Whalesbook
రాష్ట్రాల రుణాల పెరుగుదల - బాండ్ మార్కెట్లో పరివర్తన
భారతదేశ సార్వభౌమ రుణాల చిత్రపటంలో కీలకమైన మార్పులు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ పెరుగుతున్న ఆర్థిక లోటులను పూడ్చుకోవడానికి మార్కెట్ రుణాలను విపరీతంగా పెంచుతున్నాయి. FY15 నుంచి స్టేట్ గవర్నమెంట్ సెక్యూరిటీస్ (SGS) బకాయిలు సుమారు 5 రెట్లు వృద్ధి చెందాయి. ఇదే సమయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణాల వృద్ధి కేవలం 2.7 రెట్లు మాత్రమే ఉంది. ఈ వేగవంతమైన విస్తరణతో, వార్షిక రాష్ట్ర రుణాల విలువ కేంద్ర ప్రభుత్వ జారీలకు దాదాపు సమానంగా చేరుకుంది, FY2026E నాటికి సుమారు ₹12 లక్షల కోట్లకు చేరుతుందని అంచనా. ఈ ప్రాథమిక మార్పు దేశ బాండ్ మార్కెట్లో డిమాండ్-సప్లై డైనమిక్స్ ను మారుస్తోంది. చారిత్రాత్మకంగా కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణం ఎక్కువగా ఉండేది, కానీ గత దశాబ్దంలో ఈ అంతరం గణనీయంగా తగ్గింది.
రుణాల కాలపరిమితి పొడిగింపు, తగ్గుతున్న లిక్విడిటీ
SGS జారీలు పెరగడమే కాకుండా, రుణాల కాలపరిమితిని కూడా వ్యూహాత్మకంగా పొడిగిస్తున్నారు. FY26 నాటికి SGS జారీల వెయిటెడ్-యావరేజ్ మెచ్యూరిటీ సుమారు 16 ఏళ్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. ఇది FY20లో సుమారు 11 ఏళ్లుగా ఉండేది. ప్రస్తుతం జారీ చేస్తున్న వాటిలో సగానికి పైగా 10 ఏళ్లకు మించి ఉన్నాయి. రీఫైనాన్సింగ్ రిస్క్ లను మేనేజ్ చేసుకోవడానికి, ఈ వడ్డీ రేట్ల తగ్గుదల సమయంలో తక్కువ దిగుబడులను ఎక్కువ కాలం లాక్ చేసుకోవడానికి ఈ వ్యూహం దోహదపడుతోంది. అయితే, విభిన్న రుణ సాధనాలు (ISINs) పెరగడం, విడివిడిగా జారీలు చేయడం వంటివి SGS మార్కెట్లో నిరంతరాయంగా లిక్విడిటీ కొరతకు, అధిక టర్మ్ ప్రీమియంలకు దారితీస్తున్నాయి. లిక్విడ్ గా ఉండే ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలతో (G-Secs) పోలిస్తే, SGS లావాదేవీలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. ఇది యాక్టివ్ ట్రేడర్లను నిరుత్సాహపరుస్తుంది, ఈ బాండ్లను 'బై అండ్ హోల్డ్' చేసే ఇన్వెస్టర్లకు లేదా రోల్-డౌన్ స్ట్రాటజీలు వాడేవారికి మాత్రమే అనువుగా మారుస్తున్నాయి. పెట్టుబడిదారులు బయటకు రావడానికి (ఎగ్జిట్ లిక్విడిటీ) ఎక్కువ సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తోంది. దీంతో, రాష్ట్రాలను, వాటి మెచ్యూరిటీలను జాగ్రత్తగా ఎంచుకోవడంతో పాటు, అంతర్లీన రిస్క్ లకు తగినట్లుగా ఎక్కువ ప్రీమియం (స్ప్రెడ్స్) డిమాండ్ చేయాల్సి వస్తోంది. మొత్తం రాష్ట్ర రుణాల GDP నిష్పత్తి దాదాపు 28% వద్ద స్థిరంగా ఉంది, ఇది మహమ్మారికి ముందున్న 25.3% కంటే ఎక్కువ.
