2019 నుంచి 2024 మధ్య భారత్ క్లీన్ ఎనర్జీ పరిశోధనల కోసం **₹1,443 కోట్ల** భారీ మొత్తాన్ని కేటాయించింది. అయితే, ఈ నిధులు ఎక్కువగా ల్యాబ్ స్థాయి ప్రాజెక్టులకే పరిమితం కావడం ఇన్వెస్టర్లలో ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
గడిచిన ఐదేళ్లలో గ్రీన్ ఎనర్జీ రంగానికి ₹1,443 కోట్ల భారీ నిధులను వెచ్చించినప్పటికీ, ఫలితాలు ఆశించిన స్థాయిలో లేవు. సుమారు 1,350 ప్రాజెక్టులకు నిధులు అందినా, అవి కేవలం పరిశోధనలకే పరిమితమయ్యాయి తప్ప, భారీ స్థాయి ఉత్పత్తికి (Large-scale manufacturing) నోచుకోలేదు.
ల్యాబ్ నుంచి ఫ్యాక్టరీకి చేరని సత్తా
పరిశ్రమలో దీన్ని 'వ్యాలీ ఆఫ్ డెత్' (Valley of death) అని పిలుస్తారు. అంటే, ఒక టెక్నాలజీ ల్యాబ్‌లో అద్భుతంగా పనిచేసినా, దాన్ని భారీ స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేసే ఫ్యాక్టరీలుగా మార్చడానికి అయ్యే ఖర్చు, సంక్లిష్టత వల్ల వెనకడుగు వేయడం. భారతీయ క్లీన్ ఎనర్జీ ప్రాజెక్టులు ప్రస్తుతం ఇదే దశలో చిక్కుకున్నాయి. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (DST) నిధులిచ్చినా, చాలా ప్రాజెక్టులు కమర్షియల్ ప్రొడక్షన్‌కి దూరంగా ఉన్నాయి.
ముఖ్యంగా సోలార్ ఎనర్జీ రంగంలో ₹401 కోట్లు వెచ్చించినా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పోటీపడేలా పరికరాలను తయారు చేయడంలో మనం ఇంకా వెనుకబడే ఉన్నాం. దీనివల్ల సోలార్ సెల్స్, బ్యాటరీ సెల్స్ వంటి కీలక విడిభాగాల కోసం మనం ఇతర దేశాలపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తోంది.
ఇన్వెస్టర్లు ఏం గమనించాలి?
గ్రీన్ ఎనర్జీలో పెట్టుబడి పెట్టిన కంపెనీల లాభాల మార్జిన్లపై ఈ దిగుమతుల భారం ప్రధాన ప్రభావం చూపిస్తుంది. ప్రపంచ మార్కెట్లో ధరలు మారినా లేదా సప్లై చైన్ దెబ్బతిన్నా, ఈ కంపెనీలు తీవ్ర నష్టాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. పీఎల్ఐ (PLI - Production Linked Incentive) వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు ఉన్నప్పటికీ, కేవలం పరిశోధనల మీద ఆధారపడటం సరిపోదు. ఆయా కంపెనీలు కేవలం అసెంబ్లీ యూనిట్ల నుంచి మారి, సొంతంగా విడిభాగాలను తయారు చేసే స్థాయికి (Component manufacturing) ఎదగగలుగుతున్నాయా లేదా అన్నది ఇన్వెస్టర్లు నిశితంగా గమనించాలి.