UP బడ్జెట్ 2026-27: ₹9.13 లక్షల కోట్లతో వృద్ధి, క్రమశిక్షణ కలయిక!

అభివృద్ధి వర్సెస్ ఆర్థిక క్రమశిక్షణ: UP బడ్జెట్ వ్యూహం

ప్రస్తుత బడ్జెట్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్థిక విస్తరణతో పాటు కఠినమైన ఆర్థిక నిర్వహణపై తన నిబద్ధతను చాటుతుంది. ఈ విధానం మౌలిక సదుపాయాలు, మానవ వనరుల అభివృద్ధి కోసం ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని పెంచుతూనే, 16వ సెంట్రల్ ఫైనాన్స్ కమిషన్ నిర్దేశించిన ఆర్థిక పరిమితులకు లోబడి, దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఫిస్కల్ స్థిరత్వానికి గట్టి పునాది

2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రవేశపెట్టిన ₹9.13 లక్షల కోట్ల బడ్జెట్, గత ఏడాదితో పోలిస్తే దాదాపు 12.2% పెరుగుదలను సూచిస్తోంది. ఇది రాష్ట్రంలో వేగవంతమైన అభివృద్ధికి సంకేతం. అయితే, ఈ భారీ వ్యయ ప్రణాళికతో పాటు, రాష్ట్రం ఫిస్కల్ క్రమశిక్షణకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. 2027 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను గ్రాస్ స్టేట్ డొమెస్టిక్ ప్రొడక్ట్ (GSDP)లో 3% ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ పరిమితిని కచ్చితంగా పాటించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ లక్ష్యం, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన 16వ సెంట్రల్ ఫైనాన్స్ కమిషన్ సిఫార్సులకు అనుగుణంగా ఉంది. ఇది రాష్ట్రాల ఆర్థిక క్రమశిక్షణను ప్రోత్సహిస్తుంది. బడ్జెట్ పరిమాణం భారీగా ఉన్నప్పటికీ, వ్యయాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడంపై దృష్టి పెట్టడం ఆశాజనకంగా ఉంది. రాష్ట్రం మొత్తం అప్పు ₹9 లక్షల కోట్లకు పైగా ఉన్నప్పటికీ, GSDP నిష్పత్తిలో రుణ భారం ఇంకా నియంత్రణలోనే ఉంది. దేశం మొత్తం ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ లక్ష్యం 4.3% ఉండగా, UP 3% లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకోవడం దాని ఆర్థిక నిబద్ధతను తెలియజేస్తుంది.

ఆర్థిక వృద్ధిని పరుగులు పెట్టించే వ్యూహాలు

ప్రస్తుతం దేశంలో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్, తన వృద్ధి పథాన్ని మరింత వేగవంతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ ₹36 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. 2023-24లో రాష్ట్ర GSDP వృద్ధి రేటు 11.6% గా నమోదైంది, ఇది భారతదేశ GDP వృద్ధి రేటు 9.6% ను అధిగమించింది. ఈ వృద్ధిని మరింతగా పెంచేందుకు, బడ్జెట్‌లో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. రంగాల వారీగా చూస్తే, విద్యకు 12.4%, ఆరోగ్యానికి 6%, వ్యవసాయం, అనుబంధ సేవలకు 9% కేటాయింపులు జరిగాయి. జాతీయ ధోరణులకు అనుగుణంగా, మౌలిక సదుపాయాలపై వ్యయం పెరిగింది.

నైపుణ్యాభివృద్ధి: ఉద్యోగాల కల్పనకు కీలకం

ఉద్యోగాల కల్పన కోసం పెద్ద ఎత్తున శిక్షణా కార్యక్రమాలు, నైపుణ్యాభివృద్ధిపై బడ్జెట్ ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. ఇప్పటికే ఉన్న శిక్షణా కేంద్రాలను విస్తరించడంతో పాటు, కొత్త కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా యువత ఉద్యోగ యోగ్యతను పెంచాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. పబ్లిక్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాల (PPP) ద్వారా ఈ కార్యక్రమాలు అమలు చేయబడతాయి. మానవ వనరుల అభివృద్ధిపై ఈ దృష్టి, దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక పురోగతికి పునాది వేస్తుందని, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు దేశ వృద్ధికి అత్యవసరమని ప్రభుత్వం విశ్వసిస్తోంది. యువతకు సాంకేతిక నైపుణ్యాలను అందించడం ద్వారా నిరుద్యోగ సమస్యను పరిష్కరించాలని, తద్వారా రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థైర్యాన్ని పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

నిర్మాణపరమైన బలహీనతలు, సవాళ్లు

ఉత్తరప్రదేశ్ గణనీయమైన ఆర్థిక పురోగతి సాధించినప్పటికీ, కొన్ని అంతర్లీన నిర్మాణ లోపాలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. జాతీయ సగటుతో పోలిస్తే రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం (Per Capita Income) ఇంకా తక్కువగానే ఉంది, ఇది ఆర్థిక వృద్ధిలోనూ అసమానతలను సూచిస్తుంది. ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ లక్ష్యం 3% గా ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్ర మొత్తం అప్పు పెరుగుతూనే ఉంది. ఇతర రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే, రాష్ట్రం యొక్క అనుబంధ బాధ్యతలు (Contingent Liabilities) కూడా ఎక్కువగా ఉన్నాయి. గతంలో, ఉత్తరప్రదేశ్ కొన్నిసార్లు బడ్జెట్‌లో కేటాయించిన నిధులను పూర్తిగా ఖర్చు చేయడంలో, ఆశించిన ఆదాయాన్ని పొందడంలో వెనుకబడిన సందర్భాలున్నాయి. ఇది అమలులో సవాళ్లు ఉండవచ్చని సూచిస్తోంది. సేవల రంగం (Services Sector) గణనీయంగా ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని ప్రధాన రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇంకా ప్రాథమిక రంగం (Primary Sector) పైనే ఎక్కువ ఆధారపడి ఉంది. పారిశ్రామిక రంగ వృద్ధి కూడా పోటీని ఎదుర్కొంటోంది.

భవిష్యత్తు ప్రణాళిక: ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా

ఉత్తరప్రదేశ్ బడ్జెట్, భారతదేశం యొక్క విస్తృత జాతీయ వృద్ధి లక్ష్యాలతో పాటు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, దేశీయ డిమాండ్‌పై ఆధారపడిన ఆర్థిక విస్తరణకు మార్గం సుగమం చేస్తుంది. 2029 నాటికి ఉత్తరప్రదేశ్‌ను ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనే రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యం, దీర్ఘకాలిక దార్శనికతను తెలియజేస్తుంది. 16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ లక్ష్యాలను పాటించడం, వృద్ధి లక్ష్యాలను సాధిస్తూనే ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కొనసాగించాలనే నిబద్ధతను చూపుతుంది. నైపుణ్యాభివృద్ధిపై వ్యూహాత్మక దృష్టి, యువత యొక్క జనాభా సామర్థ్యాన్ని (Demographic Potential) నిరంతరాయ ఆర్థిక ఉత్పత్తిగా మార్చడంలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది.