ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 'లఖ్‌పతి దీదీ' పథకం భారీ విజయాన్ని అందుకుంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా **11 లక్షల** మందికి పైగా మహిళలు ఏటా **₹1 లక్ష** కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని పొందుతూ ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకున్నారు. సెల్ఫ్ హెల్ప్ గ్రూపుల (SHGs) ద్వారా సాధ్యమైన ఈ మార్పుపై ఒక ప్రత్యేక విశ్లేషణ.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 'లఖ్‌పతి దీదీ' పథకం ఒక కీలక మైలురాయిని చేరుకుంది. సెల్ఫ్ హెల్ప్ గ్రూపుల్లో (SHGs) సభ్యులుగా ఉన్న 11 లక్షల మందికి పైగా మహిళలు, ఇప్పుడు ఏటా కనీసం ₹1 లక్ష ఆదాయాన్ని గడిస్తూ ఆర్థిక స్వావలంబన సాధించారు. దీన్ దయాళ్ అంత్యోదయ యోజన - నేషనల్ రూరల్ లైవ్లీహుడ్స్ మిషన్ (DAY-NRLM) కింద ఈ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తున్నారు.
గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగస్వామ్యం
ఈ పథకం అమలులో ఉత్తరప్రదేశ్ స్టేట్ రూరల్ లైవ్లీహుడ్ మిషన్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు అవసరమైన క్రెడిట్, సాంకేతిక శిక్షణను అందించడం ద్వారా వారిని కేవలం వ్యవసాయంపైనే కాకుండా, ఇతర చిన్న తరహా వ్యాపారాల వైపు మళ్ళిస్తున్నారు. తద్వారా వారు సీజనల్ పనుల నుంచి బయటపడి, సుస్థిరమైన ఆదాయ మార్గాలను ఏర్పరుచుకుంటున్నారు.
ఆర్థిక ప్రభావం మరియు సవాళ్లు
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చిన్న తరహా పరిశ్రమలు పెరగడం అనేది ఆర్థిక వృద్ధికి మంచి సంకేతం. ఇది కుటుంబాల వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచడమే కాకుండా, స్థానిక సప్లై చైన్‌ను బలోపేతం చేస్తుంది. అయితే, ₹1 లక్ష వార్షిక ఆదాయాన్ని స్థిరంగా కొనసాగించడం అనేది ఒక పెద్ద సవాలు. మార్కెట్ ఒడిదుడుకులు, ముడి సరుకుల ధరల పెరుగుదల, మరియు సీజనల్ డిమాండ్ వంటి అంశాలు ఈ మహిళల వ్యాపారాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతం ఉన్న డేటా సెల్ఫ్-రిపోర్టింగ్ ఆధారంగా ఉండటంతో, రాబోయే రోజుల్లో ఈ వ్యాపారాలు ఎటువంటి ఆర్థిక మద్దతు లేకుండా మార్కెట్ పోటీని తట్టుకుని నిలబడుతాయా? అనేది ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది. మహిళల నేతృత్వంలోని ఈ యూనిట్ల మనుగడపైనే ఈ పథకం యొక్క దీర్ఘకాలిక విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.