దేశ చరిత్ర, సంస్కృతిని వలసవాద దృక్పథం నుంచి బయటపడేసి, స్వదేశీ కోణంలో చూడాలని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి Nirmala Sitharaman పిలుపునిచ్చారు. 'మేధో స్వరాజ్యం' (Intellectual Swaraj) పేరుతో ఆమె చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు విద్యా సంస్థల్లోని పరిపాలనా విధానాల్లో కొత్త చర్చకు దారితీస్తున్నాయి.
ఆర్థిక మంత్రి Nirmala Sitharaman ఇటీవల చేసిన వ్యాఖ్యలు విద్యా రంగంలో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తున్నాయి. 1991 ఆర్థిక సంస్కరణల తర్వాత దేశం ఆర్థికంగా స్వతంత్రతను సాధించిందని, ఇప్పుడు మనం 'మేధో స్వరాజ్యం' వైపు అడుగులు వేయాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని ఆమె పేర్కొన్నారు. వలసవాద పాలన నాటి విద్యా విధానాలను పక్కన పెట్టి, మన చరిత్ర, గణితం, నౌకాయాన రంగాల్లోని స్వదేశీ ప్రతిభను గుర్తించాలని ఆమె సూచించారు.
విక్షిత్ భారత్ - కొత్త దారి
ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా భావిస్తున్న 'విక్షిత్ భారత్' విజన్లో భాగంగా, మన సాంస్కృతిక గుర్తింపును జాతీయ అభివృద్ధి లక్ష్యాలతో అనుసంధానించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. కేవలం పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఉన్నదే కాకుండా, స్థానిక ఆర్కైవ్స్ మరియు కొత్త విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నల ద్వారా పరిశోధనలు జరగాలని మంత్రి ఆకాంక్షించారు.
అకాడమిక్ వర్గాల్లో ఆందోళన
ఈ ప్రతిపాదనపై విద్యావేత్తలు భిన్నంగా స్పందిస్తున్నారు. 'మేధో స్వరాజ్యం' పేరుతో విద్యా సంస్థల్లో ప్రభుత్వ పెత్తనం పెరిగి, అకడమిక్ స్వయంప్రతిపత్తి (Academic Autonomy) దెబ్బతింటుందేమోనని కొందరు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. చరిత్రను కొత్త కోణంలో చూడటంలో తప్పులేదు కానీ, అది ఏకపక్షంగా మారి వైవిధ్యమైన అభిప్రాయాలకు తావు లేకుండా చేస్తుందేమోనన్న భయాందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ముందుముందు ఈ విధానాన్ని యూనివర్సిటీలు, పరిశోధనా సంస్థలు ఎలా అమలు చేస్తాయి, అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్ట్రక్చర్లలో ఎలాంటి మార్పులు వస్తాయన్నది ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది.