అసలు కారణం ఏంటి?
ఫిబ్రవరి 3, 2026, మంగళవారం నాడు భారత రూపాయి (INR) యూఎస్ డాలర్తో పోలిస్తే అద్భుతమైన ప్రదర్శన కనబరిచింది. రోజు చివరికి 1.36% బలపడి 90.27 వద్ద స్థిరపడింది. ఇది 2018 డిసెంబర్ తర్వాత రూపాయి నమోదు చేసుకున్న అతిపెద్ద సింగిల్-డే ర్యాలీ. ఈ అకస్మాత్తు పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్, భారతీయ వస్తువులపై విధించిన రెసిప్రోకల్ టారిఫ్లను **18%**కి తగ్గిస్తున్నట్లు ప్రకటించడమే. ఈ ప్రకటనతో భారత మార్కెట్లపై, స్టాక్స్, బాండ్స్తో సహా, నెలకొన్న అనిశ్చితి తొలగిపోయింది. ఈ రోజు ట్రేడింగ్లో, రూపాయి ఇతర ఆసియా కరెన్సీల కంటే మెరుగ్గా రాణించింది. మలేషియా రింగిట్ 0.34%, ఇండోనేషియా రూపాయి 0.19% మాత్రమే పెరిగాయి. అయితే, ఈ భారీ ర్యాలీ తర్వాత కూడా, భారత రూపాయి ఆర్థిక సంవత్సరం 2026లో ఆసియాలోనే అత్యంత బలహీనమైన కరెన్సీగా కొనసాగుతోంది. ఈ ప్రకటనకు ముందు ఇప్పటికే 7% పైగా విలువను కోల్పోయింది.
నిపుణుల విశ్లేషణ – ఈ ర్యాలీ ఎంతకాలం?
అమెరికా-భారత్ వాణిజ్య ఒప్పందం కొంత ఊరటనిచ్చినా, రూపాయి భవిష్యత్పై దీని ప్రభావం పరిమితంగానే ఉంటుందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. నోమురా (Nomura) నివేదిక ప్రకారం, ఈ వాణిజ్య ఒప్పందం నుంచి వచ్చే సానుకూలత స్వల్పకాలిక మద్దతును మాత్రమే అందిస్తుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) విదేశీ మారక నిల్వలను (FX Reserves) పెంచుకోవడానికి నిరంతరం చేస్తున్న ప్రయత్నాలే. రూపాయి విలువ అకస్మాత్తుగా పడిపోయినప్పుడు లేదా వేగంగా పెరిగినప్పుడు మార్కెట్లో అస్థిరతను తగ్గించడానికి RBI జోక్యం చేసుకుంటుంది. అంటే, రూపాయి మరీ పడిపోతే డాలర్లను అమ్ముతుంది, మరీ వేగంగా పెరిగితే కొనుగోలు చేస్తుంది. 2025 సంవత్సరంలో RBI దాదాపు $49.5 బిలియన్ విలువైన FX నిల్వలను నికరంగా విక్రయించిందని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. దీనిని బట్టి, RBI స్పష్టమైన రీతిలో కరెన్సీ విలువ స్థిరత్వానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని అర్థమవుతోంది.
గత జనవరి 2025 నుంచి భారత రూపాయి వాణిజ్య అనిశ్చితులు, విదేశీ పెట్టుబడుల (Foreign Outflows) వెనక్కిపోవడం వంటి కారణాలతో ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. 2025 ఆగస్టులో, అమెరికా టారిఫ్ల కారణంగా రూపాయి పడిపోయినప్పుడు RBI $5 బిలియన్ల ఆపరేషన్తో జోక్యం చేసుకుంది. ఇప్పుడు వాణిజ్య ఒప్పందం ఒక ప్రధాన అనిశ్చితిని తొలగించినప్పటికీ, విదేశీ పోర్ట్ఫోలియో పెట్టుబడులు (Foreign Portfolio Inflows) భారీగా పెరుగుతాయని అందరూ ఆశించడం లేదు. గ్లోబల్ ఇన్వెస్టర్లు ప్రస్తుతం ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), డేటా సెంటర్ల వంటి అంశాలపైనే ఎక్కువ దృష్టి సారిస్తున్నారు. భారత కరెన్సీ మార్కెట్పై వారికి ఆసక్తి తగ్గినట్లు కనిపిస్తోంది. కాగా, రూపాయి రియల్ ఎఫెక్టివ్ ఎక్స్ఛేంజ్ రేట్ (REER) గత 10 ఏళ్లలో (2014 తర్వాత) అత్యంత తక్కువ స్థాయికి పడిపోయింది. ఇది రూపాయి undervaluedగా ఉందని సూచిస్తున్నా, దాని పనితీరు మాత్రం తోటి కరెన్సీలతో పోలిస్తే బలహీనంగానే ఉంది.
భవిష్యత్ అంచనాలు ఎలా ఉన్నాయి?
ముందుకు చూస్తే, భారత రూపాయి భవిష్యత్తుపై అంచనాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి. కొంతమంది విశ్లేషకులు రాబోయే వారాల్లో రూపాయి 88.5-89 స్థాయిలకు బలపడవచ్చని, తద్వారా భారీగా వెనక్కి వెళ్లిన పెట్టుబడులు తిరిగి రావచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. HSBC తమ బేస్ కేస్లో 2026 చివరి నాటికి USD/INR 90 వద్ద ఉంటుందని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. MUFG ప్రకారం, 2026 మొదటి క్వార్టర్లో USD/INR 89.50గా ఉండి, 2026 చివరి క్వార్టర్కి 93.00కి చేరుకుంటుంది. దేశ ఆర్థిక లోటు (Fiscal Consolidation) నెమ్మదిగా ఉండటం, అప్పులు పెరగడమే దీనికి కారణాలని MUFG పేర్కొంది. ING సంస్థ 2026 చివరి నాటికి రూపాయి 87.00కి బలపడుతుందని అంచనా వేస్తుండగా, Bank of America 2026 నాటికి 86 స్థాయికి చేరుకుంటుందని సూచిస్తోంది. Trading Economics మాత్రం ప్రస్తుత క్వార్టర్ చివరి నాటికి INR 91.44గా, 12 నెలల్లో 90.22 వద్ద ట్రేడ్ అవుతుందని అంచనా వేసింది. RBI ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులో ఉంచడం, ఆర్థిక వృద్ధికి మద్దతు ఇవ్వడం, మారకపు రేటు స్థిరత్వాన్ని కాపాడటం, అదే సమయంలో ఫారెక్స్ నిల్వలను పెంచుకోవడం వంటి వాటి మధ్య సమతుల్యం పాటించడమే రూపాయి భవిష్యత్ను నిర్ణయిస్తుంది. RBI, నిల్వలను పెంచుకోవడానికి 90 కంటే తక్కువ స్థాయిలలో జోక్యం చేసుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు.