RBI: రిజర్వ్‌ల కోసం పోరాటం.. ఫార్వర్డ్ బుక్ ఒత్తిడి.. బాండ్ మార్కెట్‌కు కొత్త సవాళ్లు!

దేశీయ విదేశీ మారక నిల్వలను పెంచుకుంటూనే, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కాపాడాలనే రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ముందున్న ద్వంద్వ లక్ష్యాలకు ప్రస్తుత పరిస్థితులు పెద్ద పరీక్ష పెడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా, $62 బిలియన్ డాలర్ల మేర ఉన్న షార్ట్ ఫార్వర్డ్ బుక్ (short forward book) కారణంగా, RBIకి డాలర్లను కొనాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతోంది. ఇది నిల్వలను పెంచే ప్రయత్నాలకు ఆటంకం కలిగిస్తోంది, అయితే మొత్తంగా నిల్వలు మాత్రం రికార్డు స్థాయికి చేరాయి.

Citigroup అంచనాల ప్రకారం, భారత రూపాయి (Indian Rupee) 88-89 స్థాయికి బలపడినప్పుడు RBI డాలర్లను కొనుగోలు చేయడం ప్రారంభించవచ్చు. అయితే, ప్రస్తుత మార్కెట్ పరిస్థితులు USD/INR కరెన్సీ జంటను 90-91.25 మధ్య ఉంచుతాయని సూచిస్తున్నాయి. ఫిబ్రవరి 2026 చివరి నాటికి స్పాట్ రేటు సుమారు 90.88-90.97 వద్ద ఉంది. RBI జోక్యం చేసుకునే అవకాశం, ఫార్వర్డ్ బుక్ నుంచి వచ్చే డాలర్ల డిమాండ్‌ను సూచిస్తుంది. ఇది రూపాయి బలపడటాన్ని పరిమితం చేయవచ్చు మరియు మార్కెట్‌ను జాగ్రత్తగా నిర్వహించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. ఇటీవలి పెట్టుబడి ప్రవాహాలు, ఈ నెల ప్రారంభంలో పన్ను తగ్గింపుల ద్వారా ఊతమిచ్చినప్పటికీ, రూపాయి ప్రాంతీయ కరెన్సీలతో పోలిస్తే బలహీనంగానే ఉంది.

నిల్వల నిర్వహణలో గందరగోళం

ఫిబ్రవరి 2026 మధ్య నాటికి భారతదేశ విదేశీ మారక నిల్వలు బంగారం ధరల ర్యాలీ, కరెన్సీ ఆస్తుల పెరుగుదల కారణంగా రికార్డు స్థాయిలో $725.73 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. కానీ, ఈ అద్భుతమైన సంఖ్య వెనుక $62 బిలియన్ షార్ట్ ఫార్వర్డ్ బుక్ అనే గణనీయమైన బాధ్యత దాగి ఉంది. Nomura అంచనాల ప్రకారం, RBI 2025లో రూపాయిని రక్షించడానికి $49.5 బిలియన్ డాలర్లను విక్రయించింది. మెచ్యూర్ అయ్యే ఫార్వర్డ్ కాంట్రాక్టుల కారణంగా డాలర్ల అవుట్‌ఫ్లోస్ తప్పనిసరి అవుతాయి, ఇది నిల్వల పెరుగుదలను కొంతవరకు తగ్గిస్తుంది. ఈ పరిస్థితి RBI యొక్క సంక్లిష్టమైన నిల్వల నిర్వహణ వ్యూహాన్ని తెలియజేస్తుంది. కరెన్సీ అస్థిరతను నిర్వహించడానికి చేసే జోక్యాలు, దీర్ఘకాలిక నిల్వల భద్రతతో సమతుల్యం చేసుకోవాలి. బంగారం ధరల్లో పెరుగుదల, 2026లోకి కూడా కొనసాగుతుందని అంచనాలు, ఈ నిల్వలకు విలువైన తోడ్పాటును అందిస్తోంది. ఇది కరెన్సీ హెచ్చుతగ్గులు, భౌగోళిక రాజకీయ ప్రమాదాలకు వ్యతిరేకంగా ఒక రక్షణ కవచంగా పనిచేస్తుంది.

