2022లో ముగిసిన 'Saubhagya' రూరల్ ఎలక్ట్రిఫికేషన్ స్కీమ్, దేశవ్యాప్తంగా **2.86 కోట్ల** ఇళ్లకు విద్యుత్ కల్పించింది. ఇందులో భాగంగా ఒక్క ఉత్తరప్రదేశ్లోనే **91.8 లక్షల** కనెక్షన్లు ఇచ్చారు. అయితే, ఇప్పుడు ఇన్వెస్టర్ల దృష్టి కనెక్షన్ల సంఖ్య నుంచి డిస్కంల ఫైనాన్షియల్ హెల్త్ మరియు కొత్తగా వచ్చిన RDSS స్కీమ్ వైపు మళ్లింది.
మార్చి 2022తో 'ప్రధాన మంత్రి సహజ్ బిజిలీ హర్ ఘర్ యోజన' (Saubhagya) కార్యకలాపాలు ముగిశాయి. గ్రామస్థాయిలో కాకుండా, నేరుగా ఇంటింటికి కనెక్షన్లు ఇవ్వడమే ఈ స్కీమ్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. దీనివల్ల విద్యుత్ లభ్యతను లెక్కించే విధానంలోనే పెద్ద మార్పు వచ్చింది. ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్ ఈ పథకంలో కీలక పాత్ర పోషించి, 91.8 లక్షల కుటుంబాలకు విద్యుత్ సౌకర్యం కల్పించింది.
కనెక్టివిటీ నుంచి ఫైనాన్షియల్ వైయబిలిటీ వైపు
ఇన్వెస్టర్లు ఇప్పుడు కేవలం ఎన్ని కనెక్షన్లు ఇచ్చారనే దానికంటే, ఆ విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాలను నిలబెట్టుకునే స్టేట్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ కంపెనీల (DISCOMs) ఆర్థిక ఆరోగ్యంపై ఎక్కువ ఫోకస్ చేస్తున్నారు. కరెంటు సరఫరా ఖర్చుకు, వసూలయ్యే ఆదాయానికి మధ్య ఉన్న గ్యాప్ (ACS-ARR gap) డిస్కంల మీద తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాలకు విద్యుత్ సరఫరా చేసినప్పుడు ఆపరేషనల్ ఖర్చులు ఎక్కువగా ఉంటాయి, బిల్లింగ్ మరియు కలెక్షన్ సామర్థ్యం సరిగ్గా లేకపోతే ఇవి అప్పుల్లో కూరుకుపోయే ప్రమాదం ఉంది.
ఆడిట్ నివేదిక ఏం చెబుతోంది?
2025లో వచ్చిన కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) రిపోర్ట్ సంచలన విషయాలను బయటపెట్టింది. ప్రభుత్వం చెప్పిన గణాంకాలకు, క్షేత్రస్థాయిలో ఉన్న వాస్తవాలకు కొన్ని రాష్ట్రాల్లో వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయని ఈ ఆడిట్ పేర్కొంది. మారుమూల ప్రాంతాల్లో విద్యుత్ అందకపోవడం వంటి సమస్యలు ఉండటంతో, ఇన్వెస్టర్లు ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టుల సక్సెస్ రిపోర్టులను గుడ్డిగా నమ్మకుండా, ఆపరేషనల్ డేటాను లోతుగా పరిశీలించాలని ఈ రిపోర్ట్ హెచ్చరిస్తోంది.
ఇప్పుడు ఫోకస్ అంతా RDSS వైపు
Saubhagya ముగియడంతో, ప్రభుత్వం ఇప్పుడు 'Revamped Distribution Sector Scheme' (RDSS) పై దృష్టి పెట్టింది. ఇది గత పథకాల లాగా కేవలం మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకే పరిమితం కాకుండా, డిస్కంల పనితీరును మెరుగుపరచడంపై ఫోకస్ చేస్తోంది. స్మార్ట్ మీటర్ల ఏర్పాటు, ట్రాన్స్మిషన్ అండ్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (T&D) నష్టాలను తగ్గించడం, మరియు డిస్కంలను ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా మార్చడమే ఈ స్కీమ్ లక్ష్యం. రాబోయే కాలంలో పవర్ సెక్టార్ విజయం అనేది ఎన్ని కనెక్షన్లు ఉన్నాయి అనే దానిపై కాకుండా, విద్యుత్ సరఫరా ఎంత సమర్థవంతంగా, లాభదాయకంగా జరుగుతోంది అనే దానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.