లిక్విడిటీని పెంచే ప్రయత్నం
RBI చేపట్టిన ఈ 3-సంవత్సరాల డాలర్/రూపాయ్ బై-సెల్ స్వాప్ ఆక్షన్ లో మార్కెట్ నుంచి భారీ భాగస్వామ్యం కనిపించింది. $10 బిలియన్ ఆఫర్ సైజుకు దాదాపు $25.03 బిలియన్ల విలువైన బిడ్లు స్వీకరించారు. ఇది ఆఫర్ చేసిన దానికంటే 2.5 రెట్లు ఎక్కువ. ఈ ఆక్షన్ ద్వారా బ్యాంకింగ్ రంగంలో రూపాయి లిక్విడిటీ అవసరం ఎంత ఉందో స్పష్టమైంది. సెంట్రల్ బ్యాంక్ 118 బిడ్లను అంగీకరించి, ప్రీమియం కట్-ఆఫ్ ను 7.48 రూపాయలుగా నిర్ణయించింది. ఈ ఆపరేషన్ ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి $23 బిలియన్లకు పైగా రూపాయి లిక్విడిటీ చేరనుంది. గతంలో RBI చేపట్టిన వడ్డీ రేట్ల తగ్గింపుల ప్రభావం వాస్తవ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చేరాలనే విస్తృత వ్యూహంలో ఇదొక భాగం.
రూపాయి పతనం.. RBI సవాల్
ఇంత భారీ లిక్విడిటీ డిమాండ్ ఉన్నప్పటికీ, భారత రూపాయి పరిస్థితి మాత్రం ఆందోళనకరంగానే ఉంది. ఈ ఏడాది ఆసియాలోనే అత్యంత పేలవమైన పనితీరు కనబరిచిన కరెన్సీగా రూపాయి నిలిచింది. ఫిబ్రవరి 4, 2026 నాటికి డాలర్ తో పోలిస్తే రూపాయి సుమారు 90.41 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. గత జనవరి 2026 లో ఇది జీవితకాల గరిష్ట స్థాయి అయిన 92.29ని తాకింది, ఇది గత 12 నెలల్లో 3.42% క్షీణతను సూచిస్తుంది. రూపాయిలోని ఈ నిరంతర బలహీనతను అదుపు చేసేందుకు RBI జోక్యం చేసుకోవాల్సి వస్తోంది. ఈ జోక్యాలలో భాగంగా, RBI తరచుగా డాలర్లను విక్రయిస్తుంది, దీనివల్ల మార్కెట్ లోని రూపాయి లిక్విడిటీ తగ్గుతుంది. అంటే, ఒకవైపు స్వాప్ ల ద్వారా లిక్విడిటీని పెంచుతూ, మరోవైపు రూపాయిని స్థిరీకరించడానికి జోక్యం చేసుకుంటూ RBI ఒక రకమైన పాలసీ వైరుధ్యాన్ని ఎదుర్కొంటోంది.
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో లిక్విడిటీ ఒత్తిళ్లు
ఈ స్వాప్ ఆక్షన్ ద్వారా గణనీయమైన లిక్విడిటీ ఇంజెక్షన్ జరిగినప్పటికీ, భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై అంతర్గత ఒత్తిళ్లు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. జనవరి 2026 నాటికి క్రెడిట్ వృద్ధి (రుణాల పెరుగుదల) సుమారు 13.1% వార్షిక ప్రాతిపదికన నమోదు కాగా, డిపాజిట్ల వృద్ధి కేవలం 10.6% గానే ఉంది. ఈ వ్యత్యాసం వల్ల బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ యొక్క క్రెడిట్-డిపాజిట్ నిష్పత్తి ఆల్-టైమ్ హై అయిన 82.2%కి చేరింది. అంటే, బ్యాంకులు తమ డిపాజిట్లలో అధిక భాగాన్ని రుణాలుగా అందిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, సిస్టమ్ లిక్విడిటీ బాగా తగ్గి, జనవరి 2026 లో ₹66,000 కోట్లకు పడిపోయింది. ఇది RBI సౌకర్యవంతమైన స్థాయి కంటే చాలా తక్కువ. సెప్టెంబర్-నవంబర్ 2025 మధ్యకాలంలో RBI చేసిన $30 బిలియన్ల FX అమ్మకాలు కూడా ఈ లిక్విడిటీ తగ్గింపునకు దోహదపడ్డాయి.
భవిష్యత్ అంచనాలు
ముందుకు చూస్తే, RBI తన ఫిబ్రవరి సమావేశంలో పాలసీ రెపో రేటును 5.25% వద్ద యథాతథంగా ఉంచే అవకాశం ఉంది. వడ్డీ రేట్ల తగ్గింపుల కంటే, ద్రవ్య విధాన ప్రసారం (monetary policy transmission) మరియు కరెన్సీ స్థిరత్వంపైనే RBI దృష్టి సారించే అవకాశం ఉంది. విశ్లేషకుల అంచనాల ప్రకారం, 2026 చివరి నాటికి రూపాయి సుమారు 90 వద్ద ట్రేడ్ కావచ్చు. ప్రస్తుత బ్యాంకింగ్ వాతావరణం RBI కి ఒక సంక్లిష్టమైన సమతుల్యతను సాధించాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తోంది: వృద్ధిని, పాలసీ ప్రసారాన్ని ప్రోత్సహించడానికి లిక్విడిటీని ఇంజెక్ట్ చేయడం, అదే సమయంలో కరెన్సీ ఒత్తిళ్లను నిర్వహించడం మరియు ఆర్థిక రంగంలో అధిక పరపతిని నివారించడం. భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధిని కొనసాగించడంలో ఈ సున్నితమైన సమతుల్యత కీలకం కానుంది.