భారతదేశంలోని టాప్ 200 కంపెనీలు దేశ మొత్తం కార్పొరేట్ సోషల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ (CSR) ఖర్చులో దాదాపు సగం వాటాను కలిగి ఉన్నాయని 'Give Grants' రిపోర్ట్ వెల్లడించింది. కంపెనీలు సామాజిక కార్యక్రమాలను ప్రొఫెషనల్‌గా మారుస్తున్నప్పటికీ, Social Stock Exchange వైపు మొగ్గు చూపడం లేదు.
ప్రాంతీయ కేంద్రీకరణ - ESG రిస్కులు
ఈ CSR నిధుల కేటాయింపులో ప్రాంతీయ అసమానతలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, జార్ఖండ్‌లో మొత్తం CSR ఖర్చులో 41% వాటా Tata Steel దే ఉండగా, గుజరాత్‌లో Reliance Industries 21% ఆధిపత్యాన్ని చెలాయిస్తోంది. అలాగే, ఢిల్లీలో Oil and Natural Gas Corporation, Rural Electrification Corporation, NTPC మరియు GAIL వంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు 30% ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే, ఒకే ప్రాంతంపై అతిగా ఆధారపడటం వల్ల స్థానిక పరిస్థితులు మారినప్పుడు కంపెనీల ESG వ్యూహాలకు రిస్క్ పెరిగే అవకాశం ఉంది.
మారుతున్న కార్పొరేట్ ధోరణి
CSR అనేది కేవలం నిబంధనల పాటింపు మాత్రమే కాదు, ఇది ఇప్పుడు ఒక ప్రత్యేక విభాగంగా మారుతోంది. టాప్ 100 CSR ఖర్చు చేసే సంస్థల్లో 44% కంపెనీలు సామాజిక కార్యక్రమాల కోసం ప్రత్యేక హెడ్స్‌ను నియమించుకున్నాయి. ప్రస్తుతం 85% కంపెనీలు తమ ప్రాజెక్టులను ఇన్-హౌస్ టీమ్స్‌తోనే పూర్తి చేస్తున్నాయి. దీని వల్ల ప్రాజెక్ట్ సక్సెస్ బాధ్యత పూర్తిగా మేనేజ్‌మెంట్ చేతుల్లోనే ఉంటుంది.
Social Stock Exchange (SSE) వెనుకబాటు
ప్రభుత్వం ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రారంభించిన Social Stock Exchange కి ఆశించిన స్పందన లభించడం లేదు. మే 2026లో CSR రూల్స్‌ను సడలించి, ZCZP ఇన్స్ట్రుమెంట్లలో పెట్టుబడులను కూడా CSR కింద లెక్కించవచ్చని (గరిష్టంగా 10%) వెసులుబాటు కల్పించారు. అయినప్పటికీ, కేవలం 3% కంపెనీలు మాత్రమే ఈ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను ఉపయోగించుకోవడానికి ఆసక్తి చూపిస్తున్నాయి, 60% కంపెనీలు ఇప్పట్లో దీని జోలికి వెళ్లే ప్రసక్తే లేదని స్పష్టం చేశాయి.
ఇన్వెస్టర్లు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, CSR ఖర్చులకూ, షేర్ల స్వల్పకాలిక లాభాలకూ నేరుగా సంబంధం ఉండదు. ఇది దీర్ఘకాలంలో బ్రాండ్ వాల్యూను పెంచే వ్యూహం మాత్రమే.