పశ్చిమ బెంగాల్ ఆర్థిక ప్రగతి: గుజరాత్‌ను అధిగమించే లక్ష్యం.. దశాబ్దాల సమస్యలతో పోరాటం

రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి: ఆశలు-ఆందోళనలు

పశ్చిమ బెంగాల్ తన ఆర్థిక స్థానాన్ని పునర్నిర్వచించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది, ముఖ్యంగా గుజరాత్ అభివృద్ధి సూచికలను అధిగమించాలనే లక్ష్యంతో ఉంది. ఇది కేవలం ప్రకటనలతో సరిపెట్టే విషయం కాదు, చారిత్రాత్మకంగా వెనుకబడిన ఆర్థిక వ్యూహాలను సమూలంగా మార్చాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం మౌలిక సదుపాయాలు, పట్టణ పునరుద్ధరణ, పారిశ్రామిక ప్రోత్సాహకాలపై దృష్టి సారించడం ఒక కొత్త విధానాన్ని సూచిస్తున్నప్పటికీ, రాష్ట్ర గతం నుంచి సంక్రమించిన లోతైన ఆర్థిక సవాళ్లు ఈ మార్గాన్ని క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి.

ఆర్థిక క్షీణత - పెట్టుబడుల అంతరం

గుజరాత్‌ను మించి పారిశ్రామికంగా ఎదగాలన్న పశ్చిమ బెంగాల్ ఆకాంక్ష, వాస్తవ పరిస్థితులతో పోరాడాల్సి వస్తోంది. దశాబ్దాలుగా నెలకొన్న ఆర్థిక స్తబ్దత, కోల్పోయిన అవకాశాలు దాని స్థానాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఒకప్పుడు అగ్రగామిగా ఉన్న రాష్ట్రం, భారతదేశ GDPలో తన వాటాను 1960లలో 10% నుంచి 2023-24 నాటికి సుమారు **5.6%**కు తగ్గించుకుంది. విధానపరమైన అస్థిరత, భారీ స్థాయిలో పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంలో చారిత్రక వైఫల్యాలు ఈ దీర్ఘకాలిక క్షీణతకు కారణాలు. ప్రభుత్వం పారిశ్రామిక కేంద్రాలు, మౌలిక సదుపాయాలను ప్రోత్సహిస్తున్నప్పటికీ, 'వ్యాపారం చేయడానికి సులభమైన రాష్ట్రం' (Ease of Doing Business) ర్యాంకింగ్స్‌లో పశ్చిమ బెంగాల్, గుజరాత్ వంటి అగ్ర రాష్ట్రాల కంటే వెనుకబడి ఉంది. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే పశ్చిమ బెంగాల్‌కు విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) గణనీయంగా తక్కువగా వస్తున్నాయి, ఇది ఆశయాలకు, పెట్టుబడులకు అవసరమైన వాతావరణానికి మధ్య ఉన్న భారీ అంతరాన్ని సూచిస్తుంది.

భూసేకరణ సవాళ్లు యథాతథం

పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం ఉపయోగించని భూమిని వినియోగించుకోవడం అభివృద్ధి వ్యూహంలో కీలక భాగం. రాష్ట్రం వద్ద, మూతపడిన ప్రభుత్వ రంగ యూనిట్ల నుండి వచ్చిన భూములతో సహా గణనీయమైన భూ వనరులున్నాయి. అయినప్పటికీ, గత భూసేకరణ సమస్యలు ఇప్పటికీ ఒక అడ్డంకిగా ఉన్నాయి. టాటా మోటార్స్ తన నానో ప్లాంట్‌ను తరలించిన సింగూర్ వివాదం, భూ హక్కులు, రాజకీయ వ్యతిరేకత, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసంతో ముడిపడి ఉన్న సవాళ్లను స్పష్టంగా చూపుతుంది. సుప్రీంకోర్టు తీర్పు, ఆ తర్వాత టాటా మోటార్స్‌కు ₹766 కోట్ల మధ్యవర్తిత్వ అవార్డు, ఇలాంటి వివాదాల దీర్ఘకాలిక వ్యయాన్ని తెలియజేస్తాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో భూ వినియోగాన్ని క్లిష్టతరం చేస్తున్న అర్బన్ ల్యాండ్ సీలింగ్ యాక్ట్ వంటి నిబంధనలు, సేకరణ ఖర్చులను పెంచి, ప్లాట్లను విచ్ఛిన్నం చేస్తున్నాయి. దుర్గాపూర్-అసన్‌సోల్ ప్రాంతాల్లో మూతపడిన పరిశ్రమల నుండి పెద్ద ఎత్తున భూములు పారిశ్రామిక వినియోగం కోసం కేటాయించబడినప్పటికీ, వాటి ప్రభావవంతమైన వినియోగం చట్టపరమైన సందిగ్ధతలను పరిష్కరించడం, నియంత్రణ స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఆర్థిక ఆరోగ్యం, మౌలిక సదుపాయాల లోపాలు

