దేశీయ ఆయిల్ & గ్యాస్ అన్వేషణను వేగవంతం చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కీలక అడుగు వేసింది. దీని కోసం 'ఎంపవర్డ్ కమిటీ ఆఫ్ సెక్రటరీస్' (Empowered Committee of Secretaries) ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది బిడ్డింగ్ ప్రక్రియలను వేగవంతం చేయడంతో పాటు, కాంట్రాక్టు వివాదాలను పరిష్కరించడంలో సహాయపడుతుంది. ఈ నిర్ణయం, ఇటీవల ఆమోదించిన ₹84,084 కోట్ల 'సముద్ర మంథన్' పథకానికి ఊతమిస్తుందని భావిస్తున్నారు.
కొత్త కమిటీ ఏర్పాటు వెనుక కారణం?
పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువుల మంత్రిత్వ శాఖ, దేశీయ చమురు, సహజ వాయువు రంగంలో నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో ఏకరూపత తీసుకురావడానికి ఈ 'ఎంపవర్డ్ కమిటీ ఆఫ్ సెక్రటరీస్' (ECS) ను ఏర్పాటు చేసింది. ఈ ఉన్నత స్థాయి కమిటీ, వేలం సిఫార్సులను సమీక్షించడం, వివిధ లైసెన్సింగ్ మోడల్స్ కింద కాంట్రాక్టు నిబంధనలను ఖరారు చేయడం, మరియు క్లిష్టమైన వివాదాలను పరిష్కరించడం వంటి బాధ్యతలను నిర్వహిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలన్నీ ఒకే చోటుకు తీసుకురావడం ద్వారా, ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలకు మరింత సమర్థవంతమైన, ఊహించదగిన వాతావరణాన్ని సృష్టించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
'సముద్ర మంథన్' పథకానికి మద్దతు
ఇటీవల, క్యాబినెట్ 'సముద్ర మంథన్' నేషనల్ ఆఫ్షోర్ (Offshore) ఎక్స్ ప్లోరేషన్ స్కీమ్ కు ఆమోదం తెలిపింది. దీనికి గాను ₹84,084 కోట్ల నిధులను 2030-31 ఆర్థిక సంవత్సరం వరకు కేటాయించింది. దేశీయ ఆఫ్షోర్ హైడ్రోకార్బన్ ఉత్పత్తిని పెంచడం ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. అయితే, భారీ పెట్టుబడులను అమలు చేయడంలో తరచుగా ఆలస్యం అయ్యే పరిపాలనాపరమైన అడ్డంకులను తొలగించడంలో ఈ కొత్త కమిటీ కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని అంచనా.
దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం
భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాలలో సుమారు 85% దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. ఇది ప్రపంచ ధరల ఒడిదుడుకులకు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలకు ఆర్థిక వ్యవస్థను గురిచేస్తుంది. పెరుగుతున్న డిమాండ్ కు అనుగుణంగా దేశీయ ఉత్పత్తి పెరగడం లేదు. 2018-19లో 34.2 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులు (MMT) ఉన్న ఉత్పత్తి, 2024-25 నాటికి 28.7 MMT కి తగ్గుతుందని అంచనా. ఈ ధోరణిని మార్చడానికి, కమిటీ కాంట్రాక్టు స్థిరత్వాన్ని సులభతరం చేయడం, ఆమోదాలను వేగవంతం చేయడం చాలా కీలకం.
పెట్టుబడులకు ప్రోత్సాహం & సవాళ్లు
ప్రభుత్వం, అర్హత కలిగిన డీప్ వాటర్ (Deepwater) అన్వేషణ బావుల కోసం అయ్యే ఖర్చులలో 50% వరకు ఆర్థిక సహాయం అందిస్తూ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహిస్తున్నప్పటికీ, ఈ రంగం అధిక నష్టభయం (High-risk) తో కూడుకున్నది. డీప్ వాటర్, అల్ట్రా-డీప్ వాటర్ ప్రాంతాల్లో అన్వేషణకు అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, గణనీయమైన ఖర్చులు అవసరం. అంతేకాకుండా, దేశీయ ముడి చమురుపై విధించే స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సైజ్ డ్యూటీ (SAED) వంటి ఆర్థిక విధానాలు లాభదాయకతను ప్రభావితం చేస్తాయి.
భవిష్యత్ అంచనాలు
రాబోయే కాలంలో, రాబోయే బిడ్ రౌండ్లను ఎంత వేగంగా ప్రాసెస్ చేస్తుంది, దీర్ఘకాలిక వివాదాలను ఎంత త్వరగా పరిష్కరిస్తుంది అనే దానిపై ఈ కమిటీ పనితీరు ఆధారపడి ఉంటుంది. దేశీయ అన్వేషణ రంగంలో మరింత ఆకర్షణీయంగా మార్చడానికి 'సముద్ర మంథన్' పథకం విజయవంతం కావడం, కమిటీ సిఫార్సు చేసే తదుపరి విధాన మార్పులపై పెట్టుబడిదారులు దృష్టి సారిస్తారు.