. రష్యా నుంచి వచ్చే 'యురల్స్' (Urals) చమురు ఎక్కువగా చిక్కగా, సల్ఫర్ ఎక్కువగా ఉండే రకానికి చెందినది. కానీ, అమెరికా నుంచి వచ్చే షేల్ ఆయిల్ (Shale Oil) తేలికపాటి గ్రేడ్ లో ఉంటుంది. ఈ తేడా వల్ల, భారతీయ రిఫైనరీలు ఆయిల్ నాణ్యతను సరిచేయడానికి అదనపు ఖర్చుతో కూడిన బ్లెండింగ్ (Blending) ప్రక్రియలు చేపట్టాల్సి వస్తుంది. ఇక వెనుజులా నుంచి దిగుమతి చేసుకునే చిక్కటి చమురు (Heavy Crude) విషయానికొస్తే, దానిని భారత్ దిగుమతి బిల్లును ఏడాదికి $3 బిలియన్ల వరకు తగ్గించే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, అందుకు రష్యా చమురుతో పోలిస్తే $10-12 ప్రతి బ్యారెల్‌కు డిస్కౌంట్ (Discount) లభించాల్సిందే. అంతేకాదు, లాజిస్టిక్స్, రిఫైనరీ సర్దుబాట్లకు కూడా ఎక్కువ ఖర్చు అవుతుంది. కాబట్టి, కేవలం సరఫరాదారులను మార్చడం అంత సులువు కాదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

భౌగోళిక రాజకీయాలు, మార్కెట్ అస్థిరత

ఏ దేశ నాయకులైనా చేసే వ్యాఖ్యలు, అవి వాస్తవమైనా కాకపోయినా, ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లలో అస్థిరతను (Market Volatility) సృష్టించగలవు. ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు భారత్ ఎంతగా దిగుమతులపై ఆధారపడుతుందో, సరఫరాలో ఏ చిన్న అంతరాయం వచ్చినా ధరలు ఎలా పెరిగిపోతాయో గుర్తు చేశాయి. రష్యా ప్రపంచ చమురు ఎగుమతుల్లో సుమారు 10% వాటా కలిగి ఉంది. రష్యా ఉత్పత్తి తగ్గించినా, ఎగుమతులు ఆపినా ధరలు అనూహ్యంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. గతంలో, 2022లో రష్యా ఉత్పత్తిని తగ్గించినప్పుడు, బ్యారెల్ ధర $120 కి చేరింది. దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు పెరిగాయి. ప్రస్తుతం రష్యాపై అమలవుతున్న ఆంక్షలు, ధరల పరిమితులు (Price Caps) కూడా దాని ఎగుమతి ఆదాయాన్ని, వాణిజ్య మార్గాలను ప్రభావితం చేశాయి. డిసెంబర్ 2025లో రష్యా ఉత్పత్తి రోజుకు 9.326 మిలియన్ బ్యారెళ్లకు తగ్గడం కూడా దీనికి ఉదాహరణ.

ప్రస్తుతం బ్రెంట్ క్రూడ్ (Brent Crude) ధర సుమారు $67.48 డాలర్లు ఉండగా, డబ్ల్యూటీఐ (WTI) క్రూడ్ ధర సుమారు $63.21 డాలర్లు ఉంది. మార్కెట్లో అధిక సరఫరా (Oversupply) ఉన్నా, భౌగోళిక రాజకీయపరమైన (Geopolitical) సమస్యలు వస్తే ధరలు పైకి కదిలే అవకాశం ఉంది.

భారత చమురు రంగ ఆర్థిక పరిస్థితులు, భవిష్యత్తు

భారత చమురు, గ్యాస్ రంగంలోని ప్రధాన కంపెనీల ఆర్థిక పనితీరు చూస్తే, మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ (Market Cap), పీ/ఈ రేషియో (P/E Ratio) వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి:

ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL): పీ/ఈ రేషియో సుమారు 9.02, మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹2.36 లక్షల కోట్లు.

ఆయిల్ అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ కార్పొరేషన్ (ONGC): పీ/ఈ రేషియో సుమారు 7.64, మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹3.23 లక్షల కోట్లు.

రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ (Reliance Industries): పీ/ఈ రేషియో సుమారు 22.5x, మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹20 లక్షల కోట్లు.

శక్తి రంగంలోని పరిశ్రమ సగటు పీ/ఈ రేషియో సుమారు 16.65తో పోలిస్తే, ఈ కంపెనీల వాల్యుయేషన్స్ (Valuations) కొంత ఎక్కువగా ఉన్నాయి. పట్టణీకరణ, ఇంధన భద్రత అవసరాలతో భారత చమురు, గ్యాస్ మార్కెట్ 2031 నాటికి ఏటా 4.78% సీఏజీఆర్ (CAGR) తో వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా. అయితే, ఈఎస్జీ (ESG) పెట్టుబడులు, మౌలిక సదుపాయాల సమస్యలు దీని వేగాన్ని తగ్గించవచ్చు.

భవిష్యత్తులో, భారత చమురు, గ్యాస్ రంగం డిమాండ్ పెరుగుదలతో ముందుకు సాగనుంది. అయితే, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య విధానాలు, ఇతర మార్కెట్ పరిస్థితులు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. 2026లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముడిచమురు సరఫరాలో 3.7 మిలియన్ బ్యారెళ్ల మేర మిగులు ఉంటుందని అంచనా. ఇది ధరలపై ఒత్తిడి తెచ్చే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి, భారత్ తన దిగుమతి మిశ్రమాన్ని (Import Mix) వ్యూహాత్మకంగా నిర్వహించుకోవాలి.