మునిసిపల్ సంస్థలు తీవ్రమైన ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నాయి, ఇది నీరు, మురుగునీటి వంటి అత్యవసర సేవలను అందించే వారి సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేస్తోంది. ఈ సంస్థలు తరచుగా రాష్ట్ర గ్రాంట్లపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడతాయి, తమ స్వంత ఆదాయం ఖర్చులను, పెన్షన్ బాధ్యతలను కూడా భరించడానికి సరిపోదు. మునుపటి ప్రభుత్వం నీటి పన్నులు విధించడానికి నిరాకరించడం ఈ సమస్యలను మరింత తీవ్రతరం చేసింది, కోల్‌కతాలో కూడా మౌలిక సదుపాయాల నిర్వహణ సరిగా లేకపోవడానికి దారితీసింది. గణనీయమైన ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి బలమైన పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలు అవసరం కాబట్టి, ఈ ఆర్థిక లోటులను పరిష్కరించడం చాలా ముఖ్యం. రాష్ట్రం యొక్క విస్తృత ఆర్థిక ఆరోగ్యం ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది, దాని రుణ-GSDP నిష్పత్తి రాష్ట్ర సగటు కంటే ఎక్కువగా ఉందని, నిరంతర ఆదాయ లోటు ఉందని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.

నిర్మాణ బలహీనతలు, పెట్టుబడి వాతావరణం

రాష్ట్ర పారిశ్రామిక రంగం విధాన మార్పులు, తూర్పు భారతదేశానికి ప్రతికూలమైన గత ఫ్రైట్ ఈక్వలైజేషన్ విధానాలు, 1990ల ఐటీ బూమ్ వంటి జాతీయ వృద్ధి దశలను కోల్పోవడం వంటి కారణాల వల్ల లోతైన చారిత్రక క్షీణతను చూపుతోంది. 2011 మరియు 2025 మధ్య 6,600 కంటే ఎక్కువ కంపెనీలు పశ్చిమ బెంగాల్‌ను వదిలి వెళ్ళాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి, ఇది పెట్టుబడి వాతావరణం సవాలుగా ఉందని తెలియజేస్తుంది. రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం జాతీయ సగటు కంటే దిగువకు పడిపోయింది. దోపిడీ, అనధికారిక కమీషన్లతో కూడిన "సిండికేట్ రాజ్", "కట్ మనీ" సంస్కృతి వంటి ఆరోపణలు, వ్యవస్థాపక వాతావరణం సరిగా లేదనే అభిప్రాయాన్ని కలిగించి, పెట్టుబడులను మరింతగా నిరుత్సాహపరుస్తున్నాయి. భారతదేశ ఉత్పాదక రంగం "మేక్ ఇన్ ఇండియా 3.0", "చైనా + 1" వ్యూహం వంటి కార్యక్రమాలతో వృద్ధి చెందడానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, పశ్చిమ బెంగాల్ యొక్క నిర్మాణ సమస్యలు, ఊహాజనిత అస్థిరత ప్రయోజనం పొందకుండా అడ్డుకుంటున్నాయి. గుజరాత్, మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాల్లో తయారీ రంగ వృద్ధితో పోలిస్తే, రాష్ట్ర సేవారంగం అభివృద్ధి చెందుతోంది.

పునరుద్ధరణకు లోతైన మార్పు అవసరం

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పశ్చిమ బెంగాల్ ఆర్థిక పునరుద్ధరణ కేవలం విధాన ప్రకటనలకు మించింది. వ్యవస్థాపకులకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించడానికి విధానపరమైన నిశ్చయత, సంస్థాగత విశ్వసనీయత, రాజకీయాలకు అతీతమైన పాలన అవసరం. ఐటీ-బీపీఎం, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వంటి రంగాలు, రాష్ట్రం యొక్క తూర్పు గేట్‌వేగా తన స్థానాన్ని ఉపయోగించుకోవడం వంటివి ఆశాజనకంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, పరివర్తనకు లోతుగా పాతుకుపోయిన నిర్మాణ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని పెంపొందించడానికి నిరంతర కృషి అవసరం. ప్రతిష్టాత్మక అభివృద్ధి ప్రణాళికలు వాస్తవ ఆర్థిక పురోగతిని అందించాలంటే, పారదర్శక పాలన, సమర్థవంతమైన మూలధన సృష్టి వైపు నిర్ణయాత్మక మార్పు కీలకం.