ఉద్యోగులు తమకు రావలసిన జీతం ఇంకా బ్యాంకు ఖాతాలో జమ కాకపోయినా, ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం, ఆ జీతం 'అందుకోవడానికి అర్హత' పొందిన తేదీ నుండే పన్ను పరిధిలోకి వస్తుంది. అంటే, కంపెనీలు ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల జీతాలు ఆలస్యం చేస్తే, ఉద్యోగులు ఇంకా రాని డబ్బుపై కూడా పన్ను చెల్లించాల్సి రావచ్చు. ఈ విషయం తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
చాలా మంది ఉద్యోగులు తమ బ్యాంకు ఖాతాలో జీతం జమ అయితేనే దానిపై పన్ను పడుతుందని అనుకుంటారు. కానీ, భారత ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం, జీతం 'అర్హత తేదీ' (due date) లేదా 'అందుకున్న తేదీ' (receipt date) – ఈ రెండింటిలో ఏది ముందు జరిగితే దాని ప్రకారం పన్ను విధిస్తారు.
'అర్హత తేదీ' ఎందుకు ముఖ్యం?
ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 15 ఈ నియమాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది. ఉద్యోగికి డబ్బును స్వీకరించే చట్టబద్ధమైన హక్కు ఎప్పుడు లభిస్తుందనే దానిపైనే పన్ను బాధ్యత ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉద్యోగ ఒప్పందం ప్రకారం నెల చివరిలో జీతం అర్హత పొందినట్లయితే, ఆ సమయం నుంచే అది 'డ్యూ' అయినట్లు పరిగణించబడుతుంది. ఒకవేళ కంపెనీ నగదు ప్రవాహ సమస్యలతో జీతాల చెల్లింపును ఆలస్యం చేసినా, పన్ను బాధ్యత మాత్రం పని చేసిన కాలానికే, అంటే జీతం చట్టబద్ధంగా చెల్లించాల్సిన తేదీకే వర్తిస్తుంది.
పన్ను దాఖలుపై ప్రభావం
ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో ఉన్న కంపెనీల్లో పనిచేసే ఉద్యోగులకు ఈ నియమం వల్ల కొంత ఇబ్బంది కలగవచ్చు. ఇంకా చేతికి రాని జీతంపై కూడా పన్ను కట్టాల్సి రావడం వ్యక్తిగత ఆర్థిక నిర్వహణలో ఇబ్బందులకు దారితీయవచ్చు. అంతేకాకుండా, మీ యజమాని ప్రకటించిన ఆదాయం, మీరు ప్రకటించిన ఆదాయంతో సరిపోలుతుందో లేదో తెలుసుకోవడానికి ఫారం 26AS మరియు వార్షిక సమాచార నివేదిక (AIS) ను జాగ్రత్తగా గమనించాలి. ఈ రెండింటి మధ్య వ్యత్యాసాలుంటే, పన్ను శాఖ నుండి నోటీసులు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
ఒకవేళ ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో జీతం 'అర్హత' పొంది, దానిపై అప్పటికే పన్ను చెల్లించి ఉంటే, ఆ తర్వాత యజమాని ఆ బకాయిని చెల్లించినప్పుడు మళ్ళీ పన్ను విధించబడదు. అదేవిధంగా, ముందుగానే (advance) జీతం అందుకుంటే, అది 'అర్హత' తేదీతో సంబంధం లేకుండా, అందుకున్న సంవత్సరంలోనే పన్ను పరిధిలోకి వస్తుంది.
ఎప్పుడు పన్ను వర్తించదు?
కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో, చెల్లించని జీతంపై వెంటనే పన్ను వర్తించకపోవచ్చు. ఉద్యోగ ఒప్పందం ప్రకారం జీతం ఇంకా 'అర్హత' పొందనట్లయితే – అంటే, చెల్లింపు నిబంధనలను అధికారికంగా మార్చినప్పుడు, పరస్పర వ్రాతపూర్వక ఒప్పందంతో వాయిదా వేసినప్పుడు, లేదా జీతం పొందే హక్కు వివాదాస్పదంగా ఉన్నప్పుడు – పన్ను బాధ్యత అనేది ఆదాయాన్ని పొందే చట్టబద్ధమైన హక్కు ఏర్పడిన తర్వాతే తలెత్తుతుంది. ఉద్యోగ ఒప్పందం స్వభావం, జీతం ఎప్పుడు చట్టబద్ధమైన అప్పుగా మారుతుందనే దానిపైనే పన్ను బాధ్యత ఆధారపడి ఉంటుంది. జీతాల చెల్లింపులో తరచుగా జాప్యం ఎదుర్కొంటున్న ఉద్యోగులు తమ ఒప్పందాలను సమీక్షించుకుని, పన్ను నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.