మార్కెట్ ఆధునీకరణకు సూచనలు
స్టేట్ గవర్నమెంట్ సెక్యూరిటీస్ మార్కెట్లో నిర్మాణపరమైన సవాళ్లను అధిగమించడానికి, 'బంధన్ AMC' క్రింద ఉన్న 'వేదార్థ' (Vedartha) ఒక నివేదికను విడుదల చేసింది. దీనిలో కొన్ని కీలక విధాన సంస్కరణలను సూచించింది. అన్ని రాష్ట్రాలకు ఒకే, ప్రామాణికమైన యీల్డ్ కర్వ్ (yield curve) ను రూపొందించాలని, దీనికోసం RBI 8-10 బెంచ్ మార్క్ మెచ్యూరిటీలను తప్పనిసరిగా జారీ చేయాలని నిర్వచించాలని మొదటి సూచన. కొత్త ISIN లను పరిమితం చేయడం, తద్వారా జారీల్లో విచ్ఛిన్నతను తగ్గించడం కూడా సిఫార్సు చేయబడింది. ధరల పారదర్శకతను పెంచడానికి, ఆర్థిక క్రమశిక్షణను ప్రోత్సహించడానికి ప్రతి రాష్ట్రానికి తప్పనిసరిగా క్రెడిట్ రేటింగ్స్ (credit ratings) ఉండాలని ప్రతిపాదించారు. ఇది ఒక పబ్లిష్డ్ స్టేట్ క్రెడిట్ స్ప్రెడ్ ఇండెక్స్ కు దారితీయవచ్చు. అంతేకాకుండా, మార్కెట్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి, కొనుగోలు చేసి నిలిపి ఉంచేందుకు (buybacks) ఒక పూల్డ్ SGS కన్సాలిడేషన్ ఫండ్ ను ఏర్పాటు చేయడం, స్విచ్ ఆక్షన్లను ప్రారంభించడం వంటి నిర్మాణపరమైన ఏకీకరణను సూచించారు. గతంలో స్టేట్ డెవలప్మెంట్ లోన్స్ (SDLs) ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల కంటే ఎక్కువ ప్రీమియంను అందించేవి, కానీ ఈ స్ప్రెడ్ ఇప్పుడు తగ్గింది. సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి, 10-సంవత్సరాల SGS, G-sec యీల్డ్ స్ప్రెడ్ సుమారు 69 బేసిస్ పాయింట్లుగా నమోదైంది. పెరుగుతున్న రాష్ట్ర రుణాల జారీ, సార్వభౌమ రుణాలతో పోటీ పడుతోంది. ఇది ద్రవ్య విధాన ప్రసారాన్ని (monetary policy transmission) ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది, మరియు రేట్లు తగ్గించినప్పటికీ RBI రుణ ఖర్చులను తగ్గించడాన్ని కష్టతరం చేస్తుంది.
బలహీనతలు, ఆర్థిక ఒత్తిడి: భయాలు
రాష్ట్రాలు మార్కెట్ రుణాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం, ముఖ్యంగా దీర్ఘకాలిక రుణాల విషయంలో, ఆర్థిక స్థిరత్వం, మార్కెట్ స్థిరత్వంపై ఆందోళనలను పెంచుతుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వంతో పోలిస్తే రాష్ట్రాలకు పన్ను ఆదాయ వనరులు పరిమితంగా ఉంటాయి. అందువల్ల, అధిక వడ్డీ ఖర్చులను తీర్చడానికి అభివృద్ధి వ్యయాలను తగ్గించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణాల విషయంలో ఇలాంటి ధోరణి కంటే ఎక్కువ ప్రమాదకరం. FY2025-26 నాటికి కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణ-GDP నిష్పత్తి 56.1% ఉండగా, రాష్ట్రాల రుణాలను కలిపితే మొత్తం ప్రభుత్వ రుణ-GDP నిష్పత్తి 85.3% కు చేరుకుంటుంది. కొన్ని రాష్ట్రాలలో రుణ-GSDP నిష్పత్తి చాలా ఎక్కువగా ఉంది. FY 2022-23 నాటికి పంజాబ్ 40.35%, నాగాలాండ్ 37.15%, పశ్చిమ బెంగాల్ 33.70% గా ఉండగా, ఒడిశా కేవలం 8.45% గా ఉంది. కొన్ని రాష్ట్రాలు కేవలం పెట్టుబడికే కాకుండా, ప్రస్తుత ఖర్చుల కోసం కూడా రుణాలు తీసుకోవడం (CAG నివేదిక ప్రకారం) ఆర్థిక దుర్బలత్వాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తుంది. రాబోయే సంవత్సరాల్లో రాష్ట్రాలు కేంద్ర ప్రభుత్వం కంటే రుణాల పరిమాణంలో అధిగమించే అవకాశం ఉంది, ఇది బాండ్ మార్కెట్ పై మరింత ఒత్తిడిని పెంచుతుంది, యీల్డ్ కర్వ్ ను వక్రీకరించే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, నియంత్రణ వాతావరణం సంక్లిష్టంగా ఉంది, పారదర్శకత లేకపోవడం ప్రమాద అంచనాను క్లిష్టతరం చేస్తుంది.
భవిష్యత్తు అంచనా: సరఫరా ఒత్తిళ్లు, విధాన జోక్యాలు
భారత బాండ్ మార్కెట్, అసాధారణమైన ఆర్థిక సరఫరా కారణంగా, పెద్ద మొత్తంలో రుణాన్ని గ్రహించడంలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. FY27 నాటికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మొత్తం సార్వభౌమ రుణాలు సుమారు ₹30.5 ట్రిలియన్లకు చేరుకుంటాయని అంచనా. ఇది గత సంవత్సరం కంటే గణనీయమైన పెరుగుదల. ఈ అధిక సరఫరా, అధిక యీల్డులకు ప్రధాన కారణం. ఇటీవల బెంచ్ మార్క్ 10-సంవత్సరాల యీల్డ్ 6.70% స్థాయిని తాకింది. రాబోయే నెలల్లో భారతదేశ యీల్డ్ కర్వ్ మరింత నిటారుగా మారే అవకాశం ఉంది, 10-సంవత్సరాల బెంచ్ మార్క్ 6.60%-6.80% మధ్య ట్రేడ్ అవుతుందని అంచనా. దేశీయ స్ప్రెడ్లు కొన్ని విభాగాలలో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నప్పటికీ, మార్కెట్ ఈ భారీ సరఫరా ఒత్తిళ్లను, ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. సూచించిన విధాన సంస్కరణలను అమలు చేయడంతో పాటు, ఈ డైనమిక్స్ ను విజయవంతంగా నిర్వహించడం, భారతదేశ రుణ మార్కెట్ సామర్థ్యాన్ని నిర్ధారించడానికి కీలకం.