భారతదేశ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) తన ప్రత్యేక ఫారెక్స్ స్వాప్ సౌకర్యాన్ని (FCNR(B) డిపాజిట్ల కోసం) ఆగస్టు 31, 2026న ముందే మూసివేయాలని నిర్ణయించింది. రూపాయిని బలపరిచేందుకు **$52.3 బిలియన్** మొత్తాన్ని ఆకర్షించడంలో ఈ కార్యక్రమం విజయవంతమైంది. ఇది నిల్వలను బలపరిచినప్పటికీ, ముందస్తు ముగింపు రూపాయి లిక్విడిటీ మరియు స్వల్పకాలిక బాండ్ ఈల్డ్స్పై ప్రభావం చూపవచ్చు.
RBI నుంచి కీలక ప్రకటన
ఫారెక్స్ మార్కెట్లో చురుగ్గా కదలాడుతున్న రూపాయిని నిలబెట్టేందుకు భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) తీసుకువచ్చిన ఒక ప్రత్యేక ఫారెక్స్ స్వాప్ ఫెసిలిటీ (FCNR(B) డిపాజిట్ల కోసం) ఆగస్టు 31, 2026న ముగియనుంది. అసలు షెడ్యూల్ కంటే ఒక నెల ముందే ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం విశేషం.
అసలు ఈ ఫెసిలిటీ ఎందుకు?
విదేశీ మారక నిల్వలను (Foreign Exchange Reserves) పెంచడం ఈ ఫెసిలిటీ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. కమర్షియల్ బ్యాంకులకు కరెన్సీ హెడ్జింగ్ ఖర్చులను RBI భరించింది. దీనితో, బ్యాంకులు 3-5 సంవత్సరాల డాలర్ డిపాజిట్లపై ఆకర్షణీయమైన వడ్డీ రేట్లను ఆఫర్ చేయగలిగాయి. ఈ ఆఫర్లకు ఆకర్షితులై విదేశీ పెట్టుబడిదారులు భారతీయ బ్యాంకుల్లోకి భారీగా డబ్బును తరలించారు.
ఎంత డబ్బు వచ్చిందంటే?
ఈ వ్యూహం విజయవంతమైంది. ఆగస్టు 13, 2026 నాటికి, ఈ కార్యక్రమం ద్వారా కేవలం FCNR(B) డిపాజిట్ల రూపంలోనే $52.3 బిలియన్ డబ్బు వచ్చింది. కరెన్సీ ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి చేపట్టిన ఇతర ప్రత్యేక చర్యలను కూడా కలుపుకుంటే, మొత్తం $56.84 బిలియన్ నగదు ప్రవాహం నమోదైంది. ఈ విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహం కేంద్ర బ్యాంకుకు కరెన్సీ హెచ్చుతగ్గులను నిర్వహించడానికి ఒక పెద్ద బఫర్ను అందించింది.
ప్రభావం ఎలా ఉండొచ్చు?
అయితే, ఈ ఫెసిలిటీని ముందే మూసివేయడం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థలో కొత్త మార్పులు రావచ్చు. ఫైనాన్షియల్ నిపుణుల ప్రకారం, ఈ ఫెసిలిటీని మూసివేయడం వల్ల బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో రూపాయి లిక్విడిటీ (Rupee Liquidity) తగ్గే అవకాశం ఉంది. అలాగే, ఈ సపోర్ట్ మెకానిజం ఉపసంహరణకు మార్కెట్ సర్దుబాటు అవుతున్నప్పుడు, స్వల్పకాలిక బాండ్ ఈల్డ్స్పై (Short-term Bond Yields) ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం కూడా ఉంది. ప్రపంచ మార్కెట్ పోకడలు, పెట్టుబడుల బయటకు వెళ్లే ప్రభావాలకు భారతదేశం ఎంత సున్నితంగా ఉందో ఈ చర్యలు తెలియజేస్తున్నాయి.
పెట్టుబడిదారులకు ఏం చెప్పాలి?
పెట్టుబడిదారులు, మార్కెట్ పాల్గొనేవారు ఇప్పుడు గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, బ్యాంకులు ఈ సేకరించిన నిధులను ఎలా ఉపయోగిస్తాయనేది. ఈ డిపాజిట్లకు ఒక సంవత్సరం లాక్-ఇన్ పీరియడ్ (Lock-in Period) ఉన్నందున, బ్యాంకులు భవిష్యత్తులో బ్యాలెన్స్ షీట్ సమస్యలు సృష్టించకుండా, స్థిరమైన, దీర్ఘకాలిక ఆస్తులలో పెట్టుబడి పెట్టే సవాలును ఎదుర్కొంటాయి.
మిగిలిన మార్గాలు
ప్రధాన స్వాప్ విండో ఆగస్టు చివరిలో ముగిసినప్పటికీ, ఈ ఫెసిలిటీ కింద సెప్టెంబర్ 11, 2026 వరకు సెంట్రల్ బ్యాంకుతో స్వాప్లను ప్రాసెస్ చేయవచ్చని RBI స్పష్టం చేసింది. అదనంగా, ఎక్స్టర్నల్ కమర్షియల్ బారోయింగ్స్ (ECBs), ఓవర్సీస్ ఫారిన్ కరెన్సీ బారోయింగ్స్ (OFCBs) వంటి ఇతర సహాయక పథకాలు డిసెంబర్ 31, 2026 వరకు అమలులో ఉంటాయి. విదేశీ పెట్టుబడుల కోసం ఈ కొనసాగుతున్న మార్గాలను పెట్టుబడిదారులు ట్రాక్ చేస్తూ ఉండాలి.