ప్రపంచవ్యాప్తంగా డీజిల్ రిఫైనరీలపై దాడులు, ఎగుమతి ఆంక్షల వల్ల సప్లై చైన్ సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. మన దేశానికి రిఫైనింగ్ కెపాసిటీ ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, గ్లోబల్ మార్కెట్ వోలటాలిటీ మరియు క్రూడ్ ఆయిల్ ధరల ప్రభావం ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీల లాభాలపై పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ ఎనర్జీ మార్కెట్లో డీజిల్ ధరలు భారీగా పెరిగాయి. దీనికి ప్రధానంగా రెండు కారణాలు ఉన్నాయి. ఒకటి, భూరాజకీయ ఉద్రిక్తతల వల్ల రిఫైనరీలపై దాడులు జరగడం, రెండు, రష్యా వంటి ప్రధాన ఉత్పత్తి దేశాలు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు విధించడం. క్రూడ్ ఆయిల్ను డీజిల్గా మార్చే రిఫైనరీ మౌలిక సదుపాయాలు దెబ్బతినడంతో, సప్లై భారీగా పడిపోయింది. ముడి చమురు ధరకూ, తయారైన డీజిల్ ధరకూ మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం, అంటే 'క్రాక్ స్ప్రెడ్' (Crack Spread) రికార్డ్ స్థాయికి చేరడం సరఫరా వ్యవస్థ ఎంత ఒత్తిడిలో ఉందో చెబుతోంది.
గ్లోబల్ మార్కెట్ల అస్థిరతకు కారణం
ప్రపంచవ్యాప్తంగా రిఫైనింగ్ వ్యవస్థలో ఎలాంటి అదనపు నిల్వలు (Buffer) లేకపోవడమే ఈ సంక్షోభానికి ప్రధాన కారణం. ముఖ్యంగా అమెరికా వంటి దేశాల్లో రిఫైనరీలు పూర్తి సామర్థ్యంతో పనిచేస్తున్నాయి, దీంతో సరఫరాలో చిన్న అంతరాయం కలిగినా ధరల్లో భారీ మార్పులు వస్తున్నాయి. రిఫైనరీలపై దాడుల వల్ల ప్రతిరోజూ లక్షల బ్యారెళ్ల ఉత్పత్తి నిలిచిపోతోంది.
ఎనర్జీ మ్యాప్లో భారత్ స్థానం
ఈ పరిస్థితిలో భారత్ ఒక కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. దేశవ్యాప్తంగా వార్షిక రిఫైనింగ్ సామర్థ్యం సుమారు 258.1 మిలియన్ టన్నులుగా ఉంది. దేశీయ అవసరాలకు మించి ఇంధనాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తున్నాం కాబట్టే, యూరప్ వంటి దేశాలకు కూడా డీజిల్ ఎగుమతి చేయగలుగుతున్నాం. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఇండియా సుమారు 61.5 మిలియన్ టన్నుల పెట్రోలియం ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేయడం గమనార్హం. ఈ మిగులు ఉత్పత్తి వల్ల అంతర్జాతీయ కొరత నుంచి భారత్ కొంతవరకు రక్షణ పొందుతోంది.
ఇన్వెస్టర్లు ఏమి గమనించాలి?
ఇండియా ఇంధన ఎగుమతిదారు అయినప్పటికీ, మనం ఇప్పటికీ క్రూడ్ ఆయిల్ని భారీగా దిగుమతి చేసుకుంటున్నాము. గ్లోబల్ మార్కెట్లో ధరలు పెరిగితే, మన దిగుమతి బిల్లు పెరిగి, దేశీయంగా ఇన్ఫ్లేషన్ (ద్రవ్యోల్బణం) పెరిగే ముప్పు ఉంది.
స్టాక్ మార్కెట్ పరంగా చూస్తే, Reliance Industries వంటి భారీ రిఫైనింగ్ సామర్థ్యం ఉన్న కంపెనీలు గ్లోబల్ మార్జిన్ల నుంచి లాభపడవచ్చు. అయితే, Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum, మరియు Hindustan Petroleum వంటి పబ్లిక్ సెక్టార్ కంపెనీల లాభాలు మాత్రం ప్రభుత్వం తీసుకునే ఇంధన ధరల నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. గ్లోబల్ వోలటాలిటీ నేపథ్యంలో వీటి రిఫైనింగ్ మార్జిన్లు మరియు ప్రభుత్వ పాలసీ మార్పులను ఇన్వెస్టర్లు నిశితంగా గమనించాలి.