బాండ్ మార్కెట్‌పై ఒత్తిళ్లు, యీల్డ్ కర్వ్ డైనమిక్స్

ఆర్థిక సంవత్సరం 2027 (FY27) బడ్జెట్‌లో, ప్రభుత్వం రికార్డు స్థాయిలో స్థూల మార్కెట్ రుణంగా ₹17.2 ట్రిలియన్ ($187 బిలియన్)లను సమీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోలిస్తే 17% అధికం. ఈ భారీ సరఫరా కారణంగా ప్రభుత్వ బాండ్ ఈల్డ్స్‌పై (bond yields) ఒత్తిడి కొనసాగవచ్చని అంచనా. 10-సంవత్సరాల బెంచ్‌మార్క్ ఈల్డ్ 6.75% మరియు 7.00% మధ్య ట్రేడ్ కావచ్చని అంచనా. ప్రస్తుతం, ఈల్డ్స్ సుమారు 6.70-6.73% వద్ద ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. టాక్స్ మార్పులు, పెద్ద ఇన్వెస్టర్ల (పెన్షన్ ఫండ్స్ వంటివి) ఆదరణ తగ్గడం వంటి కారణాలతో 2-సంవత్సరాల, 30-సంవత్సరాల బాండ్ల మధ్య స్ప్రెడ్ సుమారు 160 బేసిస్ పాయింట్లుగా పెరిగింది, ఇది మహమ్మారి తర్వాత ఎన్నడూ చూడని స్థాయి. APAC ప్రాంతంలోని అనేక దేశాల బాండ్లతో పోలిస్తే భారత ప్రభుత్వ బాండ్ల ఈల్డ్స్ అధికంగానే ఉన్నాయి, ఇది దేశీయ డిమాండ్‌ను ఆకర్షిస్తుంది. కానీ, భారీ రుణాల జారీ అనేది ఒక పెద్ద సవాలు. RBI ఇప్పటికే ఓపెన్ మార్కెట్ ఆపరేషన్స్ (OMOs) ద్వారా ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను కొనుగోలు చేస్తూ, లిక్విడిటీని అందిస్తూ, ఈల్డ్స్‌ను నియంత్రిస్తోంది. FY26లో కేంద్ర ప్రభుత్వ జారీలలో దాదాపు **47%**ను RBI కొనుగోలు చేసింది. ఈ జోక్యం ఈల్డ్స్‌ను అదుపులో ఉంచడానికి కీలకం, అయితే నిరంతర RBI మద్దతు లేకుండా మార్కెట్ స్థిరత్వంపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ సందర్భం

2025 మధ్యకాలం నాటికి, ఆసియాలోని ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ కరెన్సీలు (Emerging Market currencies) సాధారణంగా అమెరికా డాలర్‌తో పోలిస్తే బలపడ్డాయి. అయితే, ప్రాంతీయ పనితీరు మారుతూ ఉంటుంది. భారతదేశ రూపాయి, ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలల్లో కొన్ని సీజనల్ ట్రెండ్‌లను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, మూలధన ప్రవాహాలు, ఫార్వర్డ్ బుక్, గణనీయమైన రుణ సరఫరా వంటి పోటీ ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. 2026 ప్రారంభంలో ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ కరెన్సీలు బహుళ-సంవత్సరాల గరిష్టాలను చేరడం, ప్రపంచ రిస్క్ సెంటిమెంట్ అనుకూలంగా ఉందని సూచిస్తున్నప్పటికీ, దేశీయ అంశాలు కీలకంగా ఉంటాయి.

విశ్లేషణాత్మక ప్రతికూల అంచనాలు (Bear Case)

