ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక సంక్షోభాలు (Global Shocks) పొంచి ఉన్నా, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ నిలకడగా ముందుకు సాగుతోంది. ఇందుకు ప్రధాన కారణాలు – ఇంధన రంగంలో వైవిధ్యం (Energy Diversification), వర్షాలపై వ్యవసాయం ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, మెరుగైన విధానపరమైన చర్యలు, దేశీయ పెట్టుబడులపై (Domestic Capital) పెరిగిన ఆధారపడటం. ఈ అంశాలు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ఒడిదుడుకులను తట్టుకుని, వృద్ధిని స్థిరంగా ఉంచడంలో సహాయపడుతున్నాయి.
తగ్గిన ఇంధన, వ్యవసాయ రంగాల నష్టభయం
గత దశాబ్దకాలంలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ గ్లోబల్ షాక్లను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని గణనీయంగా పెంచుకుంది. ఈ స్థిరత్వానికి ముఖ్య కారణాలు ఇంధన, వ్యవసాయ, ఆర్థిక రంగాలలో తీసుకొచ్చిన మార్పులే.
ఇంధన రంగంలో కీలకం:
భారతదేశం ఇప్పటికీ 80% కంటే ఎక్కువ ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకుంటున్నప్పటికీ, దేశీయ రిఫైనింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడం, ఇంధన వనరులను వైవిధ్యపరచడం వల్ల ప్రపంచ చమురు ధరల పెరుగుదల ప్రభావం ఇప్పుడు అంతగా లేదు. దీనికి తోడు, ఇథనాల్ మిశ్రమం, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల (Renewable Energy) వైపు మొగ్గు చూపడం వల్ల దీర్ఘకాలంలో ఇంధన ధరల ఒడిదుడుకుల నుంచి రక్షణ లభిస్తోంది.
వ్యవసాయ రంగంలో మెరుగుదల:
గతంలో వర్షాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడిన వ్యవసాయ రంగం ఇప్పుడు మరింత పటిష్టంగా మారింది. ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులు, మెరుగైన నీటి సంరక్షణ, స్థానిక పంటల వాడకం పెరగడం వల్ల మాన్సూన్పై ఆధారపడటం తగ్గింది. అంతేకాకుండా, ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో ఆహార ధాన్యాల నిల్వలు, రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు మెరుగ్గా ఉండటం వల్ల ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల ప్రభావం కూడా తగ్గుముఖం పట్టింది.
ఆర్థిక స్థిరత్వం, విధాన అమలు
ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్లలో RB I పాత్ర:
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) విదేశీ మారక నిల్వలను (Forex Reserves) అప్రమత్తంగా నిర్వహించడం, కరెంట్ అకౌంట్ లోటును (Current Account Deficit) ఆర్థికంగా భర్తీ చేయడం వంటి చర్యలతో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Capital Outflows) సమయంలో ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థిరత్వాన్ని కాపాడుతోంది.
దేశీయ పెట్టుబడుల ప్రాధాన్యత:
భారత ఈక్విటీ మార్కెట్లు (Equity Markets) పరిణితి చెందడం వల్ల, విదేశీ పోర్ట్ఫోలియో పెట్టుబడిదారులపై (FPIs) ఆధారపడటం తగ్గింది. దేశీయ పెట్టుబడులు కీలకంగా మారాయి. విదేశీ ఈక్విటీ, రుణ పెట్టుబడులను సమతుల్యంగా ఉంచడం వల్ల, పెద్ద ఎత్తున పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ వల్ల కరెన్సీ ఒడిదుడుకులకు ఆస్కారం తగ్గింది.
దీర్ఘకాలిక వృద్ధికి బాట
ప్రస్తుత ఆర్థిక పరిస్థితులు, ప్రపంచంలోని భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, కమోడిటీ ధరల మార్పులు ఉన్నప్పటికీ, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ మునుపటి కంటే వైవిధ్యంగా మారింది. రాష్ట్రాల స్థాయిలో సంస్కరణలు, హరిత ఇంధన పరివర్తన (Green Energy Transition) వేగం భవిష్యత్తులో కీలకం కానున్నాయి. అంతర్జాతీయ అనిశ్చితిని ఎదుర్కొంటూ పెట్టుబడులను, వృద్ధిని నిలబెట్టుకోవడానికి విధాన రూపకల్పనపై దృష్టి సారించడమే దేశ వ్యూహంలో ప్రధానాంశంగా ఉంది.