భారతీయ బ్యాంకులు మార్చి 2026 నాటికి దశాబ్దాల్లోనే అతి తక్కువ మొండి బకాయిలను (Bad Loans) **1.8%** నమోదు చేశాయి. దీంతో బ్యాంకుల బ్యాలెన్స్ షీట్లు బలంగా మారాయి. అయితే, RBI విడుదల చేసిన లేటెస్ట్ ఫైనాన్షియల్ స్టెబిలిటీ రిపోర్ట్ ప్రకారం, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, AI-ఆధారిత రిస్కులు వంటి బయటి ముప్పులు పెరుగుతున్నాయని హెచ్చరించింది. ప్రస్తుతానికి వ్యవస్థ బలంగా ఉన్నా, భవిష్యత్తులో ఆర్థిక పరిస్థితులు మరింత దిగజారితే మొండి బకాయిలు పెరిగే అవకాశం ఉందని సెంట్రల్ బ్యాంక్ అంచనా వేస్తోంది.
అసలేం జరిగింది?
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) తన తాజా ఫైనాన్షియల్ స్టెబిలిటీ రిపోర్ట్ (FSR)ను విడుదల చేసింది. ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ పనితీరును అంచనా వేస్తుంది. మార్చి 2026 నాటికి, భారతీయ బ్యాంకింగ్ రంగం దశాబ్దాల్లోనే అత్యంత బలోపేతమైన స్థితిలో ఉందని నివేదిక వెల్లడించింది. బ్యాంకుల వద్ద ఉన్న మొండి బకాయిల (Gross Non-Performing Asset - GNPA) నిష్పత్తి **1.8%**కి పడిపోయింది. ఈ సానుకూల ధోరణి ఉన్నప్పటికీ, గవర్నర్ శక్తికాంత దాస్ అంతర్జాతీయంగా పెరుగుతున్న రిస్కుల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించారు. ముఖ్యంగా, భౌగోళిక రాజకీయ విభజనలు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వేగవంతమైన పెరుగుదల భవిష్యత్తులో ఆర్థిక షాక్లకు దారితీయవచ్చని హెచ్చరించారు.
బ్యాంకుల ఆస్తుల నాణ్యత మైలురాయి
1.8% GNPA నిష్పత్తి అనేది ఒక ముఖ్యమైన మెరుగుదల. ఇది అన్ని రకాల బ్యాంకులకూ విస్తృతమైన రికవరీని ప్రతిబింబిస్తుంది. బలమైన మూలధన స్థాయిలు, అధిక లిక్విడిటీ, బ్యాంకింగ్ రంగంలో మెరుగైన లాభదాయకత ఈ స్థిరత్వానికి మద్దతునిస్తున్నాయి. కార్పొరేట్, బ్యాంకుల బ్యాలెన్స్ షీట్లు సాధారణంగా ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయని RBI పేర్కొంది. ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థ బాహ్య ఒత్తిళ్లను తట్టుకోవడానికి సహాయపడింది. ఈ మెరుగుదల వల్ల బ్యాంకులు వృద్ధికి మద్దతుగా రుణాలను పెంచగలిగాయి, మునుపటి సైకిళ్లతో పోలిస్తే రిస్క్ స్థాయిలను తక్కువగా ఉంచుకోగలిగాయి.
రిస్క్ అవుట్లుక్: AI, భౌగోళిక రాజకీయాలు
దేశీయంగా ఆరోగ్యం బలంగా ఉన్నప్పటికీ, RBI బాహ్య ముప్పులు పెరుగుతున్నాయని హైలైట్ చేసింది. గవర్నర్ దాస్, భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణలు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ తెస్తున్న వేగవంతమైన మార్పులు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను పునర్నిర్మిస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు. ఈ అంశాలు ప్రపంచ వాణిజ్యం, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని ప్రభావితం చేసే అనిశ్చితిని సృష్టిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొనసాగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థలలో వడ్డీ రేట్లను ఎక్కువ కాలం అధికంగా ఉంచవచ్చని నివేదిక పేర్కొంది. ఈ వాతావరణం ఆర్థిక పరిస్థితులను కఠినతరం చేసి, అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్లు సంభావ్య షాక్లను ఎదుర్కోవడాన్ని కష్టతరం చేయవచ్చు.
స్ట్రెస్ టెస్టులు, భవిష్యత్ అంచనాలు
ఆర్థిక వ్యవస్థ మాంద్యంలోకి వెళితే బ్యాంకులు ఎలా పని చేస్తాయో చూడటానికి RBI 'స్ట్రెస్ టెస్టులు' నిర్వహిస్తుంది. బేస్లైన్ దృష్టాంతంలో, సెంట్రల్ బ్యాంక్ GNPA నిష్పత్తి మార్చి 2028 నాటికి **1.9%**కి స్వల్పంగా పెరుగుతుందని అంచనా వేసింది. ఆర్థిక పరిస్థితులు మరింత దిగజారే కష్టతరమైన పరిస్థితులలో, ఈ నిష్పత్తి 3.8% లేదా 4.1% వరకు పెరగవచ్చు. ఈ పరీక్షలు ప్రస్తుతానికి బ్యాంకులు పటిష్టంగా ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి, అయితే ఈ కష్టతరమైన పరిస్థితులు తలెత్తితే స్థిరంగా ఉండటానికి బలమైన బఫర్లను నిర్వహించాల్సి ఉంటుందని తెలుపుతున్నాయి.
రంగాల వారీగా పరిశీలన: వ్యవసాయం, పెద్ద రుణగ్రహీతలు
చాలా రంగాలలో ఆస్తుల నాణ్యత మెరుగుపడినప్పటికీ, వ్యవసాయ రంగం ఒక ఆందోళనకరమైన అంశంగా మిగిలిపోయింది. మార్చి 2026 నాటికి ఈ రంగం అత్యధిక GNPA నిష్పత్తి **5.1%**గా నమోదైంది, ఇది షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకులలో మొండి బకాయిలలో అతిపెద్ద వాటాను కలిగి ఉంది. దీనికి విరుద్ధంగా, పెద్ద రుణగ్రహీతల నుండి వచ్చే మొండి బకాయిల మొత్తం వాటా తగ్గుతూ వస్తోంది. వారి వాటా క్రెడిట్లో స్వల్పంగా పెరిగినప్పటికీ, NPAలలో వారి సహకారం క్రమంగా క్షీణిస్తోంది.
పెట్టుబడిదారులు ఏం గమనించాలి?
ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితులలో హెచ్చుతగ్గులు ఉంటే, ముఖ్యంగా వ్యవసాయం వంటి సున్నితమైన రంగాలలో బ్యాంకులు రుణ నాణ్యతను ఎలా నిర్వహిస్తాయో పెట్టుబడిదారులు పర్యవేక్షించవచ్చు. భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, అంతర్జాతీయ వడ్డీ రేట్లు లిక్విడిటీని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయనే దానిపై సెంట్రల్ బ్యాంక్ వ్యాఖ్యానం కూడా ముఖ్యమైనది. RBI యొక్క స్ట్రెస్ దృష్టాంతాల ప్రకారం రుణ కేటాయింపులకు సంబంధించి భవిష్యత్ త్రైమాసిక ఫలితాలు, నిర్వహణ వ్యాఖ్యానం సంభావ్య అస్థిరతకు బ్యాంకులు ఎంతవరకు సిద్ధంగా ఉన్నాయో కీలక సూచికలుగా ఉంటాయి.