RBI వ్యూహం ఒక ప్రమాదకరమైన సమతుల్యతను నిర్వహించడంపై ఆధారపడి ఉంది. $62 బిలియన్ షార్ట్ ఫార్వర్డ్ బుక్ అనేది సమీప భవిష్యత్తులో ఒక ముఖ్యమైన బాధ్యత, ఇది డాలర్ నిల్వలపై అనివార్యంగా ఒత్తిడి తెస్తుంది. గ్లోబల్ రిస్క్ ఎవర్షన్ లేదా దేశీయ విధాన అనిశ్చితి కారణంగా, రుణాల సరఫరాను, కరెన్సీ స్థిరత్వాన్ని నిర్వహించడానికి కీలకమైన విదేశీ పెట్టుబడి ప్రవాహాలు ఆగిపోతే, RBI దూకుడుగా డాలర్లను విక్రయించవలసి రావచ్చు. ఇది రికార్డు స్థాయి నిల్వలను ఊహించిన దానికంటే వేగంగా తగ్గించగలదు. అంతేకాకుండా, FY27లో ₹17.2 ట్రిలియన్ ($187 బిలియన్) భారీ రుణ కార్యక్రమం బాండ్ మార్కెట్ గ్రహణశక్తికి తీవ్రమైన సవాలుగా మారుతుంది. RBI యొక్క OMO కొనుగోళ్లు లిక్విడిటీని అందించినప్పటికీ, ఈల్డ్స్‌ను అదుపు చేయడానికి కేంద్ర బ్యాంక్ జోక్యంపై అతిగా ఆధారపడటం మార్కెట్ ధరల ఆవిష్కరణను వక్రీకరించవచ్చు మరియు అంతర్లీన డిమాండ్ బలహీనతను సూచించవచ్చు. స్వల్పకాలిక రుణాలకు బలమైన డిమాండ్, దీర్ఘకాలిక జారీలకు పరిమిత ఆసక్తి కారణంగా ఏర్పడిన యీల్డ్ కర్వ్ వాలు, దీర్ఘకాలిక బాండ్ల రికార్డు సరఫరా నేపథ్యంలో పెట్టుబడిదారుల జాగ్రత్తను సూచిస్తుంది. అమెరికా ఫెడ్ టైట్నింగ్ సైకిల్స్‌లో భారత ప్రభుత్వ బాండ్ ఈల్డ్స్ అంతగా పెరగనప్పటికీ, ప్రస్తుత భారీ దేశీయ సరఫరా, ప్రపంచ వడ్డీ రేట్ల అంచనాలు కలిసి ఈల్డ్స్‌పై నిరంతర ఒత్తిడిని కలిగిస్తాయి. ఇది ప్రభుత్వం యొక్క రుణ వ్యయాలను పెంచే అవకాశం ఉంది. ఫిబ్రవరి 2026 నివేదికల ప్రకారం, రూపాయి సుమారు 90.90 వద్ద ట్రేడ్ అవుతుండగా, డిసెంబర్ 2025లో కొన్ని టారిఫ్ విధానాలను రద్దు చేసిన US సుప్రీంకోర్టు తీర్పు తర్వాత 82.15కి పడిపోవడం, ఇలాంటి వాణిజ్య విధాన మార్పులకు రూపాయి సున్నితత్వాన్ని సూచిస్తుంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

భారత రూపాయి, బాండ్ ఈల్డ్స్ యొక్క భవిష్యత్ అంచనాలు RBI తన ఫార్వర్డ్ బుక్ బాధ్యతలను, ఊహించని రుణ సరఫరాను ఎలా నిర్వహిస్తుందనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సమీప భవిష్యత్తులో సీజనల్ ప్రవాహాలు రూపాయికి కొంత మద్దతునిచ్చినప్పటికీ, ఫార్వర్డ్ బుక్ నుండి వచ్చే నిర్మాణాత్మక డాలర్ డిమాండ్, భారీ ప్రభుత్వ రుణాలు అస్థిరతను పెంచే అవకాశం ఉంది. రాబోయే వేలంపాటలలో RBI జోక్య వ్యూహం, డిమాండ్ డైనమిక్స్‌ను బాండ్ మార్కెట్ పాల్గొనేవారు నిశితంగా పరిశీలిస్తారు. మధ్యకాలంలో 10-సంవత్సరాల ఈల్డ్ 6.75%-7.00% పరిధిలో ట్రేడ్ అవుతుందని బ్రోకరేజ్ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నప్పటికీ, నిరంతర భారీ సరఫరా, ప్రపంచ ద్రవ్య విధానంలో మార్పులు ఈల్డ్స్‌ను పెంచవచ్చు, ముఖ్యంగా RBI యొక్క లిక్విడిటీ మద్దతు సరిపోకపోతే.